Dewleta Osmanî û Tirkîya serba asîmîlasyonê Dêrsimîjan, 108 rey serê Dêrsimî rê hêriş kerdo, hama hata 1937-38î zefer nêdîyo. Dewlete waşto ke pêro Dêrsimîjan tirk û misliman bê, bê rêçe bimanê. Dewlete, 25 gaxan 1935’îne de ‘Qanûno Tuncelî’ ra dima ebe teyaran, topan, tifongan kuta zerê Dêrsimî. Nê hêrîşan ra xeylê tenî ya serê Pulemurîye ya kî Pulemurîye sera, zerê Dêrsimî rê virajîyê.
Waxtê jênosîdê Dêrsimî de jê(sey) her cayê Dêrsimî, Pulemurîye kî (zî) bara xo gureta! Na jênosîd de goneweran, mîyanê Pulemurîye de 16, Pardîye de 12, Soxarîye de 3, Tasnîye de 6, Tojîge de 20 bêgunayî qirrkerdê. Ortê qirrkerdişan de pîl-qiz çîn ê. Çike pêro qirrkerdişî ju (yew) yê. 17 amnona peyêne 1938 de 8 tenî bêguna Mazra ra; Xidir Axa, Îvis Axa(Lacê Ferat Axayî), Bakî Axa, Uşen Axa, Îvis Axa (Lacê Xidirî), Hemed Axa, Alî Bînat Axa, Nurî Axa, Şîxan ra; Dursinê Mosiv, Tosnîye ra; pîyê Bava Duzginî Sey Momid be lacê xo Seydalî, Saldag ra; Alîyê Kêk(Lacê Mistafayê Hemedê Kêkî),Pardîye ra; Çê(key) Tornê Apî ra Hesen, Kuxtaru ra; Mistafayê Îsmaîlî, Elîyê Mistafayî be Îsmaîlê Mistafayî sanitê verê makîna. Na qirrim de lacê Sey Momid Bava Duzgi, nîyadano ke destê xo sistê, remeno. Dima xeylê çekan erjînê, hama qerqesunî ci nêginenê. Ê bînî uca qirr benê. Meyîtî hîre roj hen orte de mendê, kes nêthawro ke tenê here bierzê ser. Vatena Şîxan ra Xidir Yildizî; 15 tenî de dirveta qafike ra, juyî kî dirveta şêne ra merdê.
Dewlete nê cawan ra î yê ke peyde mendê ê kî deweyan ra arêkerdê, berdê Îstasyonê Tanyerî de 3 roj dê vindarnayene. Nahîyeyan ra; “Deste, Seterî, Pirdosûr, Wustam”, deweyan ra; “Gêrsunit, Çîrîg, Danzek, Panciras, Askîrek, Daxbege, Tasnîye, Harşîye, Zimage, Aynige, Pirîye, Waremîr, Rabat, Mazra, Saldag, Pîntige, Goburge, Mukuf ….” ra çand hazar însanî mefin(surgin) kerdê kes nêzaneno. Tayê Kemax ser ra rusnê Çankiri, Çerkeş, Kemalpaşa, Isparta, Balikesîr û Çanakkale. Hen axme kerdê ke qe têlewe meyerê.
Pulemurîye de cayê ke meyîtî dê we, uca de ju arêyî û leyê ey de kî ju çime biyo. Çêyê Bava Duzginî ra tayê cênikan, hata1980i şîyê her sewa poncsemîye uca çilayî nê ro. Derba ra dima(badê) endî înan kî besenêkerdo bişêrê(vatena Alî Riza Bîlgîlî ra). 1990ine ra dima Serverê Beledîya Mehmet Şerif Ayan, waşto ke uca ju park bivirazo. Makîna ke gurîya astikî erjîyê hard ser. Saldag ra lacê Qemerê Mistafayê Kêkî(Hasan Arslan), sono kuras ra di torvan dano deştene, tayê astikan keno ci, beno Xag de dano we. Ju sera ra dima M.Şerîf Ayan merdo. Hama sereko newî Ahmet Yaman park 1995ine de qedeneno. Hata 2014 na park de veyveyî virajayî. Çi hêf ke bê xeberê zafe tenî meyîtanê xo ser o reqeşîyayî.
Sarê Pulemurîye ra î iyê ke heşîyê pê, endi uca veyveyan nêşîyê. Ewro sarê Pulemurîye cawo ke astikî vejiyê uca de wazene ke ju komete(nîşanê xovîrardişî) bivirajîyo. Hama siyasetkarê CHPyan hata nika teyna nameyê parkî vurna. Nameyo; ‘Komîser Necatî Abbas Parki’ kerd; “ 23 Temmuze - 7 Axustos Erzurum Kongresî Uyesî Alî Abbas Necatî Efendî Parkı.” Yanê, nameyê parkî tayîna kerd derg û giran! Nê hen zanenê ke şarê ma xêx o. Çekuyê ‘komîser’ ke vet her çî hale beno. Guman çîn o ke no hal, halê bêbextan o, çike hona astikê meyîtanê ma bêgorn û kefen suz danê.