Bi dewrımci her imkani degerlendırebılmelidır. Modern zamanın teknolojisınden, geleneksel kültürel sosyal ilişkilerden we hatta dinin dayanışma özellığından en iyi fırsati yaratabılmelidır.

Bunların başında da qurban bayrami gelır. Qurban bayrami her yönüyle fırsatlarla dolidır. Anlatayım.

***

Mayıs 1994. Qurban bayramına 5 gün qalmiş. Hereketli taburlar eyaletler arasi ısınma turlarına başlamişlar. Eyalete gittım. Şairın dêdıği gibi dağlarına bahar gelmiş memleketımın. Ağaçlar açmiş, doğa rengarenk. Anlayacağınız mücadele doli bi süreç bizi bekli.

Qomtanla genel bi degerlendırme yaptıx. Önümüzdeki sürecın qısa, orta, uzun wadeli planlamasıni yaptıx. Qomtan dêdi Reco heval bu bayrami iyi degerlendırırsenız eyaletın bi yıllıx ihtiyacıni qarşılarsız. Dêdım sen oni baan bırax, êle bi hale gelecaxsız ki et yêmax istemeyecaxsız. Dêdi mesele sadece bızım yemek yememız degıl, diger eyaletler de war. Dêdım nasıl yani? Dêdi Serhat eyaletının mılisi Mahfuz heval buraya qurbanlıx getırecaxmiş, arqaaşlar bızden destek istedi, eger onlari satabılırsenız Serhat'ın ihtiyacıni da qarşilamiş olursunuz. Dêdım yaw ma o nedır ki, istisense Botan'a söyle onlar da getırsın. Dêdi yox, Serhat'ın ihtiyaci qarşılansın yeterdır. Dêdım o işi tamam bıl sen.

Bunlarla wedalaşıp Diyarbaqır'a döndüm

***

Diyarbaqır'a döner dönmez heywan pazarına gittım. Ordaki cambazlara dêdım Serhat'tan heywan getıren Mahfuz adında biri olsa baan xeber gönderın mutlaqa. Dêdiler temam.

Haywan pazarından tam çıqacaxtım baxtım HADEP il başqani Fırat Anli we yanında bi kişi cambazlarla sohbet êdiler. Selam vêrdım dêdım xêrdır? Fırat başqan dêdi Reco seni gökte ararken yerde buldum. Dêdım ben hep burdaydım, ne oldi? Cambazlardan biraz uzaqlaştıx. Dêdi Reco heval, Hesen arqaaş Awrupa'dan gelmiş, Awrupa'da Heyva Sora Kurdistan qurulmiş, orda görevli qadrodır. Dêdım baş tacidır. Dewam êtti dêdi Heyva Sor bızım Qızılayımızdır, gereki qurbanlıx derilerini toplayax u Heyva Sora'a vêrax. Dêdım niye parti deri işine de el atmiş? Dêdi yox yaw, o derileri satacaxlar u parasıni da ihtiyaci olan xalqımıza dağıtacaxlar. Hesen heval sözü dewraldi dêdi Reco heval egerse burda iyi bi bağış toplayamazsax maalesef Heyva Sor projesi çökecax. Fırat başqana baxtım, Hesen arqaaşa baxtım, arqadaki cambazlara baxtım. Bunlar baan êle bi baxilar ki sanki Heyva Sor'un qaderi ağzımdan çıqacax kelimelere bağli. Dêdım o iş temam. Hesen arqaaş dêdi nasıl yani? Dêdım nasıl diye bişi yox, bi qamyon deri kesindır, ikincisi için çabalayacağız. Fırat başqan aniden baan sarıldi sonra Hesen hevale sarıldi. Dêdi yaw ben saan dêmedım efsane ARGK mılisi Reco halleder meraq êtme diye. Hesen heval dêdi walla şoqtayam şu anda. Dêdım neyse benım şimdi başqa işlerım war, bayramda görüşax. Toqalaşıp arqama baxmadan uzaqlaştım. Hema hissediyem onlar yerlerınde donup qalmişlar, baan baxilar

