İran dronlarının gücü

• İran kendisini "insansız hava aracı süper gücü" olarak tanımlanan bir güce dönüştürdü, ancak dünya bu ucuz hassas güdümlü füzelerin etkinliğini ancak İran bunları Ukrayna'ya karşı kullanmak üzere Rusya'ya ihraç ettiğinde anladı.

PATRİCK COCKBURN

Çeviri: Serap GÜNEŞ

Bu, ABD'nin küresel hegemonyasını ve askeri hakimiyetini sürdürmek için verdiği agresif mücadelenin bir başka sonucu. İklim değişikliği gibi süreçler de kontrolden çıkmış durumda ve daha da kötüye gidiyor.

Ukrayna'da savaş sürerken, ABD ve müttefiklerinin, İran’la yürüttüğü nükleer program, Rusya'ya insansız hava aracı tedariki ve hükümet karşıtı protestoların bastırılması nedeniyle karşı karşıya geldiği Ortadoğu'da bir başka savaş patlak vermeye hazırlanıyor.
Eğer ABD ya da İsrail İran'ın silah kalitesinde nükleer yakıt üreten ana nükleer tesisine saldırırsa, İran büyük olasılıkla insansız hava aracı ve füze cephaneliğini kullanarak, tankerlerin her gün dünya petrol ve doğalgazının neredeyse beşte birini taşıdığı Körfez'in ağzındaki Hürmüz Boğazı'nı kapatarak misilleme yapacaktır.

Bu hafta İran'ın bomba ve füze saldırılarından korunmak için bir dağın içine yerleştirdiği Fordow tesisinde bombaya yakın kalitede nükleer yakıt üretmeyi planladığını açıklamasıyla çatışma keskin bir şekilde tırmandı. İran, 2015 yılında Başkan Barack Obama tarafından kabul edilen ancak üç yıl sonra Başkan Donald Trump tarafından iptal edilen Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) nükleer anlaşmasını yeniden canlandırmaya yönelik görüşmelerin başarısız olmasının ardından nükleer programını hızlandırma kararı almıştı.

Tırmanan kriz
Anlaşmanın merkezinde, İsrailli ve Batılı liderlerin nükleer bomba üretmeyi amaçladığını söylediği İran'ın nükleer programının uluslararası denetim altına alınması karşılığında İran'a uygulanan ekonomik yaptırımlarda geniş kapsamlı bir indirim yer alıyordu.
Tırmanan kriz, üç yıl önce bir tarafta ABD ve İsrail, diğer tarafta İran arasında yaşanan ve neredeyse savaşa yol açacak olan çatışmanın yeniden başlaması anlamına geliyor. Yaptırımların baskısı ve askeri saldırı tehdidi altındaki İran, Suudi petrol tesislerine son derece başarılı bir insansız hava aracı ve füze saldırısı düzenleyerek petrol üretimini kısa süreliğine yarı yarıya azalttı.
İran, Körfez'in ağzında demirli petrol tankerlerine zarar veren patlamalardan ve Irak'taki ABD birliklerine karşı gerilla eylemlerinden sorumlu tutuluyordu. Trump, İran'ın yurtdışındaki gizli operasyonlarından sorumlu olan ve 2020 başlarında Irak'ta bir insansız hava aracı saldırısında öldürülen General Kasım Süleymani'ye suikast emri vererek misilleme yaptı.

Nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması
ABD-İran askeri çatışması topyekûn bir savaşın eşiğine gelmiş, ancak agresif bir şekilde İran karşıtı olan Trump'ın yerine Başkan Joe Biden'ın geçmesi ve nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması için müzakereleri yeniden başlatmasıyla keskin bir şekilde gerilemişti. Covid-19 pandemisi, ABD'nin Çin ile rekabeti ve Ukrayna'daki savaş, dikkatleri İran'dan uzaklaştırdı. Eylül ayı gibi kısa bir süre önce İran, JCPOA konusunda yeni bir anlaşmaya yakın görünüyordu ancak ABD'nin bir kez daha tek taraflı çekilmeyeceğine dair garanti istedi.

Ancak nükleer anlaşmaya varılamaması, son iki ayda İran krizini tırmandıran ve her zamankinden daha patlayıcı hale getiren bir dizi ayrı ve ilgisiz olaydan yalnızca biri. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump döneminde ona İran'ın nükleer tesisine saldırılması için baskı yapanların başında geliyordu. Netanyahu şimdi, 1 Kasım'da yapılan genel seçimleri kararlı bir şekilde kazandıktan sonra İsrail tarihinin en şahin ve sağcı hükümetinin başında Kudüs'te iktidara geri dönüyor.
Her zaman JCPOA'ya muhalif olan Netanyahu’nun İran'a karşı askeri harekat için ABD'ye baskı yapması muhtemel. İsrail ve ABD'nin İran'a karşı bir hava saldırısı için eğitim aldıkları ve Netanyahu'nun da bu yönde bir emir vermeye çok yaklaştığı bildiriliyor.

