Bêdlîs’in Tetwan ilçesinde 90’lı yıllarda göçe zorlanan köylüler, yıllar sonra topraklarının özlemiyle geri döndü. Solî (Dibekli), Çorsin (Düzcealan), Şahmanis (Bolalan) Avetax (Kolbaşı), Unsus (Yassıca) köylerinin birleştiği alan olan Kawar havzasında bir araya gelen köylüler, 5 muhtarlık oluşturdu. Komünal bir yaşam kuran köylüler, 2015 yılında da Avêtax’da Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurdu. Kooperatifin amacı köyleri birleştirerek halkın kendi ekonomisini oluşturmak, devlete ve kredilere bağlanmadan yaşamı inşa etmek.
Bal üretmenin keyfi
Kooperatife üye köylerden çiğ süt alınıp, kooperatif üyesi 35 kadına arıcılık konusunda destek verilirken, elde edilen ürünler kooperatif aracılığıyla ile satışa sunuluyor.
Arıcılık ile ilgilenen Leyla Akbaş, ilk olarak bir eğitimden geçtiklerini ardından kooperatifin verdiği arılar ile bal ürettiklerini söyledi.
Köy işlerinin yorucu olduğunu fakat kendi işini ve emeğinin karşılığını almanın mutluluğunu yaşadığını dile getiren Akbaş, “Zahmetli ama kendi işini yapıyor olmam, yorgunluğumu unutturuyor” dedi.
Kooperatifte öncelik kadınlara
Aygül Karaaslan da kooperatifin önceliği kadınlara verdiğini ve kadınların kendi ekonomilerini inşa etmeleri yönünde önemli bir adım olduğunu kaydetti. Komşularının katılımıyla birlikte ‘ben de yapabilirim’ dediğini ifade eden Karaaslan, ilk aşamada arılarla baş edemediğini diğer çalışma arkadaşları sayesinde arılara nasıl yaklaşması gerektiğini öğrendiğini de kaydetti.
‘Kazancımla ev yaptım’
“Çocuklarıma nasıl baktıysam arılarıma da öyle baktım” diyen Karaaslan, binbir emekle edindiği kazancı şu ifadelerle dile getirdi: “Eskiden asla hakiki bal yiyemezdik, şimdi komşularıma da veriyorum. Köyde ineği olan sütünü, arı besleyen de balını getirip kooperatife sattı. Elde ettiğim kazançla ev yaptım. Kadın inanırsa, isterse her işi yapar, kendi ayakları üzerinde durur.”
Kendi toprağın gibisi yok
1989’da köyünden İstanbul’a göç eden Aysel Karabey de yıllar sonra geri dönenlerden. Yıkıntı halindeki evlerini yeniden inşaya başladıklarını anlatan Karabey, “Harabeye dönen köyü görünce geri dönmek istemedik. Evimizi, tarlamızı yeniden kurduk, hayvanlarımızla ilgilenmeye başladık. Bir iki sene içerisinde göç eden köylüler geri dönüş yaptı. İlk başta çok zorluk çektik ama hiçbir yer insanın kendi toprakları gibi olamaz” dedi.
Kadınlar el ele
Kooperatif için kadınlarla el ele verip, görev bölümü yaptıklarını ifade eden Karabey, “Kimi hayvanlarından sağdığı sütü kimi arı besiciliğinden elde ettiği balı kooperatife sattı. İlk başta arılardan çok korkuyordum ama zamanla tek başıma yanlarına gidebildim. Bana göre bir kadının yaptığı işi erkekler daha iyi yapamaz” diye konuştu.
ŞÛJIN/BEDLÎS