YEK-KOM'a bağlı Almanya'daki Kürt dernekleri arasında bulunan Navenda Çand a Kurd, diğer derneklerle kıyaslandığında oldukça farklı bir profil çiziyor. Öyle ki birçok dernekte genelde erkeklerle karşılaşılırken, Offenbach'da durum tam tersi. Gerek iç tasarımı gerekse de derneğin odalarında görebileceğiniz her kuşaktan kadınlarla Navenda Çand a Kurd, tam bir kadın derneği izlenimini uyandırıyor. Cuma günkü 'Açık Kapı Günü'nde de durum farklı değildi.
Frankfurt yakınlarındaki Offenbach, çok da büyük bir kent olmayıp 123 binlik bir nüfusa sahip. Göçmenlerin yoğun olarak yaşadığı bu şehirdeki Kürtlerin çoğu Riha ve Agirî'li. Çok sayıda farklı kültürü içinde barındıran Offenbach'da zaman zaman bu kültürleri buluşturmaya yönelik çalışmalar yapılıyor. Bunlardan biri de, 19 Eylül'de başlayıp 7 Ekim'e kadar devam edecek olan 15. Kültürlerarası Haftalar etkinlikleri. Kültürlerarası Haftalar kapsamında, Dünya Mülteciler Günü olan 28 Eylül'de şehirdeki Kürt Kültür Derneği olan Navenda Çand a Kurd da kapılarını Offenbachlılara açıp, kendini tanıttı.
Kürt kültürü tanıtıldı
Offenbach'daki göçmen kuruluşlarla güçlü ilişkilere sahip Navenda Çand a Kurd, kendini ve Kürt kültürünü tanıttığı cuma günü, büyük bir emeğin sonucu olarak Kürdistani motiflerle süslendi. Giriş salonunun duvarına, Kürdistan'ın bütün bölgelerinden fotoğraflar asıldı. Bir odada, yöresel kıyafetler ve Kürt müziğinde kullanılan enstrümanlar sergilendi. Derneğin ana salonunda ise iki masa üzerinde çocuklarla kadınların el işleri dizildi.
Açılıştan önce herkes hala hummalı bir çalışma içinde olup, kalan hazırlıkları tamamlamaya çalışıyordu. Bir odada çocuklar yöresel kıyafetler giyiniyordu. Aralarında, henüz çok küçük olanlar da vardı. Bir köşede gençler elbise beğenip, birbirlerinin kuşağını bağlıyordu. Diğer tarafta kadınlar hamur açıyordu. Bugün gelecek olanlara nanê sêlê ikram edilecekti. İlk misafirler gelmeye başladı. Salonda kurulu şark köşesinde Offenbach Belediyesi'nin göçmenlerden sorumlu memuru, genç bir Kürt kadını ile kentteki Kürtlerin yaşadığı sorunlarla ilgili sohbet ediyor.
Anneler burada, babalar nerede?
Sonra program başlıyor. Çocuklar, müzik ve alkışlar eşliğinde yöresel kıyafetlerden bir defile sunuyor. Kimi kendinden emin podyuma dönüştürülen salonda yürüyüp poz veriyor, kimi utanıp bir an önce tekrar salondan çıkmanın derdinde. Özellikle anneler, gururla çocuklarını alkışlıyor. O an fark ediyorum ki dernekte hemen hemen hiç erkek yok. Derneği çocuklar, genç kadınlar ve anneler doldurmuş. Babalar 2-3 kişi hariç yok. Yanımda oturan kadınlara "Bu dernekte neden hep çoğunlukla kadınlar var? Erkekler nerede?" diye soruyorum. Biri hemen "Kahvede!" diyor. Sonra yanındaki kadın araya giriyor: "Bu saatte daha işte olan çok kişi var. Ben de bugün kızım işten erken çıktığı için bu saatte gelebildim. Ama birçok erkek boş zamanlarında derneğe değil kahveye gidiyorlar." İki kadın, anında konuyla ilgili tartışmaya başlıyor. Özellikle genç erkeklerin derneğe gelmemesinin sebeplerini tartışıyorlar. "Peki dernekte gençlere yönelik bir çalışma var mı?" diye soruyorum, kendi de anne olan kadın "Yok ama gençlerin de kendi inisiyatifleriyle gelip 'şunu, şunu yapalım' diyebilmeli. Bunu demiyorlar" diye itiraz ediyor.