***

Qehweye gittım Sedo we Meheme ordalar. Dêdım bu bayrami çoq iyi degerlendırmemız lazım. Sedo dêdi he walla, gine mılletten belaşa qurban eti toplayıp qasaplara satax, gêçen sene iyi para qaldırdıx ha. Meheme dêdi bence bu sene ciger, yürek, böbrek, dalax da toplayalım. Dêdım yox wula bu sene sadece partiye çalışacağız. Dêdiler nasıl? Dêdım Serhat mılisi Mahfuz heval qurbanlıx getırecax, ben onunla heywanlari satacağım. Dêdiler ya bız? Dêdım sız de bi traqtor kiralayıp kesılen qurbanlıkların derisini toplayacaxsız, onlari da Heyva Sora Kurdistan'a vêrecağız. Sedo dêdi o nedır? Dêdım ihtiyaci olan xalqımıza yardım êden bızım Qızılayımız. Meheme dêdi errrıııkkk quranıma partiden qorxulur, her alanda qurumlaşi. Dêdım ne zannêttın ya.

Neyse o işi de organize êttım. Artıq iş Mahfuz hevalın we bayramın bi an önce gelmesıne qaldi

***

Aqşam ewe gittım baxtım babamın camideki arqaaşlari olan heciler qonseyi de bızde. Bunlara çay filan vêrdım. Bi tanesi dêdi bayrama da az qaldi, qurban kesecaxsız? Babam dêdi ma qurbanlıx da alınmi ki, çoq pahali. Bi digeri dêdi bence qurban derilerıni toplayax u camiye bağışlayax, o da xêrdır. Ben onlari dinliyem, fırsat qolliyam. 

Bi başqasi dêdi aslında kessax iyi olur, en xêrlisi odur. Beklediğım fırsar doğdi. Dêdım aslında çifte xêr qazanmanın bi yoli war. Dêdiler nasıl? Dêdım 7 kişisız, bi conegaya ortaq olun u derisini de camiye bağışlayın, hem ucuza almiş olursuz u hem de çifte xêr qazanırsız. Babam hemen dêdi olmaz, deri yeterlidır. Dıgerleri dêdi walla heci oxlın dogri söyli, dêdıxlari çoq mantıqli. Babamın planımi bozmasına fırsat vêrmeden dewam êttim. Dêdım ben bayramda 4 gün boyunca qurbanlıx satan birının yanında heywan pazarında çalışacağım, son gün bılisız fiyatlar da düşi sıze en iyisini ayırıram. Babam xariç bunlar acayip sewındi. Ben de içımden diyem hem Mahfuz hevalın bi qurbanlığıni şimdiden sattım hem de Heyva Sor için bi deri buldum bile. Ben bêle dalmişken bi baxtım weyy bunlar para çıxarmişlar hesap yapilar. Bekledığımdan da xızli gelışi herşey. Walla bunlar hesap kitap yaptilar, sağolsunlar babama da dêdiler hele heci sen de payıni vêr. Ayıp olmasın diye o da vêrdi hema sürekli diidi madem êle bari bız gidıp alaydıx, Reco anlamaz. Dêdım olur mi yaw, en iyi conegayi sıze ayırmasam sonra qonuşun

***

Arife gününe ne qadar muxtar, heywan pazarında cambaz, qasap warsa hepsıni gezdim. Diyem partinın qoç we conegalari bitmeden saqın kimseden qurbanlıx almayın u derileri de Heyva Sora Kurdistan'a bagışlayın. Bazılari diyi yegen getır şimdi kesax u deriyi de heman vêrax. Diyem acele êtmeyın zaten bayrama az qaldi.

Hergün heywan pazarına gidıp Mahfuz hevalin gelıp gelmediğıni soriyam. Arife güni gittım dêdiler walla Serhat'tan 2 qamyon gelmiş hadır heywanlari indiriler.

