AKP’nin milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin hazırladığı anayasa değişikliği teklifinin birinci tur görüşmeleri dün TBMM Genel Kurulu’nda yapıldı.
Grup toplantıları ardından Meclis Genel Kurulu saat 15.00’te Meclis Başkanvekili Ahmet Aydın başkanlığında toplandı. Araştırma önergelerinin okunması ardından HDP, dün görüşülmesi beklenen Ekonomi Bakanı Mustafa Elitaş hakkındaki önergeyi çekti. HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken, “Dokunulmazlık adı altında muhalefeti tasfiye etmeyi amaçlayan anayasa değişikliğinin görüşmeleri varken, muhalefetin normal denetim mekanizması işliyormuş gibi görüntü vermesinin bir anlamı olmadığını belirterek, gensoru önergemizi çekiyoruz” dedi.
Gündem dışı konuşmaların ardından AKP’nin dokunulmazlıkla ilgili değişikliğinin görüşülmeye başlanması ve bitinciye kadar Meclis’in çalışması yönündeki önergesi okundu. Cuma günü kampa girecek CHP’nin ikinci turun haftaya gerçekleşmesi talebine rağmen yapılan oylamada önerge kabul edildi.
Gensoru ve tüm partilerin gündem önerilerinin görüşüldüğü TBMM’de dokunulmazlıkla ilgili Anayasa değişikliği teklifine ilişkin oylamaya ise ilerleyen saatlerde geçilmesi bekleniyordu. Görüşmenin ilk tur görüşmesinde iktidar ve tüm muhalefet partileri hazır bulunurken, AKP’nin dokunulmazlıkların kaldırılması teklifine HDP “hayır” diyor, MHP ve CHP ise destek veriyor.
Tartışmalarla komisyondan geçti
Anayasa Komisyonu’nda Anayasa’da Milletvekili Dokunulmazlığını düzenleyen 83. Madde’nin değişmesi için AKP’nin verdiği değişiklik teklifi, 2 Mayıs günü uzun tartışmalar ve kavgaların ardından HDP’li üyelerin komisyonu terketmesi ardından AKP, CHP ve MHP’li üyelerin oylarıyla geçmişti. Meclis 12 Mayıs Perşembe günü teklifi görüşmek için toplanmış ancak TBMM Genel Kurulu’nun toplanabilmesi için yeter sayı olan 184 milletvekili olmadığı için oturum kapanmış ve görüşme 17 Mayıs’a ertelenmişti.
667 dosyanın 405’i HDP’nin
Genel Kurul’da görüşme öncesi milletvekilleri hakkında hazırlanıp Meclis’e ulaşan dosya sayısı ise sürekli arttı. Önceki gün Meclis’e gelen 16 dosya ile sayı toplamda 667’ye ulaştı. Yeni 16 dosya arasında CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile HDP Eşbaşkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın dosyaları da bulunuyor. Dosyaların 2’si MHP’ye diğerleri ise HDP’li vekillere ait.
667 dosyanın 46’sı AKP, 192’si CHP, 405’i HDP, 20’si MHP milletvekillerine, 5’i ise Bağımsız Ankara Milletvekili Aylin Nazlıaka’ya ait. Nazlıaka’nın bir dosyası, başka bir parti milletvekili ile birlikte düzenlendi.
Hakkında dokunulmazlık dosyası düzenlenen milletvekili sayısı ise 138’e yükseldi. Bunların 27’si AKP, 51’i CHP, 50’si HDP, 9’u MHP milletvekili ve biri ise Nazlıaka. Birden fazla milletvekiline ait dosya sayısı ise 47 oldu.
En son 10 Mayıs günü Meclis’e 19 yeni dosya gelmişti.
83. madde askıya alınacak
Değişiklik Meclis’ten geçerse kabul edildiği tarihte Meclis’te dosyası bulunan milletvekilleri için Anayasa’nın yasama dokunulmazlığını düzenleyen 83. Maddesi uygulanmayacak.
83. Madde “Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili Meclis’in kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz” diyor.
Ancak AKP’nin teklifi, geçici bir madde ile bu uygulamayı geçici olarak askıya alıyor. Geçici madde olması nedeniyle bu Anayasa değişikliği bir kereliğine yürürlükte kalacak ve kalıcı olmayacak.
Oylama nasıl yapılacak?
Anayasa’da geçici olsa da bir maddede değişiklik yapılabilmesi için iki ayrı oturumda iki ayrı oylama yapılması gerekiyor. Bu iki oylamanın birbirine etkisi bulunmuyor. Gazetemiz yayıma hazırlanırken oylamaya geçilmemişti. Dünkü ilk oylama gerçekleşirse bir sonraki oylamanın da 20 Mayıs Cuma günü gerçekleşmesi planlanıyor.
Referandumsuz 367 oy
AKP’nin 316 vekili Anayasa değişikliğinin Meclis’ten geçmesi için yeterli değil. CHP ve MHP’den de teklife destek gelmesi gerekiyor. İlk tur oylamada salt çoğunluğun, yani oturuma katılanların yarısından bir fazlasının oyu yeterli olacak. Ancak bu teklifin kabul edildiği anlamına gelmiyor. Nihai sonuç ikinci turda yapılacak olan oylamada belli olacak. Buna göre, değişikliğin referanduma gidilmeden kabul edilmesi için 367 oy gerekli.
Erdoğan karar verecek
Değişiklik önerisinin referanduma gitmesi için ise en az 330 oy çıkması gerekiyor. Genel Kurul’da 330 ile 367 arasında oy çıkması halinde gözler Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’a çevrilecek. Erdoğan bu durumda, değişikliği bir kez daha görüşülmek üzere Meclis’e gönderebilecek ya da referanduma sunulması kararı verebilecek. 316 oyu bulunan AKP, ilk tur oylamalarda öncelikle alt sınır olan 330’u, üst hedef olarak ise halkoyunu zorunlu olmaktan çıkaran 367 barajını aşmaya çalışacak.
AKP artı en az 51 vekil
Meclis Başkanı İsmail Kahraman dışında AKP’nin 316, CHP’nin 133, MHP’nin 40, HDP’nin ise 59 milletvekili bulunuyor. Ancak üç partinin toplam milletvekili sayısı 489 olsa da, Genel Kurul’daki oylama gizli yapılacağından partilerden fire bekleniyor. AKP’nin referanduma gerek kalmadan dokunulmazlık teklifini geçirebilmesi için hiç fire vermemesi ve diğer partilerden en az 51 vekilin desteğini alması gerekiyor.
Yargılama yolu açılacak
Yasa değişikliği Genel Kurul’dan geçtiği taktirde 138 milletvekilinin dosyaları, ilgili il ve ilçelerdeki savcı ve yargıçlara gönderilecek. Milletvekilleri sorgulanacak, mahkemeye sevk edilecek; tutuklu veya tutuksuz yargılanabilecekler.
ANKARA