İsrailliler dün erken genel seçim için sandık başına gitti. 6 milyon seçmenin bulunduğu ülkede 26 parti Meclis'e girmek için yarıştı. Son anketlere göre, seçime katılan partilerden 11'ine şans tanınıyordu. Buna göre Meclis'teki 120 koltuğun dağılımının şu şekilde olması bekleniyor: Siyonist Birlik (24-25), Likud (21), Birleşik Arap Listesi (13), Habayit Hayehudi/Yahudi Evi (13), Yesh Atid (13), Kulanu (8), Şas (7), Birleşik Tora Yahudiliği (6), Yisrael Beitenu (6), Meretz (5), Yahad (4).
Hükümet için ittifak şart
Ancak seçimler esasen iki parti arasında geçti. Seçimlerde Başbakan Benyamin Netanyahu'nun en ciddi rakibi Filistinliler ve uluslararası toplumla ilişkileri tamir etmeyi vaat eden merkez sol ittifak Siyonist Birlik'ti. Ama iki parti de seçimden birinci çıksa bile seçimleri kazanmak için yeterli çoğunluğa ulaşamıyor. Zira İsrail'de hükümet kurmak için 120 sandalyeli Knesset’te 61 sandalyeye ihtiyaç var. İsrail seçimlerinde kimin çok oy aldığından ziyade koalisyon kurabilme becerisi daha önemli. Zira, geçen seçimlerde Livni'den sadece bir koltuk fazla kazanabilen Netanyahu, diğer sağcı partilerin desteğiyle koalisyonu kurmuştu. Şimdi de Tzipi Livni ile İzhak Herzog liderliğindeki Siyonist Birlik, koalisyon hükümeti için yeterli sayıya ulaşamazsa, hükümeti kurmayı başaran parti iktidara gelecek.
Kritik parti Kulanu
Seçim barajı yüzde 3,5 olduğu birçok küçük parti de meclise girmeye hak kazanıyor ve koalisyonun parçası olabiliyor. Bu süreçte en kritik parti şüphesiz ki Kulanu. İsrail siyasetini yakından takip edenler Moşe Kahlon’a şimdiden ‘king maker‘ (iktidarı belirleyen) ünvanını verdi. Kimileri merkez sağdan gelen Moşe Kahlon’un Netanyahu’ya destek vereceğini söylüyor; kimileriyse Kahlon’un Netanyahu’dan hoşlanmadığını bu nedenle de Siyonist Birlik’e destek vereceğini söylüyor. Kahlon’sa seçim gününde de sessizliğini korudu. İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin sağ ve sol bloğun oylarının çok yakın olması halinde ulusal birlik hükümetinin kurulmasını da isteyebilir. Ancak Netanyahu, seçim öncesi Siyonist Birlik ile koalisyon hükümeti kurmayı kesinlikle düşünmediğini açıklamıştı.
Seçimde öne çıkan konular
Seçim kampanyasında ise İsrail-ABD ilişkilerinden İran'ın nükleer programıyla ilgili kaygılara uluslararası konular öne çıktı. Ancak birçok aday ülkedeki geçim sıkıntısı ve yavaş ekonomik büyüme gibi sosyo ekonomik sorunlara da odaklandı. Kudüs'ün geleceği de kampanyada öne çıkan konulardan biriydi. Netanyahu, Siyonist Birlik'i Filistinlilerle yapılacak görüşmelerde Kudüs'ün İsrail'in bölünmez başkenti olduğu iddiasından vazgeçmeye niyetli olmakla suçladı.
Liderlerin Filistin politikası ne?
Aşırı sağcı parti Yahudi Evi’nin oylarına göz diken İsrail Başbakanı ayrıca seçildiği takdirde Filistin devletinin kurulmasına izin vermeyeceğini söyledi. Yahudi Evi’nin lideri Naftali Bennett de Filistin konusunda Netanyahu’dan farklı düşünmüyor.
Kilit parti gözüyle bakılan Kulanu da Filistin’le bir barış anlaşması yapılması halinde İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’daki yerleşim yerlerinin Tel Aviv hükümetinin kontrolünde olmasını şart koşuyor. Siyonist Birlik’se iki devletli çözümden yana.
Ortadoğu'yu nasıl etkiler?
Gözlemcilere göre sandıktan çıkacak sonuç İsrail’in Ortadoğu politikasının da yeniden şekillenmesine neden olabilir. Netanyahu liderliğindeki İsrail, Filistin’le sürdürülen barış müzakerelerini askıya aldı. P5+1 ülkeleri ile İran arasındaki nükleer müzakereleri sert şekilde eleştirdi. ABD’yle yıllardır süre gelen iyi ilişkileri kısmen sarsıldı. Siyonist Birlik, başta İsrail-Filistin ilişkileri olmak üzere dış politika konularında Netanyahu ve Likud’la farklı çizgilerde. Tel Aviv-Washington ilişkilerinin iyileştirilmesi gerektiğini söyleyen Siyonist Birlik’in liderlerinden Livni, Filistin’le askıya alınan barış müzakerelerinin yeniden başlatılması gerektiğini savunuyor. Livni ve Netanyahu İran konusundaysa temelde hemfikir. Her iki lider de İran’ın nükleer faaliyetlerinin durdurulması görüşünde. Ancak Livni’ye göre bunun için uluslararası toplumla işbirliği yapılmalı ve ABD’yle yeniden temasa geçilmeli.
TEL AVİV