Gittım qamyonların yanına baxtım bi adam diyi errrr, heyoheyyy, trroppşrrr. Dêdım temam bu şivan kesin Serhatli Mahfuz hevaldır. Selam vêrdım dêdım merhaba Mehfuz heval, ben Reco. Dêdi weyy ser serê mın, ezu xweê ben de seni aridım. Dêdım yaw xêrdır 2 qamyon getırmişsın, niye saan dêdiler Diyarbaqır'da bayram 10 gündür? Dêdi anlamadım. Dêdım neyse oni boşvêr de, bi qamyon qoç bi qamyon conega getirmişsen, walla Serhat eyaletının işi iyidır ha. Dêdi Reco heval bunlari satsax war ya eyaletın 5 yıllıx ihtiyacini qarşılarız.

İçimden dêdım wula mılletın eyaletine bax yaw, Serhat heywan yetıştırıcıliği, we peynir işine girmiş, Botan sınırda gümrük qurup dış ticarette uzmanlaşmiş, Dersîm eyaleti qarakovan balından tnt qakıbi yapmayi başardi, bizim Hezro'dakiler ancax Haziran'dan itibaren diyeler Reco heval hele bize qış üslenmesi için sığınaq qazisan.

Neyse, aqşam Sedo we Meheme'yi gördüm dêdım traqtor işini hallettız? Dêdıler eybedesin. Dêdım zaten heywan pazarındaki cambazlardan, mehle muxtarlarına, qasaplara qadar herkese söylemişem derileri sizden basqasına vêrmeyecaxlar. Sedo dêdi keşke qamyon kiralayaydıx yaw. Mehem dêdi bişi olmaz, 4-5 tur yaparız gerekırse. Dêdım orasıni artıq siz hallêdersız.

***

Bayram sabahi erkenden uyanıp hazırlandım. Babam dêdi Reco en iyi we en ucuz conegayi bize ayırmayi unutmayasan ha. Dêdım yaw sen oni meraq êtme.

Qurbanlıxların yanına gittım. Sabahın köründe millet gelmeye başladi. Diger cambazlara gidiler, cambazla bıze baxıp onlara diiler bızımkiler satıldi bi tek bu arqaaslarda satılıx qurbanlık war. Onlar da mecbur bize geliler.

Welhasıl aqşama qadar bi qamyon qoç we conega sattıx. Mahfuz heval diyi keşke 4 qamyon getıreydım yaw. Dêdım Mahfuz heval abartma.

Kesımciler qurbanlıxların derilerıni toplamiş baan diiler arqaaşlar ne zaman alacax derileri? Diyem şu anda mehledekileri toplilar aqşam da burdakileri alacaxlar.

Boş qamyoni serhata gönderdıx qalan qurbanlıxlari dıgerıne yükledıx. Mahfuz hevale dêdım hadê bizım burdaki qısmetımız bu qadar, 3 gün de diger cambazlar heywanlarini satsın, qalan bi qamyoni da ilçelere götürüp satax.

Qamyona atladıx istiqamet Hezro. O gêce orda sabahladıx. Bayramın ikinci güni Hezro, Silwan, Qulp'a ugradıx. Adamlar diyi ma bızim de axurda heywanımız war niye sizden alax? Diyem bunlar partinındır. Bunu deyunce bazilari iki tane ali, diiler digeri de gelecek sene içın.

Bayramın ücünci güni Licê'ye gittıx. Eger ilk iki gün gibi giderse üçüncü gün Licê'den sonra Dicle'ye gidecağiz u orda biter.

Neyse ücüncü gün Licêdeyıx. Yaw mıbarek Licê'de bi Allahın quli qurban kesmez mi yaw? Diyem partinındır, dınımızce sünnettır ha. Diiler partinınsa alırız hema kesmeyiz. E o durumda Heyva Sora Kurdistan projesi çökecaği için de biz satmiyıx. Mahfuz heval dêdi bence Licêlilerın Allah'ın Hz.İbrahim'e qurban için qoç gönderdiğından xeberleri yox. Dêdım bence Hz.Ibrahim'den de xeberleri yox.

Licê'de satış planımız tam fiyasqo. Ordan Dicle'ye gittıx we nihayet aqşam Erğani'de qurbanlıxlarımızın tümüni sattıx. Keyfımıze diyecax yoq.

Mahfuz heval Ergani çıqışında bi dengbêj strani söyleneye başladi Diyarbaqır'a wardığımızda daha yarisına gelmemişti.