Genç kadınlar sözleşip geliyor
Genç erkekler bugün yok dernekte ama genç kadınların sayısı hiç de az değil. Üstelik her derneğe gittiğimizde gördüğümüz simalardır. "Kızlar, sözleşip geliyorlar. Aralarında öyle bir arkadaşlık da var, birbirlerine haber veriyorlar" diyor kendi de iki genç kızı olan anne. Çocuklar arasında da böyle bir arkadaşlık görmek mümkün. Yaşlara göre gruplar oluşmuş, birbirlerinin yanından ayrılmıyorlar. Kimse yalnız oturmuyor, herkes arkadaşı var.
O arada bilgisayar ve beamer kuruluyor. Üniversite öğrencisi olan Dilar Dirik, Kürt kültürü ve tarihi ile ilgili bir sunum hazırlamış, Almanca Kürtler ve Kürdistan'la ilgili bilgi veriyor. Tezini Kürt kadın hareketi üzerine yazan Dilar'ın annesi Vildan Dirik de dernek yönetiminde yer alıyor. Bugün, bütün ailesiyle buradadır.
Navenda Çand a Kurd'un kapılarını açtığı tanıtım günü, tembûr, def ve kaval eşliğinde müzikle devam ediyor. Ardından çekilen halaylarla, program sona eriyor.
Her çarşamba toplanıyorlar
Birçok dernekte yönetimde kadın temsili düşük ancak Navenda Çand a Kurd'un 7 kişilik yönetiminde 4 kadın yer alıyor. Onlardan biri olan Şükran Aras, dernek çalışmaları ile ilgili bilgi verdi. Yaz tatili ve Ramazan nedeniyle ara verdikleri arbane, saz, folklor ve ders yardımı kurslarının bu hafta yeniden başlayacağını belirten Aras, dernekte iki haftada bir pazar günleri kahvaltı verildiğini sözlerine ekledi. Kahvaltıya katılımın çok yüksek olduğunu söyleyen Şükran Aras, ayrıca her hafta çarşamba günü de kadınların toplandığını dile getirdi. İki çocuğu derneğin sunduğu çalışmalarda yer alan Şükran Aras, şu bilgileri verdi: "Çarşamba günleri düzenli bir şekilde yaptığımız toplantılara ortalama 10-12 kadın katılıyor. Bazen daha kalabalık oluyoruz, bazen daha az. Saat 14:00'te başlayan toplantıların gündemi sabit değil. Genelde eğitsel, sosyal veya güncel içerikli oluyor. Zaman zaman ihtiyaçlar doğrultusunda seminerler düzenliyoruz." Bu toplantılarda kadınların sorunlarını da paylaşıp paylaşmadığını soruyorum: "Evet, kesinlikle. Zaten toplantı bitse de kadınlar kalıp, sohbet etmeye, sorunlarını tartışmaya devam ediyor."
Kadın derneği olarak kurulan ancak zamanla genel bir derneğe dönüştürülen Navenda Çand a Kurd'da etkinlikler yapıldığında, kimin yönetici kimin dernek ziyaretçisi olduğunu anlamak bazen mümkün olmuyor. Çünkü her etkinlikte gencinden yaşlısına kadar birçok kişi işin bir ucundan tutuyor. Şükran Aras, birçok kadının doğal bir sorumlulukla hareket ettiğini belirtip, etkinlikler öncesinde kadın toplantılarında görevlendirmeler yaptıklarını ve görev üstlenenlerin de mutlaka görevlerini yerine getirdiğini vurguladı. Sorumluluk ve emek bu şekilde paylaşılıyor.
MERAL ÇİÇEK / OFFENBACH