Dosyamızın ilk bölümlerinde belediyenin yaptığı altyapı çalışmalarına yer ayırdık. Bu bölümde ise iki dilli belediyecilik, kadınlara ilişkin çalışmalar ile inanç yerlerinin düzenlenmesi, ücretsiz sağlık hizmeti, yoksullara yardım ve belediyenin maliyesine ilişkin konuları ele aldık.
Bir yıllık belediye maliyesini tüm ayrıntılarına kadar halka açıkladıklarını belirten Dêrsim Belediye Başkanı Edibe Şahin, kısa ve zor bir süreçte önemli çalışmalar yaptıklarını söyledi. Kentin farklı politik yapılarına dikkat çeken Şahin, “Kendimizi anlatma konusunda hep mütevazi olduk. Reklama harcayacağımızı hizmete harcayalım diye düşündük” dedi.
İki dilli yaşam
Dêrsim Belediyesi iki dilli yaşam konusunda önemli gelişmeler sağladı. Halka yönelik hizmetlerini iki dilde (kentin kimliği olan Kirmanckî ile Türkçe) yapıyor. Önce Belediye binasındaki tabelalara Kirmanckî eklendi. Ardından cadde ve sokak tabelalarına Kirmanckî eklendi. Mahalleler Kirmanckî isimlerine kavuştu. Her ne kadar bu isimler mahkemelik olmuşsa da Belediye kullanmada ısrar ederek, günlük yaşamın dışında yazılı metinlerde de de kullanılıyor.
Mahallelerde yapılan parklara anadilde isimler ya da kentin tarihinde önemli yer tutan isimler verilmiş: Seyid Rıza Parkı, Zarife Ana Parkı, Alişer Caddesi, Zana sokağı bunlardan bazıları.
Belediyeden kadınlara destek
Belediye bünyesinde çalışma yürüten Dêrsim Yaşam Kadın Danışma Merkezi, kadınlara ücretsiz psikolojik ve hukuki destek sunuyor. 2011 yılı içerisinde toplam 52 kadın 2012 yılı içerisinde de 32 kadın gerek psikolojik gerek hukuki destek almak üzere kuruma başvurdu. Ortalama 60’ın üzerinde kadın psikolojik destek, 17 kadın ise hukuki destek aldı.
Kadın Danışma Merkezi, Dêrsim’de yaşayan kadınların şiddete bakışını, ne kadar kadının hangi tür şiddete maruz kaldığını tespit etmek amacıyla bir anket çalışması yaptı. Anket sonuçlarına göre Dêrsim’de yaşayan kadınların yüzde 60’ı şiddet görüyor: Yüzde 65’i psikolojik, yüzde 25’i ise fiziksel şiddet gördüğünü söyledi. Merkez, kadına yönelik şiddet davalarını da takip ediyor.
Kadınlara yönelik çeşitli konularda seminer, ücretsiz sağlık taraması, geziler, kurslar düzenleyen merkez, şiddete uğrayan kadınları evlerinde ziyaret ediyor. Ayrıca merkez çalışanları, kentteki aileleri ziyaret ederek kadına yönelik şiddete karşı çalışma yürütüyor.
Gezici sağlık ekibi
Belediyenin gezici sağlık ekibi, 2009 yılından beri bir ambulansla mahallelerde ücretsiz sağlık hizmeti veriyor. Bugüne kadar toplam 5003 kişiye gezici sağlık hizmeti götürüldü. Sağlık ekibi, mahallelerde tansiyon, enjeksiyon, kolesterol, pansuman ve şeker ölçümleri yapıyor. Bunun yanında menopoz, tuz, hipertansiyon, şeker hastalığı, sağlıklı beslenme, kolestrol ve hepatit vb. gibi konularda bilgilendirme yapıyor, hazırlanan broşürleri dağıtıyor. Ayrıca kentlilerin kiloları ölçülüyor, obezite sınırına gelen kişi, obeziteye karşı bilinçlendiriliyor ve gerekli önlemleri alması sağlanmaya çalışılıyor. Ambulans, haftanın beş günü tüm mahalleleri dolaşıyor
Yardım mağazası da var
Belediyenin Yardımlaşma ve Dayanışma Mağazası da var. Sistemli bir dayanışma ağı oluşturmak amacıyla kurulan mağazadan, yoksulluk ve işsizlik sorunu yaşayan kentlilere giysi ve eşya yardımı yapılıyor. Belediye Başkanı Edibe Şahin, mağazanın, kullanım ömrünü tamamlamayan giysi ve eşyaların, artık bunlara ihtiyaç duymayanlardan toplanarak, ihtiyaç sahibi kişileri ulaştırılması yöntemiyle doğal kaynakların korunmasını da amaçladığını belirtiyor. Mağazadan gelir düzeyi düşük olanlar, eşinden ayrılmış veya terk edilmiş olanlar, eşini kaybetmiş olanlar, zorunlu göç mağduru olanlar, iş bulma sıkıntısı yaşayanlar, hiçbir ücret ödemeden faydalanabiliyorlar. Mağazaya katkı sunmak isteyenler ihtiyaç fazlası birinci ve ikinci el giysi ve eşyalarını gönderebilirler. Bunun için adres:
Tunceli Belediyesi Yardımlaşma ve Dayanışma Mağazası
Moğultay Mah.
