- Başûrê Kurdistan'da son bir ayda 12 kadın katledildi. Avukat Geşa Dara Hafîd, kadın katliamlarının genel af kapsamından çıkarılması gerektiğini belirtti: Af kapsamında serbest bırakılan bazı kadın katilleri, daha sonra yeniden kadınları katletti.”
Başûrê Kurdistan'da kadın katliamları ve şüpheli kadın ölümleri artarak sürüyor. Aile içi şiddet, erkeklerin kadınlar üzerinde kurduğu denetim ile “namus” ve “itibar” gerekçeleri kadınların yaşamını tehdit ederken, faillerin cezasız kalması ve koruyucu mekanizmaların yetersizliği sorunun derinleştiriyor.
Nûjinha’nın derlediği verilere göre, yalnızca 25 Temmuz ile 15 Ağustos tarihleri arasında 12 kadın katledildi ya da şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Kadın hakları savunucuları ise katliamların önlenmesi için etkili koruma mekanizmalarının oluşturulması, faillerin cezasız bırakılmaması ve kadın katliamlarının genel af kapsamı dışında tutulması gerektiğine dikkat çekiyor.
Toplumsal zihniyet değişmeli
Nûjinha’dan Hêlîn Ehmed’e konuşan Avukat Geşa Dara Hafîd, kadın katliamlarına ilişkin değerlendirmede bulunarak şunları ifade etti: “Ortadoğu’da kadınlar erkeklerin namusu olarak görülüyor. Bu nedenle kadın cinayetleri toplumda bir olguya dönüşmüş durumda. Kadın, ailedeki erkeklerin namusu olarak görülüyor. Kültürümüzde kadının namusu, ailedeki erkeklerden biriyle ilişkilendiriliyor. Bu namus anlayışı Kürt aileleri arasında da yaygın ve ne yazık ki bu anlayışın değiştirilmesi için aileler içinde yeterli çalışma yürütülmedi. Kadın hakları alanında çalışan örgütlerin ve aktivistlerin bütün çabalarına rağmen, ailelerdeki bu namus anlayışını ortadan kaldırmaya yönelik sistematik ve planlı bir çalışma yapılmadı. Toplumsal zihniyet hukuk, yargı ve medya aracılığıyla değiştirilmeli, yurttaşlar hakları konusunda bilinçlendirilmelidir.”
‘Namus’ bahanesine indirim
Daha öncesinde ‘Namus’ gerekçesiyle işlenen cinayetlerde mahkemenin failin cezasında indirime gidebildiğini hatırlatan Geşa Dara Hafîd, şunları ekledi: “Bir kadın ‘namus’ gerekçesiyle katledildiğinde mahkeme yasal cezayı hafifletebiliyordu. Ancak bu madde parlamento tarafından kaldırıldı.”
Cezalar ağırlaştırılmalı
Kadın katliamlarının sıradan cinayetler kapsamında değerlendirildiğini ve diğer suçlarla aynı şekilde cezalandırıldığını belirten Geşa Dara Hafîd, “Parlamento, kadın cinayetlerine ilişkin özel bir madde düzenlenmeliydi. Bu maddede kadın cinayetlerinin genel af kapsamına alınamayacağı açıkça belirtilmeliydi. Kadın cinayetleri için daha ağır cezalar verilmesini talep ettiğimizde, bunun sıradan bir cinayet olduğu ve kadınları katleden faillere farklı muamele yapılamayacağı söyleniyor. Kadın cinayetlerine verilen cezalar ağırlaştırılmalıdır. Ceza ağır olursa ya da suç genel af kapsamına alınmazsa, başka bir kişi aynı suçu kolaylıkla işleyemez” şeklinde konuştu.
‘Toplumsal uzlaşma’ gerekçesi
Geşa Dara Hafîd, kadın katliamlarının her geçen gün arttığına dikkat çekerek sözlerini şöyle sürdürdü:“Cinayetlerin büyük bölümünde toplumsal uzlaşma yoluna gidiliyor. Bu durum cinayetlerin artmasına zemin hazırlıyor. Toplumsal uzlaşma, cezanın hafifletilmesine gerekçe olmamalıdır. Aksine failler bunu cinayet işlemek için bir kolaylık olarak görüyor. Tekrarlanan birçok suç örneği var. Kürdistan Parlamentosu tarafından çıkarılan genel af yasası kapsamında serbest bırakılan bazı kadın katilleri, tahliye edildikten sonra yeniden kadınları katletti.”
Kampanyalar sürmeli
Geşa Hafîd sözlerini şu şekilde tamamladı: “Yasalar yeniden gözden geçirilmeli ve kadın cinayetleri genel af kapsamına alınmamalıdır. Aktivistler ve ilgili kurumlar, sorunların artmasının önüne geçmek için ailelere ve bireylere yönelik bilinçlendirme kampanyalarını sürdürmelidir.”
***
Son bir ayda 12 ölüm
Nujînha’nın verilerine göre son bir ay içerisinde Başûrê Kurdistan'da yaşanan kadın katliamları:
* 25 Temmuz: Kerkük'e bağlı Kır Hencir ilçesinin Satî köyünde, Hewîce nüfusuna kayıtlı 39 yaşındaki F.M. isimli kadın ateşli silahla katledildi. Olayın ardından güvenlik güçleri kadının evli olduğu erkek ile 10 yaşındaki oğlunu gözaltına alarak soruşturma başlattı. Kadının ailesi cenazeyi teslim alarak fail hakkında şikayette bulundu.
* 28 Temmuz: Kelar ilçesine bağlı Tazade köyünde bir kadın kesici aletle katledildi.
* 3 Ağustos: Mêrgesor'a bağlı Şîrwan Mazinî köyünde, bir süredir kayıp olan Ruyan Necah Şîrwanî'nin cenazesi bulundu. Kadının şüpheli şekilde yaşamını yitirdiği ve bedeninde ağır yaralanma izleri bulunduğu bildirildi.
* 4 Ağustos: Silêmanî'nin Serdawî Mahallesi'nde bir kadın evli olduğu erkek tarafından katledildi.
* 9 Ağustos: Kerkük’te bir kadın şüpheli bir şekilde yüksekten düşerek yaşamını yitirdi.
* 9 Ağustos: Kerkük’te 26 yaşındaki bir kadın, erkek kardeşi tarafından katledildi. Katilin polis olduğu ve henüz yakalanmadığı belirtildi.
* 11 Ağustos: Germiyan’da 32 yaşındaki bir kadın, şüpheli bir şekilde yaşamını yitirmiş halde bulundu.
* 12 Ağustos: Xaneqîn'de iki aile arasında çıkan kavgada iki kişi yaşamını yitirirken bir kişi yaralandı. Yaşamını yitirenlerden birinin 15 yaşındaki bir kız çocuğu olduğu belirtildi.
* 13 Ağustos: Emîne Ehmed'in (93) Şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.
* 14 Ağustos: Silêmanî’de bir kadın şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.
*15 Ağustod: Diyala’da çıkan yangında bir anne ağır yaralanırken üç çocuğu yaşamını yitirdi. Yangını çıkaran failin, kadının evli olduğu erkek olduğu belirtildi.
SİLÊMANÎ
