- Donald Trump yönetimi, Reuters’in Perşembe günü gördüğü resmi bildirim belgesine göre, Türkiye’ye düzinelerce jet motorunun satışını Kongre’ye resmen bildirdi. Toplam değeri 700 milyon doların üzerinde.
Reuters, Çarşamba günü ilk olarak Trump yönetiminin, Türkiye’nin 2019’da Rusya’dan aldığı savunma sistemleri nedeniyle bazı milletvekillerinin itirazlarına rağmen satışta ilerlemeyi planladığını duyurmuştu. Dışişleri Bakanlığı, 24 Haziran tarihli ve Çarşamba gecesi gönderilen bildirimde Kongre’ye şu ifadeyi kullandı: “ABD hükümeti, siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silah kontrolü hususlarını dikkate alarak bu maddelerin ihracatına lisans vermeye hazırdır.”
Dış politika muhabiri Humeyra Pamuk'un imzasını taşıyan Reuters'in haberine göre bu satış, Ankara’da düzenlenecek kritik NATO Zirvesi öncesinde Türkiye’ye ve Trump’ın “kilit müttefik” olarak gördüğü Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a önemli bir jest niteliğinde. Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Kongre’nin satışını engellemek istemesi halinde 15 günü var ve bu süre içinde ortak bir onaylamama karar tasarısı sunabilir. Böyle bir tasarı her iki meclisten de geçmek zorunda ve Trump tarafından veto edilebilir.
Meeks itirazlarını iletti
New York Temsilcisi Gregory Meeks, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin en üst düzey Demokrat üyesi ve motor satışını eleştirenlerden. İki kaynağa (bunlardan biri ABD’li bir yetkili) göre Meeks, yönetimle yapılan gayriresmi inceleme sürecinde itirazlarını dile getirdi ve pakete onay vermedi. Meeks, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, yönetimin satışın ikili ilişkilere etkileri ve Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olması konusunda kendisine “iyi niyetli” bir bilgilendirme yapmadığını vurguladı. Meeks, “Bu maddeler yıllarca teslim edilmeyecek ve yönetim, ABD politikasının kilit yönleri konusunda bilgi ve açıklama taleplerimizi ısrarla görmezden geldi” dedi.
Trump, Çarşamba günü jet motorları, F-35 programı ve Ankara’daki zirve planlarıyla ilgili soruya şu yanıtı verdi: “Onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım muhtemelen.”
General Electric (GE.N) tarafından üretilen bu motorlar, Türkiye’nin ilk yerli muharip uçağı KAAN’ı güçlendirecek. 2016’da başlatılan bu büyük proje, NATO üyesi Türkiye’nin savunma alanında daha fazla kendine yeterlilik hedefinin parçası. Türkiye, Batı ile inişli çıkışlı ilişkilerden ve bazı silah ambargolarından rahatsız olsa da Türk yetkililer, hava kuvvetlerinin belkemiğini oluşturan Amerikan yapımı F-16’ların yerini almasının yıllar alacağını kabul ediyor.
Türkiye’nin 2019’da Rus hava savunma sistemlerini alması, ABD ile ilişkileri bozdu ve Kongre’nin Ankara’ya desteğini engelledi. Washington buna karşılık yaptırımlar uyguladı ve Türkiye’yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı.
Kongre, Türkiye S-400’leri elinde tuttuğu sürece F-35 satışını yasaklayan bir yasa çıkardı. Rus sistemlerinin ABD yapımı savaş uçakları için güvenlik riski oluşturduğu belirtiliyordu. O günden beri bu konu iki ülke arasında önemli bir anlaşmazlık noktası olmaya devam etti, ancak Trump döneminde Washington ile Ankara arasındaki ilişkiler daha ılıman seyrediyor.
Demokratlar uyardı
Birkaç Demokrat milletvekili, Perşembe günü motor satışına karşı olduklarını belirtti ve yönetime Türkiye’ye herhangi bir F-35 satışı konusunda uyarıda bulundu. New Hampshire Temsilcisi Chris Pappas, sosyal medyada “Erdogan hükümeti ABD yasalarını ihlal etmeye ve güvenilir, demokratik müttefiklerimizi tehdit etmeye devam ederken onu ödüllendiremeyiz. Türkiye’ye kesinlikle F-35 yok” paylaşımı yaptı. Nevada Demokratı Temsilci Dina Titus ise şu açıklamayı yaptı: “Eğer Başkan bu yolda devam ederse, bir ortak onaylamama karar tasarısı sunacağım.”