Yeni Dêrsim İş Merkezi Giriş Kat
Tel: 00 90 428 212 13 27
***
Sayın Şahin, bunca şeye rağmen yaptığınız çalışmalar neden görülmüyor? Basına yansıması yetersiz olduğundan mı yoksa kendinizi anlatmada mı eksiklik var?
Bu kadar kısa ve aynı zamanda çok zor süreçte çok önemli, büyük çalışmalar yaptık. Aslında bu konuda hep mütevazi davrandık. Kadın bakış açısıyla çalışmalarımızı mütevazi, şatafattan uzak, reklama harcayacağımız her kuruşu bir hizmete harcayalım yaklaşımı ve pratiği içinde olduk. Dêrsim halkının bilinçli olduğunu, yarattığımız farkı göreceğini biliyoruz. Fakat şunu unutmayalım oldukça farklı politik yapılara sahip bir kentteyiz ve yüzde 34’le seçildik. Politik bakış burada devreye girmekte.
Ama en önemlisi kendimizi anlatmada oldukça ketum davrandık. Biraz utangaç, biraz da mekanizmaları oluşturmadaki eksikliklerimiz görünürlüğümüzü olumsuz etkiledi diyebilirim.
Halkla ilişkiyi nasıl sağlıyorsunuz?
Bu konuda en önemli araçlardan birisi Kent Konseyleri ya da Kent Meclislerinin oluşturulmasıydı. Seçim bildirgemizde de yer verdiğimiz bir konuydu. Fakat gerek siyasi operasyonlar gerekse başka nedenlerden dolayı mahalle meclislerini hayata geçiremedik. Bu nedenle buradan oluşan boşluğu doldurmak ve halkın karar alma süreçlerine katılımını sağlamak için mahalle toplantıları düzenledik. Belediye çalışmalarının, mali bütçenin vd. konularda halkın bilgilendirildiği toplantılarda, halkın çalışmalara ilişkin eleştirileri, mahallelerine ve kentimizin geneline ilişkin öneri ve öncelikleri alınarak yeni dönem planlaması gerçekleştirilmektedir.
Bir diğer önemli konu başkana ulaşılabilirlik konusunda da rutin randevu isteminin yanında haftanın bir günü genel görüşme günü olarak ayrılmıştır.
Oluşturulan Beyaz Masa aracılığıyla sorunların başkana gelmeden çözülmesi, vatandaşın bilgilendirilmesi, mail sistemi vb. araçlarla halka ulaşma ve halkın belediyeye ulaşabilirliğini güçlendirmeye çalışıyoruz.
Düzenlenen anketlerle halkın yerel hizmetler ve öncelikleri konusunda düşünceleri alınmaktadır.
Belediyemiz gerek teknik gerekse sosyal alan çalışmalarının büyük bölümünü ilgili meslek örgütleri ve ilimizdeki sivil toplum örgütlerinin katılımıyla gerçekleştirmektedir. Bu konuda önemli bir düzeyi ve olgunluğu yakaladığımızı düşünmekteyiz.
Maliyenizi halkla paylaştığınızı söylediniz. Belediyenin mali duruma ilişkin bilgi verir misiniz?
Basın ve halk toplantılarımızda bütçemizi mutlaka paylaşıyoruz. Bu hem şeffaflık hem de hesap verebilirlik açısından çok önemli. Bunu yaparken sadece gelirlerimizi değil, aynı zamanda harcamaları da doğru yapıp yapmadığımız bakımdan da önemli. Belediyemizin genel bütçeden gelen payla, öz kaynaklarımız hemen hemen eşit durumda. En büyük öz kaynağımız su gelirleri vb... En büyük giderimiz ise personel maaşları.
Belediyenin gelir-gider tablosu
Dêrsim Belediyesi, gazetemiz için mali hesaplarını da açtı. Bu hesaplara göre 2011 yılında belediyenin temel gelirleri şunlar:
- Vergi gelirleri (emlak, temizlik, mal ve hizmet, haberleşme, ilan-reklam, elektrik-hava gazı), harçlar (inşaat, hayvan kesim-denetleme, işgal, işyeri açma vb.),
- Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri: Mal ve hizmet satışı, su hizmetleri, ulaştırma, kurum, kira vb.
- Diğer gelirler: Vergi cezaları, faizler ve kişi alacak faizleri, kişi ve kurumlardan alınan paylar, katılım payları (yol-su-kanalizasyon), para ve vergi cezaları vb.
- Sermaye gelirleri ile İller Bankası’ndan gelen para.
Dêrsim Belediyesi’ne, 2011 yılında toplam 14 milyon 844 bin 244 TL gelirin 5 milyon 904 bin 630 TL’si İller Bankası’ndan gelmiş.
Belediye giderleri:
Belediyenin 2011 yılında toplam gider ise 9 milyon 128 bin 801 TL’si personel gideri olmak üzere 14 milyon 396 bin 741 TL.
