Karaciğer yağlanması, toplumda çok sık rastlanan bir durum olup her 4-5 kişiden birinde görülür. Kadın ve erkeklerde aynı sıklıkta görülür.
Yağlanmaya iltihap/yangı eşlik ederse bu durum önce karaciğer hücre harabiyetine (nekroz), sonra fibroza ve oradan da siroza ilerler. Karaciğer yağlanması olan insanlar; eğer fazla kiloluysa mutlaka kilo vermeli, yağlı gıdalardan uzak kalmalı, bol meyve ve sebze tüketmeli. Ayrıca düzenli egzersiz yapmalıdır. En önemlisi de mutlaka bu konuda uzman olan bir doktora başvurmalıdır.
Az miktar hastalığa neden olmaz
Normal sağlıklı bir insanda karaciğer hücrelerinde az miktarda yağ bulunabilir ve bu herhangi bir hastalığa neden olmaz. Ancak karaciğerde yağlanma aşırı miktarda olduğunda, birtakım yapısal ve fonksiyonel değişikliklere yol açar.
Karaciğerde aşırı yağ birikmesi sonucu 2 durum meydana gelir:
1) Yağlanma sonucu karaciğerde iltihap/yangı meydana gelir ve tıp dilinde buna steatoheapatit adı verilir.
2) Karaciğerde sadece yağlanma olması ve herhangi bir iltihap/yangının olmaması steatohepatit geliştiğinde bu zamanla karaciğer hücrelerinin harap olmasına (nekroz) yol açar ve fibroz denilen, aynı zamanda karaciğer sirozunun başlangıcı sayılan duruma neden olur.
Yağlanma nedenleri
Karaciğer yağlanmasının nedenleri temel olarak alkole bağlı veya alkol dışı olarak ikiye ayrılır.
Alkol dışı karaciğer yağlanması nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
1. Obezite (aşırı kilo)
2. Şeker hastalığı
3. Açlık veya hızlı kilo kaybı
4. Wilson hastalığı
5. Uzun süreli damar yolu ile (parenteral) beslenme
6. Aşırı A vitamini kullanma
7. Hipobetalipoproteinemi / abetalipoproteinemi
8. Bazı ilaçlar: Kortizon içeren ilaçlar, amiodaron, tamoksifen, diltiazem, tetrasiklin, talium, östrojenler
9. Bazı zehirler: karbontetraklorür (CCl4), fosfor, kurşun (Pb), kloroform (CHCl3), arsenik (As).
10. Gebelik
11. Bazı ameliyatlardan sonra (jejunoileal bypass, gastrik bypass).
Belirti ve Bulgular
Karaciğer yağlanmasının özel bir belirtisi veya bulgusu yoktur. Genellikle herhangi bir belirti vermez. Ancak karaciğerinde yağlanma olan insanlarda; bazen karnın sağ üst tarafında dolgunluk hissi, halsizlik, çabuk yorulma gibi belirtiler görülebilir. Çok nadir olarak karaciğer yağlanmasına bağlı ileri karaciğer hastalığı olan insanlarda kaşıntı, iştahsızlık, sarılık ve bulantı görülebilir. Bu gibi şikayetleri olmayan insanlarda normal bir fizik muayene ile (eğer karaciğerde yağlanmaya bağlı büyüme meydana gelmemişse) karaciğer yağlanması tespit edilemeyebilir.
Tedavi
Alkol alımına bağlı karaciğer yağlanmasında tek tedavi yöntemi alkol alımının kesilmesi. Alkol dışı karaciğer yağlanmasında ise bugüne kadar 10’dan fazla ilaç kullanılmış, ancak kesin bir fayda elde edilememiştir. Tedavinin esasları; yaşam tarzı değişikliği, egzersiz, diyetteki yağ miktarının azaltılmasıdır. Unutmayın hızlı kilo vermek de karaciğer yağlanmasına yol açar. Bu nedenle şok diyetlerden, aşırı açlık öneren diyetlerden mutlaka uzak durulmalıdır. Ayrıca hayvansal yağlardan, sakatat, yağlı et, tavuk derisi gibi gıdalardan kaçınılmalı, sebze, meyve, beyaz et ve lifli gıdalar tüketilmelidir.
Yürüyüş yapın
Egzersizin, kilo vermede, karaciğer yağlanmasında önemli bir mekanizma olan insülin direncini düşürmede ve ayrıca uzun vadeli olarak kalp ve damar hastalıklarından korunmada faydalı olduğu kesin olarak gösterilmiştir. Bu yararın ortaya çıkması için en az, günde 30-45 dakika olmak üzere haftada 4 gün tempolu yürüyüş gereklidir.
FRANKFURT