Bir drone süper gücü
Tahran ve Washington arasındaki ilişkileri daha da zehirleyen iki gelişme daha var. ABD ve Körfez'deki müttefiklerinin hava üstünlüğü karşısında İran kendisini "insansız hava aracı süper gücü" olarak tanımlanan bir güce dönüştürdü, ancak dünya bu ucuz hassas güdümlü füzelerin etkinliğini ancak İran bunları Ukrayna'ya karşı kullanmak üzere Rusya'ya ihraç ettiğinde anladı.
Ekim ayından bu yana Ukrayna'nın elektrik sistemini kısmen tahrip ederek ülkenin büyük bölümünü ısı ve ışıktan mahrum bıraktılar. İran'ın sürpriz bir şekilde Ukrayna savaşında önemli bir oyuncu olarak ortaya çıkması, Batı ile zaten zehirli olan ilişkilerini daha da bozdu.

Uluslararası Af Örgütü'ne göre 41'i çocuk 305 protestocunun öldürülmesine yol açan aşırı baskıya rağmen İran'daki protesto hareketi, büyüyen krizi güçlendiren son unsur. Protestolar geçmişe kıyasla daha geniş tabanlı ve protestocuların toplu olarak cezalandırılması İran’ın karşısına daha fazla şehit çıkarmaktan başka şeye hizmet etmiyor. İran futbol takımının Katar'da milli marşlarını söylemeyi reddetmesi muhalefetin boyutunu ve kararlılığını gösteriyor.

Körfez'den geçen tanker trafiği
Ancak bunun rejimi istikrarsızlaştırıp istikrarsızlaştırmadığını ve hükümetin ABD ile bir kriz durumunda ulusal dayanışmaya ne kadar başarılı bir şekilde başvurabileceğini ve göstericileri yabancı güçlerin oyuncağı olarak şeytanlaştırmaya çalışıp çalışmayacağını bilmek için henüz çok erken.

Sesli ve bastırılamaz halk muhalefeti İran rejimini zayıflatacaktır, ancak rejim diğer bakımlardan, savaş tehdidinin bu kadar yüksek olduğu son süreçte olduğundan daha güçlü. Petrol ve doğalgaz fiyatları yüksek ve Rusya'dan gelen arzın kesilmesine ek olarak Körfez petrol ülkelerinden gelen arzın da kesilmesi dünya ekonomisi üzerinde felç edici bir etki yaratacaktır. İran, büyük miktarlarda insansız hava aracı ve füze kullanarak tamamen etkili bir uçaksavar savunması bulunmayan Körfez'den gelen tanker trafiğini durdurma konusunda eskisinden daha iyi durumda.

Batılı ve İsrailli liderler uzun süredir İran'ın nükleer silaha sahip olmasının Ortadoğu'daki güç dengelerini değiştireceğini savunuyor. ABD istihbaratının İran yönetiminin nükleer silah yapmak isteyip istemediğine henüz karar vermediğine inandığı bildirilse de, bu ihtimal yeterli. Şimdiye kadar, sadece bunu yapma tehdidi bile İran'ın iflah olmaz bir düşman olarak gördüğü ABD ve müttefikleriyle müzakerelerde yararlı bir pazarlık kozu olarak kullanıldı.

Hava üstünlüğü
Paradoksal bir şekilde, Ortadoğu ve dünyanın geri kalanındaki güç dengesi değişmiş durumda ama bu nükleer silahların edinilmesinden kaynaklanmıyor. 2019'da Körfez'de ve Ekim ayından bu yana Ukrayna'da yaşanan saldırıların da gösterdiği gibi, İran ve Türkiye gibi orta sıralarda yer alan devletler ve hatta Yemen gibi çok yoksul devletler bile artık ABD, İngiltere veya İsrail gibi güçlü devletlerle çok daha eşit bir askeri oyun alanına sahipler. Hava üstünlüğü artık gökyüzünün kontrolü anlamına gelmiyor ki bu da oyunun kurallarını değiştiren bir gelişme.

Ancak Ortadoğu'da savaş ya da barışa karar verenler oyunun gerçekten değiştiğinin ne kadar farkındalar? Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, Trump yönetimindeki son ABD-İran çatışmalarından sonra, İran'a yönelik herhangi bir Amerikan veya İsrail saldırısında tali hasar olma ihtimallerinin çok yüksek olduğunu anladılar. Biden'ın Ukrayna'daki savaş nedeniyle zaten elleri dolu. İsrail, İran'ın kendisine karşılık vermek için asimetrik bir yol bulacağını biliyor olmalı.
Ukrayna'da olduğu gibi, tüm tarafların kendi çıkarları İran'la ilgili krizin silahlı bir savaşa dönüşmesini engellemeli - ancak bu, olmayacağı anlamına gelmiyor.

https://braveneweurope.com/patrick-cockburn-as-the-world-fixates-on-ukraine-another-war-is-brewing-in-the-middle-east