Festîvala Xoza û Kulturî ya Mûnzûrî ke serra 2000î ra na het virazîyena, di serranê peynî de rîwalê qedexeyan nêamê viraşten. Emserr didi festîvalî virazîyenê. Jû festîval do hetê qayûmî virazîyo, ya bîn zî hetê şarî. Xeylê hunermendanê namedar ke Stenol de kombîyayîşê çapemenî viraştî, beyan kerdî ke iyê dê tewrê festîvala şarî bibê. 

Festîvala Xoza û Kulturî ya Mûnzûrî ke raştê eleqeyekê girdî yena, him welatijan ana têhet him kî derheqê pawitişê xoza de fehmkerdişî virazena. Him seba hesreta hard û welatî bena derman, him kî vera zextanê dewlet yê zey tolkerdişê dewan, viraştişê awbendan, vera opersyonanê sîyasî û lejkerî bî qîrayîşê şarî. Festîval herzewbîn vera polîtîkayanê teslîm girewtiş, bêmordemîvistiş û talanî de têkoşînê estbîyayîşê jû sûkî de cayê xo girot. Na festîvale bî nameyê hewldayîşê wayîrvejyayîşê tarîx, kultur û xoza yê şarî. Nayî ra festîvala ke her serr rixmê zext û manîkerdişanê dewlat virazîyena, raştê eleqeyekê gird yê şarî yena. Her serr hona jêde bi bernameyeke dewlemend û rengînî virazîyena û bena gird. Goreyê teqwîmê sazîyanê Dersim, emserr kî Festîvala 17. do peynîya aşma Temmuze de virazîyo.  


Hewldayenê orte ra wedarnayenê hafizaya tarîxî û kulturî 

Dewleta tirk ke 1937-38î ra na het polîtîkayanê qirkerdiş û înkarî ferzê Dersim kena, bi serrano hewl dana ke hafizaya tarîxî û kulturî yê Dersimî werte ra wedarno. Dewleta ke tehamulê festîvala kulturî zî nêkena, hewl dana ke Festîvala Xoza û Kulturî ya Mûnzûrî kî goreyê xo virazo û zerreyê ci pûç bikero. Qeyûmo xespkar ke tayînê şaredarîya DBP yê Dersim bi, hewl dano festîval goreyê motîfanê tirkperestîye virazo. Nayî ra emserr do didi festîvalî virazîyê. Jû festîval do hetê qayûmî virazîyo. Festîvala 17. ya ke hetê EMEP, HDP, CHP, HDF û tayî sendîkayan yena organîzekerdiş zî do aşma Temmuze de bîro viraştiş. 


Qeyûmî rê cewab hunermedan ra ame

Vera nê polîtîka û hewldayenanê pûç ra cewab hunermendanê zey Ferhat Tunç, Koma Munzur, Bariş Atay û Mikaîl Aslanî ra ame. Hunermendan vistî vîrî ke qeyûm konseptê mîyanên yê Festîvala Xoza û Kulturî ya Mûnzûrî kerdo pûç û aşkere kerdî ke iyê dê tewrê festîvala şarî bibê. 

Hunermendanê Dersimij derheqê babed de Komeleya Heqê Mordeman (ÎHD) ê Stenbolî de kombîyayîşê çapemenî viraştî. Kombîyayîşî de parkarta “Ma tewrê festîvala qeyûmî nêbenê, ma dê tewrê festîvala şarî bibê” amê aliqnayîş. Ser nameyê hunermendan Kîbar Aslan damûstayîn wend û dîyar kerd ke bi OHAL’î ra Dersim kultur û xozaya xo ra yeno dûreştiş. 


Ma dê pûçvetişê festîvalî rê destûr nêdê

Aslan aşkere kerd ke festîval hewldayena şarekê ke wayîrê kultur, îtîqat û xozaya xo vejyeno ya. Hunermendan Kîbar Aslan hayr ant festîvala ke  qeyûm do virazo ser û no vengdayîşî kerd: “Ma dê destûr nêdê pûçvetişê mîyanokê festîvale. Ganî ma hunermendê ke qeyûmî veng dayo ci, no qerarî ver çiman ra vîyarnê û ma wazenê ke hunermendî na babedî de hesas hereket bikerê.”

Aslanî tewr peynî de beyan kerd ke iyê dê tewrê festîvala qeyûmî nêbê, iyê dê tewrê festîvala şarî bibê.     


 NAVENDÊ XEBERAN