69’uncu Uluslararası Cannes Film Festivali’nde Ken Loach’ın filmi “I, Daniel Blake-Ben Daniel Blake” izleyicilerle buluştu. Haziran ayında 80 yaşına girecek olan Loach’ın ‘son filmim’ dediği “I, Daniel Blake” Londra’da yaşayan 59 yaşındaki hasta Daniel Blake’ın (Dave Johns) yaşadıklarını anlatıyor. Loach filmde modern, kapitalist sistemin bürokrasisinin girdabında sıkışan insanların hikayeleri üzerinden eleştiri oklarını İngiliz sistemine yönetiyor.

Televizyonlardaki diziler dışında, 1969 yılında çektiği en önemli filmlerinden biri olan “Kes”ten (Kerkenez) bu yana günümüze kadar çektiği onlarca filminde sosyalist ve muhalif kimliğini her zaman öne çıkaran Loach, ısrarını sürdürüyor. Loach, “Ben Daniel Blake” filminde de karmaşık ve zor bir sorunu sıradan insanı ele alarak onun günlük yaşamını, yaşadığı sosyal ve maddi zorlukları tüm çıplaklığıyla ortaya seriyor.

Londra’nın kenar mahallelerinden birinde yaşayan 59 yaşındaki Daniel Blake, hasta bir marangozdur. Geçirdiği kalp krizinden dolayı doktordan çalışmama raporu alan Daniel Blake, sosyal yardım almak için gittiği emeklilik ve iş dairesindeki görevlilerle başı derde girer. Buradaki ağır, karmaşık bürokrasi ve teknolojiye takılan yaşlı Daniel Blake için hayat dayanılmaz bir hal alır. Çünkü İnternet, E-mail, akıllı telefon gibi kavramlar kendisinin hayatında yoktur. Her şeyin online hal edildiği bir sistemde 59 yaşındaki bu yaşlı adam için bulunduğu durum sudan çıkmış bir balık halidir. Kurumdaki görevlilerin çıkardığı zorluklar da eklenince mevcut duruma Daniel Blake’ın sınır tahammülü sabırları aşıyor.


Bürokrasiyle savaşır

Kendisiyle benzer sorunlar yaşayan dul ve iki çocuk annesi ola Katie (Hayley Sguires) ile yolları kesişen Daniel Blake, bir taraftan ilerleyen yaşına rağmen kütüphanelerde internet öğrenirken diğer taraftan ise yardıma muhtaç olan Katie’ye yardım etmeye çalışır. Zaman zaman trajikomik sahnelerin olduğu filmde, oldukça sert mesajlar da var. Sistemin bütün hırçınlığına karşı mücadele etmekte oldukça ısrarlı olan yaşlı Daniel, hükümetin ‘çalışmakta ısrar’ kararı sonucunda zulme dönüşen bürokrasiye karşı teslim olmayı kabul etmez. Katie’nin durumu ise daha dramatik. İki çocuğuyla yoksullukla boğuşan Katie’nin imdadına ise yine Daniel yetişir.


Mesaj net

Filmde, aynı kaderi paylaşan iki karakter. Biri mücadele ediyor diğeri ise bir kaderine teslim olmuş. Senarist Paul Laverty tarafından yazılan senaryo, oldukça yalın ve net bir dil ile hatlar çiziyor. Ken Loach’ın sinema estetiğiyse filmi çekici kılıyor. Loach tıpkı diğer filmlerindeki gibi sadece sorunları aktarmakla yetinmiyor aynı zamanda vahşi kapitalizmin çarkında çirkinleşen düzene karşı mücadele ve itiraz etmenin ipuçlarını da gösteriyor. Ken Loach, filmin son sahnesiyle, bu mücadeleyi Daniel Blake’nin şahsında bireyin dışına çıkararak, toplumsallaştırıyor. Bu yolla verdiği mesaj ise oldukça açık ve net; taraf ve yanlı. Film, siyasi ve toplumsal mesajlarının yanısıra sinemasal olarak da oldukça etkileyici. Film, Altın Palmiye’nin en iddialı adayları arasında görülüyor.


Esas sorun kapitalizm

Ken Loach, dünyanın en zengin ülkelerinden olan ve sosyal devletiyle gurur duyan İngiltere’den korkutucu şeyler anlatıyor.  ‘’Sinemamı ve hayatımı emekçi sınıfına adadım ama hiç bu kadar zorlu dönem görmedim’’ diyen Loach  son filmiyle ilgili şunları söyledi:

‘’Bürokrasideki küçük iyileştirmelerle kurtulmayacağı kesin çünkü devlet durumu kötüleştirecek bir yol mutlaka bulur. Ve devlet yardımıyla bu iş dönmez. Zaten sistem onu da ürettiklerini alalım diye veriyorlar. Esas sorun kapitalizm! Bugün dünyayı 62 aile yönetiyor, beş yıl önce bunun iki katıydı, 10 yıl önce beş katı. Yani pastayı götürenler iyice küçülüyor, kimseye alan bırakmıyor. Ama sürekli üretmekten de bıkmıyorlar çünkü zenginlikleri buna bağlı ama bu malları alacak insanlar azalıyor.

Her şey teknolojik oldu. Bu festivalde bile artık eskisi gibi gazete ve dergi yok. Londra’da her köşe başında gazete satan yerler vardı ama şimdi çok azaldı. Her şey dijitale, minicik telefonlara geçti. Gerçi haberlerin hepsi birbirine benziyor.


ALİ GÜLER / CANNES