Sadece şiirleriyle değil, halklar arasında örmeye çalıştığı köprülerle iz bırakan Dora Gabe, birçok kadın sanatçı gibi görmezden gelinen isimlerden. Kadın sanatçılar üzerindeki görünmezlik pelerinini, Dora Gabe’yle biraz aralayalım.
ROZA KORKMAZ
Dora Gabe. Bu ismi muhtemelen daha önce hiç duymadınız. Çünkü 20. yüzyıllın edebiyatına damga vuran, eserleriyle yeniliklere köprü olan Dora Gabe sanki hiç yaşamamış gibi, sanki yazdıkları aniden yok olmuş gibi hiçbir yerde rastlanılmamakta. Başarılı kadınları çevreleyen görünmezlik pelerinini bu gün Dora Gabe ile açalım.
Edebiyatın peşinden Cenevre'ye
Dora Rusya'dan Bulgaristan'a göç eden yahudi bir babanın kızı olarak açar gözlerini hayata. Babası Bulgar Ulusal Meclise seçilen ilk yahudi inancına sahip kişi olacaktır. Fakat bu o dönemki Yahudi düşmanlığı nedeniyle sindirilen bir durum olmaz ve görevinden men edilir ve sonrasında gazeteciliğe başlar. Dönemin başarılı gazetecilerinden olan baba, Dora'ya güçlü bir eğitim imkanı yaratıyor. Dora, Bulgaristan'nın Varna kentinde tamamladığı lise eğitimini Sofya kentinde Doğa Bilimleri bölümüyle devam ettiriyor. Bölümünde başarılı bir öğrenci olmasına rağmen üniversite eğitimini tamamladıktan sonra 1905-1906 yılları arasında Cenevre ve Grenoble’da Fransız filolojisi okuyor zira kendisini edebiyata daha yakın hissediyor.
Kalbi en çok şiir yazmak için atıyor
Dora Gabe genç olmasına karşın çok sayıda dile hakimdir. Bu nedenle genç yaşında önemli Bulgar yazarlarının ve hükümet yetkililerinin yazılarını farklı dillere çeviriyor, aynı zamanda Bulgaristan’nın Dobriç kentinde Fransızca dersleri veriyor.
Polonya'da, Almanya, İsviçre, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Birleşik Krallıklar gibi çok sayıda ülkede yaşıyor. Yaşadığı ülkelerde Bulgar edebiyatı ve politikası hakkında dersler veriyor. Fakat Dora'nın kalbi en çok şiir yazmak için atıyor ve şiire yöneliyor. Zarif aynı zamanda içten bir diliyle birçok şiir kaleme alıyor. Ona göre şiir gözle görülmez, kalple hissedilir. Şiirlerini derlediği “Bahar” ve “Yanıma Yaklaşma” isimli eserleri bu yüzden büyük ilgi görüyor.
Dora'nın sayısız başarıları
Dora Gabe sayısız alanda büyük başarılara imza atmış bir isim. Çocuklar ve yetişkinler için şiirler, seyahat yazıları, öyküler, denemeler, izlenimler, tiyatro incelemeleri, yabancı ve Bulgar edebiyatı hakkında sayısız makaleler, biyografiler yazıyor. Bazı dergilerde şiirlerini dizi halinde yayımlıyor. Aynı zamanda kendisi de dergilerde çalışmaya devam ediyor. Bir Bulgar çocuk dergisi olan Window’un editörlüğünü yapan Dora, Bulgaristan ve ve Polonya arasında kültürel bağların güçlenmesi için çalışmalar yürüten ve vakıflar kurulmasında aracı olan bir isim.
Dora’ya rastlamak
Dora'nın deyimiyle Edebiyat, insanın ve doğanın, olaylarının içinde olan has değerdir. İnsanı rutin hayattan kurtarır şiir. Kendini beğenmişlik, bencillik, sinir, hınç ve sıkıntıdan sıyıran bir kapıdır. Çevremizde, sevgimizde, kin ve nefrette, gözle görünen ve görünmeyen güzelliklerdedir. Böylesine zarif ruhlu ve başarılı bir kadının bir sır perdesinin arkasında bırakılması, günümüzde hiçbir yerde adının geçmemesi büyük bir kayıp. Neredeyse her bilginin bulunduğu internet bize onun hakkında pek fazla bilgi vermez. Belki ona adı duyulmamış küçük bir mahalenin, yıllanmış ve tozlu sahafında, çok eskiden basılmış bir kitabıyla yakınlaşırız. Belki de başka dillere tek tük tercüme edilen kocaman bir dünyanın saklı olduğu kitaplarını hiç tanımadan terk ederiz. Adını hiç duymadığımız bu başarılı kadın hepimizin hikayesini saklar içinde. Edebiyatta bıraktığı onca iz, yazdığı onca kitap suya yazılmış gibi kaybolur.
Yanıma yaklaşma*
Yanıma yaklaşma!
Bir heykele dön
Eski kilisenin taş duvarında,
yüksekte ve ulaşılmaz,
Sonsuz bir özlem olarak kalman için
Terk ettiğin boş yüreğim
susturulmuş ve tetikte.
Yanıma yaklaşma.