Yazının başlığındaki sözler ölümsüz Mir Celadet Bedirxan’a aittir. Kürt latin alfabesinin yaratıcılarından olan Celadet Bedirxan, Emir Ali Bedirxan’ın büyük oğlu, Bedirxan Paşa’nın da torunudur. 1847 yılında İstanbul’da sürgünde doğan Celadet Bey Kürtçeyi babasının tuttuğu özel hocalardan öğrenmiştir. Bunlardan birisi de ünlü Kürt şairi Piramerd’ir. Celadet bey başta anadili olan Kürtçe’nin Kurmancî lehçesi olmak üzere İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Arapça, Türkçe ve eski Grekçe’yi biliyordu.
Celadet Beyin yaşamı hep sürgünlerde geçti. 1927 yılının Ekim ayının 5’inde Lübnan’da arkadaşları ile birlikte Xoybûn örgütünü kurdu. 1925 Kürt Milli Harekatının organizatörü olan Azadî örgütünden sonra kurulan ilk Kürt siyasal örgütüdür. Xoybûn’da sadece Kürt kökenliler değil Ermeni kökenlilerde yer almıştır. Celadet Bey örgütün ilk başkanıdır.
1927-1931 Ağrı Milli Harekatını fiilen destekleyen Xoybûn bu vesile ile kurucularından İhsan Nuri Paşa’yı harekatın başına geçip yönlendirmesi için Ağrı’ya göndermiştir. Ağrı harekatının bastırılmasından sonra Celadet Bey Xoybûn’daki başkanlık görevinden ayrılmış, bundan sonra tüm çabasını Kürt dili ve alfabesi üzerine çalışmalara yöneltmiştir.
1932 yılında Şam’da Hawar dergisini çıkarmıştır. Hawar latin Kürt alfabesi ile basılan ilk Kürtçe dergidir. Dergide Kadri Can, Osman Sebri, Kamuran Bedirxan, Nurettin Zaza, Haco Ağa, Müküslü Hamza, Ruşen Bedirxan gibi Kürt şahsiyetleri yazıları ve şiirleri ile katkı sunmuşlardır.
Celadet Bey Hawar’ın 27. sayısındaki makalesinde “Hîn Bin, Hîn bıkın” diyor. Türkçesi “Öğrenin ve Öğretin” oluyor. Celadet Bey bu makalesinde kendi anadilinizi öğrenin, öğretin diye hem yaşdaşlarına hem de gelecek kuşaklara vasiyette bulunuyor. Bu vasiyeti sadece dil konusunda ele almamak gerekiyor. Kürt Tarihi, Edebiyatı, Folklorunu, siyasetini, Kürtlerle ilgili ne varsa hepsini öğrenmek ve öğretmek her Kürt evladının temel görevi olmalıdır. Sadece kişilerin hîn bun olması yetmiyor, öğrendiklerini ailesine, çevresine, toplumuna da aktarması gerekiyor.
Değerli Şerif Derince arkadaşın bu haftaki yazısında aktardığı gibi Hawar’ın ilk çıkış tarihi olan 15 Mayıs on yıldan beridir Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Bu yılda Dil Bayramı çeşitli etkinliklerle kutlanacak. Kürt Dil Bayramınız kutlu olsun. Özellikle de dil ve kimlik uğruna bedenini veren, ter döken, sömürgeciliğe karşı direnen herkesin dil bayramı kutlu olsun.
***
İsmail Göksungur’da aramızdan ayrıldı. Pazarcık’ın emektar evladı Avrupa’da Kürt kurumlaşmasının öncülerinden, KUM Meclisi üyesi Göksungur uğruna meşakat çektiği topraklarına geri dönüyor. Anısı her zaman taze olarak yaşamaya devam edecektir dostlarının ve mücadele arkadaşlarının nezdinde. Göksungur ailesi oldukça bedel ödeyen bir aile ayrıca. Güle, güle İsmail. Özlediğin topraklara sımsıkı sarıl. Ailesine, dostlarına ve mücadele arkadaşlarına sabırlar diliyorum.
KÜRDİSTAN TARİHİNDE BU HAFTA:
* 9 Mayıs 1992 tarihinde Kürt Hunermendi Mizgîn (Gurbet Aydın) Bitlis’in Tatvan ilçesinde Türk Güvenlik güçleri tarafından şehit edildi.
* Leyla Qasım ve arkadaşları 13 Mayıs 1974’te Bağdat’ta sömürgeci-faşist Baas rejimi tarafından idam edildiler.
* Kürt Özgürlük mücadelesinin unutulmaz ismi doğu mitinglerinin ateşli hatibi, 23’ler ve DDKO davası sanığı, Dicle-Fırat gazetesi sahibi Kürt aydını ve devrimcisi Edip Karahan 15 Mayıs 1976 yılında geçirdiği kalp krizi sonucu İstanbul’da öldü.
* Hawar dergisi Celadet Bedirxan ve arkadaşları tarafından latin alfabesi ve Kürt harfleri ile 15 Mayıs 1932 yılında Şam’da çıkartıldı.
* 1.Ağrı Kürt Milli Harekatı 16 Mayıs 1926 tarihinde başladı.