Dünya yaş kayısı üretiminin yüzde 60’ını, kuru kayısı üretiminin ise yüzde 80’inin gerçekleştiği Malatya’da, kayısı yetiştiricisi bu yılki hasattan umduğun kalmadı. Geçtiğimiz yılın hasadına oranla iklimsel etkilerden dolayı yaklaşık yüzde 50 verim kaybı yaşanırken, geçen sene kilosu 6 lira civarında satılan kuru kayısı, piyasada ürünün az olmasından kaynaklı şire pazarında 18 liraya satılıyor.
Verim düşüklüğünden dolayı kayısı hasadının normalinden erken başlayıp erken bitti. Kayısısını ambara kaldıran yetiştirici zararını kapatmanın arayışına girdi. Kayısının çok uğraş isteyen bir ürün olduğunu hatırlatan yetiştirici Şenay Gündoğdu, verdikleri emeğin karşılığını maddi ve manevi olarak alamadıklarını belirtti. Kentte piyasaya hâkim oldukları için 4 “Kayısı Ağasına” mecbur kaldıklarını vurgulayan Gündoğdu, üreticinin kurtuluşunun kooperatifleşme olduğunu dile getirdi.
Geçen yıl 12 ton bu yıl 1,5 ton
Doğanşehir ilçesine bağlı Ören Mahallesi’nde yıllardır kayısı yetiştirmekle uğraşan Gündoğdu, geçen yıl 12 ton mahsul aldığı bahçesinden bu yıl 1,5 ton mahsul alabildiğini söyledi. Gündoğdu, “Çiçek açıldığı dönemde yoğun yağmur yağışı vardı. Tozlaşma olmadığı için bu yıl mahsul çok az düzeyde kaldı. Mesela ben geçen yıl 12 ton kayısı kaldırdım. Bu yıl 1,5 ton kaldırdım. Geçen sene 6 liraya satarken bu yıl 18 liraya satacağım. Bir kayısı daldan kopup ambara girinceye kadar büyük riskler taşıyor. Kayısı çiçekken acaba çiçeği yanar mı diye endişeleniyoruz. Çiçek döküldükten sonra dolu vurur mu diye endişe yaşıyoruz. Yani kayısının her aşaması risktir. Kayısıya ben pahalı bir zevktir diyorum. Çünkü maddi ve manevi olarak çok emek veriyoruz. Ancak geriye dönüp baktığımızda o emeğin karşılığını alamadığımızı görüyoruz” diye konuştu.
‘Kayısı ağaları’
Malatya’da işlettiği 2 kantinden kazandığı parayı getirip kayısı bahçesine harcadığını anlatan Gündoğdu, ancak yetiştirdiği kayısıyı sattığı zaman kar edemediğini söyledi. Pancar, fasulye ve buğday gibi ürünlerin ekimini bıraktıklarını belirten Gündoğdu, şöyle devam etti: “Benim ürettiğimin bir değeri yok. Emek verip karşılığını alamadığım için hiçbir şey ekmiyorum. Şuan elimizde sadece kayısı kaldı. İleri ki yıllarda belki kayısıda bitecek. Çünkü kayısıda da diğer ürünlerde olduğu gibi emeğimin karşılığını alamamaya başladım. Kooperatif bence olmazsa olmazdır. Şire pazarında 4 tane kayısı tüccarı var. Ben onlara tüccar değil ‘kayısı ağaları’ diyorum. Adam geliyor benim emeğimin üzerine ayağıyla çıkıyor. Burun kıvırarak ‘Olmamış işçiliği yok’ diyor. Koca Malatya 4 kişinin elinde dönüyor.”
Verim çok kötü
Akçadağ’da kiraladığı bahçede gün kurusu kayısı üreten Neslihan Cengiz ise, verimin geçen yıla göre çok kötü olduğunu dile getirdi. Kayısı çiçeğinin geliştiği dönemde yoğun yağış olmasının ağaçları kötü etkilediğini hatırlatan Cengiz, “Bu sene doğru düzgün bir kazanç elde edemedik. Büyük boy kayısı serdik. Onda da erime oldu. Geçen yıl ve bir önceki yıla oranla kayısı yüzde 50 oranında azaldı” diye konuştu. n MALATYA