Personel dışındaki 2011 yılı giderleri ise şöyle:
- Tüketim mal ve malzeme (akaryakıt, kırtasiye, elektrik, temizlik, yakacak, ilaç, park-bahçe, araç, mahkeme giderleri, ilan, festival vb.), asfalt giderleri, İller Bankası borç faizi (98 bin 479 TL), sermaye giderleri (proje, inşaat malzemesi, nakliye, içme suyu malzeme vb).
Belediyenin borç durumu nasıl?
Türkiye’de hiçbir belediye borçlanmadan iş yapamaz. Çünkü belediye mevzuatı bu konuda çok yetersiz. Hizmet alanı oldukça fazla ama özgelirleri çok düşük. Sorun borcu olup olmaması değil, borçlanma politikası diye düşünüyorum. Mesela bizim dönemimizde Atıksu Arıtma gibi Dêrsim’de gelmiş geçmiş en büyük yatırımdır. Bunu kendi bütçemizle yapmamız olanaksız. Dolaysıyla öncelikle hibe arayışına girdik yarı hibe bulduk, yarı kredi çektik. Ama bu devasa proje için aldığımız krediyle üç tane önemli projemizi gerçekleştirdik. Atıksu arıtma tesisi, kanalizasyon ve yağmur suyu şebekesini döşedik. Oysa ki sadece bir bina yapmak için borçlanmalar olmuş geçmişte. Üstelik eski belediye başkanları borçlanmaları on, onbeş yıl sonra ödeme koşullarıyla çekmişler. Yani kendi başkanlıkları döneminde ödeme yapmadıkları gibi yatırım yaptıkları hizmetler de ortada, hep sorunlu. Biz krediyi alır almaz hemen geri ödemelerini de başlattık. Bu çok önemli ve etik bir davranış. Yani biz bu dönem hem kendi borcumuzu öderken hem de geçmiş borçları da ödedik.
Yine araç parkımızı yenilerken bazı araç alımı için kredi çektik. Aslında önemli olan alınan borçla ne yapıldığı ne kadar ihtiyaç olduğudur. Bizim anlayışımızda çalışanlarımızın belediyeden alacaklı olmaması çok önemli. Bu konuda şunu onurla söylemek istiyorum. Emekçilerimizin sosyal alacakları dahil hiçbir alacakları bulunmamakta. Bu dönem emekli olan hiçbir arkadaşımızı mağdur etmedik. SGK’ye borcu olmayan nadir belediyelerden biriyiz.
Seyid Rıza heykeli ve inanç yerleri yapıldı
Moğultay Mahallesi Kışla Meydanı’nda yaklaşık 1250 m² büyüklüğündeki alanda kent kimliğini yansıtacak bir meydan ve park yapıldı. Park içinde Dêrsim direniş önderi Seyid Rıza için anıt heykel yapıldı.
Dêrsim Belediyesi, son dört yılda kentteki inanç yerlerini düzenledi. Bir bölümü baraj suları altında kalan Gole Çetu ziyareti park haline getirildi. Gome Dewreş Mahallesi’nde bulunan yer, hem park konumunda, hem de halkın inanç amaçlı ziyaretlerine uygun düzenlenmiş. Sihenk Mahallesi’nde bulunan Jara Hopa Sihenk’in çevre düzenlenmesi de halkın öneri ve destekleriyle yapıldı. Daha birçok ziyaret, halkın inançları doğrultusunda düzenlendi.
Zamanınızda Seyid Rıza heykeli yapıldı, inanç yerleri düzenlendi. Bunlar bölgenin inancına yönelik önemli çalışmalardı. Halkın üzerinde ne gibi etkileri oldu?
Dönemimizde yaptığımız en önemli ve farklı çalışmalardan biri de tarihimize ve inancımıza somut biçimde sahip çıkmamız oldu. Bu çalışmalarımız ilçe belediye başkanlarında da bir farkındalık oluşturdu diyebilirim. Seyid Rıza anıtı önemli bir korku eşiğinin aşılmasını sağlarken benzeri çalışma ve projelerde artış yaşanıyor. Bugün artık Dêrsim soykırım anıtları yapılmakta, toplu mezarlar konusunda çalışmalar yürütülmekte ve katliamı yaşayan herkes mezar yerlerini korumaya çalışıyor. Bu tarihi bellek açısından çok önemli. Çünkü katliamı yaşayanların sayısı giderek azalmakta. Doğru ve ortak tarih bilincinin oluşmasında önemli bir rol oynadık diyebilirim. Dêrsim Kara Gün, anma vb. gibi etkinlikler yurt içi ve yurt dışında ortak yapılmakta. Biz ziyaret yerleri konusunda düzenlemeler yaparken tamamen halkın görüşlerini almaktayız. Sahiplenme, koruma ve memnuniyet çok iyi. Şimdi herkes kendi ziyaret yerlerinin yapılması için başvuru yapıyor. Bizler bu konuda ziyaret yerlerinin vate’lerinin kendi anadilimizde yapılması için bir proje çalışması başlattık. BİTTİ
DENİZ BİLGİN