Seyrantepe'de dêdi Reco ben artıq gideyım, senın emegın, destegın olmasaydi bi tane bile satamazdım, seni tüm eyalete anlatacağım. Dêdım ne dêmax heval, görevımız. Bu cêbınden para çıqardi baan dêdi en azından buni al. O esnada dêdım heywaxxx! Dêdi ne oldi? Dêdım babamlara qurbanlıx ayırmayi unuttum.

Dêdi o zaman senın o işini de hallêtmeden ben de gitmem. Dêdım hadê êlese gidax heywan pazarına babamlara qurbanlıx alax, ben pek anlamiyam.

***

Heywan pazarına gittıx. Tek tük qoç we cılız inekler filan qalmiş. Her yeri aradıx conega yox. Baxtım babamla arqaaşlari bi traqtore deri yükliler. Dêdım way xırxızlara bax, bızım derileri çalilar. Hemen oraya gittım. Deri toplayan adam beni görür görmez dêdi piwww sözde Heyva Sora Kurdistan'i qurmiştız hanê nêrdeler 3 gündür? Dêdım nasıl yani, arqaaşlar gelmedi? Dêdi ne gelmesi yaw, deriler burda qurtlanacaxti ben de camii için toplayan bu hecilere vêrdım. Adamın elemani dêdi Allahtan bunlara vêrdıx yoqsa dewletın qontralari da dewlete yardım için istedi onlara vêrmedıx diye artıslıx yaptilar dayaxlarıni da yiyip gittiler. Adam dêdi gereki qulaklarıni keseydıx hema dua êtsınler mıllet araya girdi.

Babamla arqaaşlari beni gördiler dêdiler bizim qurbanlıği ayırdın degıl? Dêdım yarın sabah kesebılırsız.

Ordan ayrıldıx. Wula conega nêrden bulacağım? Oni gêçtım, Sedo we Meheme niye derileri toplamadilar? Doğrica qehweye gittıx orda da yoxlar. Dêdım walla kesin Fırat Anli we Hesen hevaller yaqalandilar u bızım organizasyondan bahsêttiler, Sedo we Meheme de yaqalandi. O zaman dewlet benle Mahfuz hevalın pêşınde.

Sedoların ewıne gittıx, anasi qapida ağladi boynıma sarıldi dêdi oyyy Sedooo qehremanê Kurdistanêêê! Dêdım teyze meraq êtme Sedo çözülmez bıraxılır, berxwedan jiyan e!

O esnada sesimi duyan Meheme qapiya geldi. Dêdi Reco nêrdesen? Dêdım ne oldi? Dêdi Sedo'ya qontralar saldırdi. İçeri girdım yataxta biri war gözleri qapqara, yüzi şiş. Dêdım bu kimdır? Meheme dêdi Sedo'dır. Dêdım nasıl oldi hele anlat. Dêdi nesıni anlatayım Diyarbaqır heppi ajan qontra olmiş, senın dêdığın yerlere gittıx deri toplamaya, ben traqtori süridım Sedo da romorqtaydi u bağıridi "Qızılaya deri toplanır! Bızım Qızılayımız! Başqa yere vêrmeyın Qızılaya vêrın" diidi. Dêdim ê sonra? Dêdi sonra, daha 1 deri bile toplamadan Sedo'yi romorqtan indırdiler u doğdiler, teww bi xalo wardi elındeki gopaliyla Sedo'nın qafasına wuridi u diyidı gereki bu xainleri hışk êdax, en son oni bu halde ewe getırdım. Dêdım yaw Heyva Sora Kurdistan'a bagış yapacaxlarına söz vêrdiler. Dêdi ê biz êle dêmedıx, sadece Qızılay dêdıx. Dêdım hay ben sızın yapacağınız işi de... wulan millet sizi dewletın Qızılayi zannêtmiş, keşke ikinızi de linç êdeydiler, Heyva Sor qurumuni batırdız.

