Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (DİSA), Cegerxwîn Kültür Merkezi'nde "Silah bırakma ve silahsızlanma deneyimleri" başlıklı panel gerçekleştirdi. Moderatörlüğünü gazeteci Cengiz Çandar'ın yaptığı panele, İngiltere Birleşik Krallığı ve Kuzey İrlanda arasında yürütülen barış sürecinde dönemin İngiltere Başbakanı Tony Blair adına baş müzakereci olan Jonathan Powell konuşmacı olarak katıldı. Panelde konuşan DİSA Yönetim Kurulu Başkanı Necdet İpekyüz, Powell'ın, Ortadoğu, Latin Amerika, Afrika ve Asya'da çatışma çözümü alanında çalışma yürüten Inter Mediate adlı STK'nın kurucusu ve 1995'ten 2007'ye kadar Başbakan Tony Blair'in baş danışmanı olduğunu kaydetti.


'Aynı yanlışları yapmayın'

Gazeteci Çandar, konuşmasına Kürtçe selam vererek başladı. Çandar, Jonathan Powell ile daha önce Londra'da gerçekleştirilen benzer bir panelde tanıştıklarını ve konuşmasını unutmadığını belirterek, "Jonathan, 'Kuzey İrlanda çözümü diye bir şey yoktur. Her çatışma kendisine özgüdür. Benim anlatacaklarım Kuzey İrlanda çözümüne ilişkin derslere ilişkindir. Ve çözüm süreçleri diye adlandırılan süreçlerde yanlışlar yaptık. Esas onu anlatayım ki aynı yanlışları yapmayalım' demişti" diye konuştu.
Powell için, "IRA ile Birleşik Krallık arsında gerçekleştirilen barış müzakereleri sürecinin kirvesidir" benzetmesi yapan Çandar, Powell'ın dünyada barış için kendisini bu işlere adadığını belirterek, "Jonathan ne kadar çatışmalı süreç varsa kendisini o süreçlerin içerisinde buluyor. Bundan bir buçuk yıl önce ETA çözümünde de rol aldı" dedi. Powell'ın yaşamının büyük kısmının Kolombiya'da geçtiğini kaydeden Çandar, Powell'ın FARC ve Kolombiya hükümeti arasında gerçekleştirilen müzakere süreçlerinde de önemli aktör olduğunu söyledi. Powell'ın müzakere süreçleri için yaptığı şu benzetmeyi hatırlattı: "Powell böylesi süreçler için şu benzetmede bulunuyor; 'Bu süreç bisiklet sürmeye benzer. Eğer durur veya yalpalarsa düşer ve felaket olur. Bunun için pedalların hiç durmaması gerekir' diyor."

'Önce tüneli inşa etmeli'
Powell ise, PKK ile hükümet arasında başlatılan müzakerelere ilişkin, Avrupa'nın birçok yerinden gereken desteğin sağlanacağını kaydederek, Washington'un da süreci desteklediğini belirtti. Powell, süreç diye bir şey olmadığını, müzakerelerden çıkarılması gereken dersler olduğunu belirterek, "Yıllardır çeşitli ülkeler ve çeşitli örgütler arasında yürüttüğüm ve hükümet dosyalarından incelediğim kadarıyla Simon Peres'in bu konuda iyi belirlemeleri var. Peres, 'Barış süreçlerinin iki haberi vardır, bunlardan iyi olanı tünelin sonunda görünen ışıktır. Kötü olan haber ise, tünelin olmayışıdır. Diğer yol ise, barış süreci için tünel inşa etmektir' demişti" şeklinde konuştu. Powell, Kuzey İrlanda ile Birleşik Krallık arasındaki müzakerelerin 30 yıldır sürdüğüne dikkat çekerek, "Eğer bisikletin düşmesini sağlarsınız bu her iki taraf için de felaket olur" dedi. Powell, müzakere süreçlerinde koşulların oluşması için sabrın çok önemli olduğunu kaydetti.

'Sözler yerine getirilmeli'
Müzakere süreçlerinin sağlıklı ilerleyebilmesi için her kesimi konuşmalara dahil etmek gerektiğini savunan Powell, "Hükümetler genelde üçüncü kesimlerin konuşmalara katılması konusunda kaygılıdır. Üçüncü kesimler süreci hızlandırır. Biz her zaman IRA'yı silahların teslim edilmesi konusunda zorlardık. Bu da süreci tıkardı. Ama üçüncü kesimin sürece dahil olmasıyla süreç hızlandı ve başarıldı. Bu görüşmelerin en büyük zorluğu nasıl bir yol izlenmesi gerektiğidir" dedi. 1940 yılında babasının IRA örgütü tarafından öldürüldüğünü ve birkaç yılın ardından kardeşinin de yayınlanan ölüm listesinde yer aldığını belirterek, o dönem, IRA ile Birleşik Krallık arasında yapılan müzakerelerde IRA ile el sıkışmadığını, fakat bundan pişmanlık duyduğunu kaydetti. "İki düşman arasında birbirinize ne kadar güveneceğiniz konusunda bir sınır vardır" diyen Powell, "En önemli şey taraflar arasında yapılan yazılı bir anlaşma değil, verilen sözlerin yerine getirilmesidir" diye konuştu.

Gerçek bir barış için

Uzun süreli bir barışın kazananı ve kaybedeni olmadığını savunan Powell, "Eğer barış gerçekten isteniyorsa stratejik açık bir amaç ve bir yol haritanız olmak zorundadır" dedi. Bütün savaşların çözümle sonuçlanabileceğini kaydeden Powell, "Her sorunun bir çözümü vardır ve çözülmeyecek bir sorun yoktur. Bütün savaşlar çözülebilir fakat, gerçek liderlik, karar alma ve sabır önemlidir" dedi.
Powell, PKK ile hükümet arasında başlatılan müzakereler için, sağlam bir strateji gerektiğini belirterek, sağlıklı bir barış için adımların peş peşe gelmesi gerektiğini söyledi.

DİHA/AMED