Hukukn askıya alındığı Güney Kürdistan, KDP ve YNK merkezli olarak ikiye bölünmekle birlikte İran ve Türkiye’nin hegemonyası altında.
KDP’nin ağırlık olduğu bölgedeki Türk askeri varlığının yanısıra ekonomik ve kültürel hakimiyeti de zirvede. Eğitimden inşaata kadar Türk yatırımcıları cirit atarken petrol gibi temel bir kaynak ise Barzaniler ve Erdoğan denetimindeki devlet/özel sermaye arasındaki anlaşmalarla parsallenmiş. Barzaniler üzerinden Güney Kürdistan’ı işgal eden Türk devletine karşılık Goran ve YNK’nin bir kanadı ile Halepçe kökenli İslamcı partiler üzerinden de İran etkili olmaya çalışıyor. İran aynı zamanda KDP ile de ilişkilerini koparmıyor, aksine etkili olacak bir zemin buluyor. Ankara’ya rehin olduğu, bunu için Kürt ulusal birliğinden feragat ettiği görülen KDP yönetimindeki Güney Kürdistan’ın ekonomik hüsranı KDP’liler tarafından da kabul ediliyor.
KDP Milletvekili Ferset Sofi, YNK Milletvekili Goran Azad ile Güney Kürdistan’ın gelir ve gider dengesi verimliliğin arttırılması için yaptıkları bir aylık araştırmanın sonuçlarından bir bölümünü yazdı. Ferset Sofi’nin Rudaw’da paylaştığı ürkütücü rakamlar ve ekonomik fecaat şöyle:
* Güney Kürdistan’ın yıllık elektrik geliri 300 milyon dolar, yıllık elektrik gideri ise 3 milyar dolar. Birkaç yıldır sorunu çözmek adına 12 milyar dolar harcandı.
* 1 KW elektrik, vatandaşa 1 cent’e satılıyor. Türkiye’de 1 KW, 13 cent.
* Güney Kürdistan, Mas Global firması ile imzaladığı anlaşmada kaydedilen elektriği kullanmadığı takdirde ödeme yapmak zorunda. 2014 yılının ilk 6 ayında, bu nedenle firmaya yaklaşık 43 milyon dolar ödeme yapıldı.
* Elektrik satrallerinde ise bu yıl içinde mazot tüketimi yüzde 28 arttı. Hükümetin firmalarla imzaladığı anlaşma gereği, elektrik santrallerine mazot için yılda en az 2 milyar dolar harcanıyor.
* Güney Kürdistan’ın günlük 7 milyon varil benzine ihtiyacı var. Her geçen gün bu oran artmaktadır.
* 2010 yılında Süleymaniye’de günlük 500 milyon litre benzine ihtiyaç varken, bu yıl itibariyle rakam 2 milyon litre.
* Sadece Şivaşok’tan Bazyan bölgesine petrol aktarılmasına 20 milyon dolar harcanıyor. Oysaki Şivaşok ile Bazyan bölgesi arasında boru hattı döşenmesi halinde 60 milyon dolar maliyet sözkonusu olacak. Yani 3 yıllık tanker kiralarından çok rahat botu hattı döşenebilir.
* Kürdistan Hükümeti’nin 15 milyar dolar borcu var. Özel sektörlerin ve işletmelerin hükümete borcu ise 590 milyon dolar. Bu rakam memurların bir aylık maaşına tekabül ediyor.
* Toplam bir milyon 387 bin 957 memur bulunuyor. Devlet bütçesinden, yaklaşık 720 milyon dolar memur maaşlarına gidiyor. Kürdistan Bölgesi’ni karşılaştırmak için dünyada benzer bir ülke bulamadık. Örneğin; Çin’in nüfusu bir milyar 360 milyon ve ülkedeki toplam memur sayısı 7 milyon. 30 milyon nüfuslu Suidi Arabistan’da toplam memur sayısı bir milyon 200’dür. 77 milyon nüfuslu Türkiye’de ise toplam memur sayısı 3 milyondur.
* Kürdistan Bölgesi’nin bir yıllık vergisi; yaklaşık 131 milyon dolar. Bu rakam, sadece Eğitim Bakanlığı çalışanlarının 1 yıllık maaş giderini karşılıyor. Büyük bir çimento fabrikasının ise 1 yıllık vergisi 8 bin dolar. Büyük bir restoran ayda ortalama 50 bin dolar kazanırken, yıllık vergisi 32 bin dolar…
KDP Milletvekili Ferset Sofi, hazırladıkları raporu Kürdistan Bölgesi Başkanlığı, Kürdistan Parlamentosu, hükümet ve ilgili kurumlara teslim ettiklerini belirterek, çözüm önerilerini de sunduklarını söyledi.