Sinirli halde ordan ayrıldıx. Mahfuz heval dêdi ne düşünisen? Dêdım êle bi hamle yapmaliyız ki hem hecilerdeki derileri toplayax hem de babamlardan qurtulayım. Dêdi nasıl? Dêdım yarın pazardaki cılız bi golık bulax, onlara diyecağım paranız buna yetti onlar da qabul êtmez, saan gelecağız sen de diyecaxsan bi şartla topladığınız derileri baan vêrsenız geri alıram. Dêdi temam, hêç olmasa benım de saan yardımım olsun.

O gece ikimız de otelde qaldıx sabah heywan pazarına gittıx pazardaki en cılız golıki buldux, cambaza dêdım bugün bayramın son günidır satarsam kâra ortağam, satamazsam yapacax bişi yoq. Dêdi satılacağıni zannêtmiyem hema belki şansın war.

Çoq gêçmeden babamlar geldi. Dêdiler Reco hanê bızım conega? Dêdım işte budur, zayıf görüni hema heywan içerden et bağlamiş. Babam dêdi pıfff bu nedır wula dalga gêçisen? Dêdım ne dalgasi yaw paranız ancax buna yetti ma ben ne yapayım? Babamın arqaaşi dêdi buni kessax Allah xêrımızi de qabul êtmez bence. Bi dıgeri dêdi bızı cahnêma atmasa iyidır. Babam dêdi wula buni götür gêri vêr paramızi getır. O esnada Mahfuz hevale seslendim dêdım abê qusura baxma hema bızımkiler buni gêri vêrmax isti. Mahfuz heval dêdi satılan qurbanlıx gêri alınmaz, Allah niyetınizi not êtti bi kere, günaha girisız. Babam dêdi olsun sen paramızi vêr. Hepsi dêdi bız kendimıze başqa xêr yapar bu günahımızi fitlerız. Mahfuz heval dêdi bi şartla, topladığınız derileri baan vêrsenız ben de paranızi vêrıp heywani geri alırım. Bunlar birbirıne baxti. Babam dêdi zaten caminın bence deri parasına ihtiyaci yox, cemaat vêri. Bi arqaaşi dêdi yaw o qadar deriyi götür sat, daha bi suri meşaqat bence vêrax, alacağımız paranın birazıni camiye bağışlayax. Digerleri de dêdi mantıqli. Mahfuz heval golıki götürüp sahibıne vêrdi ben de heciler qonseyiyle qamyonın yanına gittım. 

Neyse, Mahfuz hevalın qamyonıni bunların deri boşalttıği deponun ögüne çektix. Wijdansızlar memleketteki tüm derileri toplamişlar. Derileri yükledıx, onlara paralarıni vêrdım. Mahfuz heval dêdi bu derilerın gelırıni ihtiyaci olanlara vêrecağız. Hepsi dêdi bıze de dua êtsınler.

***

Deri doli qamyoni HADEP il binasının ögüne çektım. Binaya gittım ki Fırat Anli we Hesen heval moralsızdırler, köşede oturup sığara içiler. Dêdım cejna we pîroz be! Fırat başqan dêdi ne cejnî yaw, hereketın çoq umut bağladıği bi qurumuni ayaxta tutamadıx, oysa saan çoq güvenmiştıx, şu anda qafamda özeleştirimi hazırliyam. Hesen heval dêdi ben artıq Awrupaya gidemem, arqaaşların yüzüne nasil baqarım?

/**/

Hawaya baxtım, elımi cêbıme qoydum, ağzımi yamultaraq dêdım walla orasıni bılmiyem hema asağıda bi qamyon dolisi deri war, onlari nereye boşaltacağımi söyleyın yoksa il binasinın ögüne boşaltırım. Dêdiler neee? Dêdım Heyva Sora Kurdistan için ancax bi qamyon eyarlayabıldım, parti qusura baxmasın. Ikisi de boynuma sarıldi. Fırat Anli dêdi ilerde senın belediye başqani olman için elımden geleni yapacağım. Dêdım olur mi yaw, kendi haqqımi saan dawrediyem. Dêdi temam êlese. Hevalê Hesen de dêdi Awrupa'ya ne zaman gelsen mutlaqa xeberım olsun, seni tüm Awrupa'daki qadrolara anlatacağım. Dêdım ne geregi war yaw, görevımız.




Çizim: İlhami Erdoğan