25 Eylül’de Güney Kürdistan Yönetimi’nin düzenlediği bağımsızlık referandumuna Kerkük’ün de dahil edilmesi, Bağdat ve Hewler arasındaki gerilimi artırmıştı.
Bağdat, petrol zengini Kerkük’ün Güney’in kontrolü altında olmadığını, anayasal statüsünün farklı olduğunu iddia ediyordu. Kürt yönetimi ise referandumu düzenleme konusunda ısrarcı olmuştu.
Irak Başbakanı Haydar el İbadi, Hewler yönetimine Pazar gününe kadar peşmerge güçlerini Kerkük’ten çekmesi için süre verildiğini söylemişti. Sürenin dolmasının ardından Pazar gecesi Kerkük’e operasyon düzenlendi. Kerkük’ün petrol üretim tesislerinin bulunduğu güney bölgelerinde kontrolün tamamen Irak ordusu ile Heşdi Şebi’nin eline geçti.
Bölgedeki kaynaklar, hiçbir direniş gösterilmeden Kerkük’ün Irak ile Haşdi Şabi’ye teslim edilmesinin önceki gün Dukan’da KDP ile YNK üst yönetimlerinin yaptığı toplantı alınan karar sonucu olduğu belirtiliyor.
Taze’den harekete geçtiler
Kerkük’te Irak ordusu ve Heşdi Şabi güçleri dün gece saat 02.00’a doğru Taze’den harekete geçti. Heşdi Şabi Taze’den sonra Kerkük Köprüsü’nü almaya çalışırken, Xurmatû’da çatışmalar başladı. Çatışmalar saat 03.00’a doğru şehir merkezine yakın Pîşesaxî Mahallesi’ne kaydı.
Dün sabah saatlerinden itibaren çatışmalar birçok yerde bitmiş; peşmergeler birçok noktadan savaşmadan çekilmişti. Saat 10.00 ile 11.00 sularında bu kez Daquq’da çatışmalar başladı. Kısa süre devam eden çatışmaların ardından Daquq, Xurmatû, Taze, Tel Wert Irak ordusu ile Heşdi Şebi güçlerinin eline geçti.
KDP peşmergeleri mevzileri terk etti
Heşdi Şabi güçleri, saat 11.00’den itibaren Keyvan’a doğru hareket etti ve ele geçirdi. Peşmergeler burayı da bıraktı. Ardından ise şehir içine doğru Arafa tarafından gelmeye çalıştılar. Daha sonra Teyvan’dan Arafa ve Peylak’a doğru hareket ettiler. Burada KDP peşmergeleri ve asayişinin bıraktıkları asayiş merkezine girmeyi hedeflediler. Bu sırada köprüde çatışmalar oldu. Heşdi Şabi güçleri, tanklarla saldırıya geçti. Arafa, Peylak ve Hewler yolundaki Rehimava civarı ve şehrin içine doğru çatışmalar sürüyordu. Peşmergelerin geri çekilmesiyle Irak güçleri ile Heşdi Şabi kent merkezine girmeye başladı. Akşam saatlerine doğru ise Kerkük’ün tümü Irak ordusu ile Heşdi Şebi’nin eline geçti.
Geri çekilmek zorunda kaldık
Rojnews’e konuşan Güney Kerkük Peşmerge Komutanı Westa Resûl, ”Peşmerge kalaşnikof ile tank ve ağır silahlara karşılık veremez. Peşmerge güçleri kahramanca savaştı, çok sayıda şehidimiz ve yaralımız var. Savaş saat 5:00’ten itibaren Irak güçlerinin kazanması ile sonlandı. Bizlerde geri çekilmek zorunda kaldık.”
Halk kenti terk ediyor
Kerkük ve Xurmatû kasabasında yaşayan yurttaşlar, çıkan çatışmalardan dolayı Süleymaniye ve Çemçemal ilçesine göç ediyor. Kentten ayrılan yurttaşlar, savunmaları yapılmadığı için evlerinden ayrıldıklarını ifade ediyor.
Şehirden ayrılmak zorunda kalan Kerkük’lü yurttaşlardan Herêm Cemal, ”Tankları halktan önce gönderiyorlar. Bu büyük bir ihanettir. Peşmergelere neden geri çekildikleri sorulduğunda, emrin büyük yerden geldiğini söylüyorlar” diye konuştu.
‘’Bizi savunan kimse olmadığı için evlerimizden ayrıldık’’ diyen Cemal, ”Biz Leylan kasabasında yaşıyoruz. Eğer bölgeden zamanında ayrılmasaydık şimdi Heşdî Şebî’nin eline düşmüş olurduk” diye konuştu.
Ana yollar kapatıldı
Bu arada Kerkük-Süleymaniye ve Kerkük-Hewler yolu başta olmak üzere bütün ana yollar geliş-gidişlere kapatıldı. Yolların olası saldırılar ve şehirden çıkmak isteyen bazı grupların engellenmesi için kapatıldığı bildirildi.
10 peşmerge şehit düştü
Çemçemal Sağlık Yönetimi Yardımcısı Şêrzad Hesen yaptığı açıklamada, 10 peşmergenin şehit düştüğünü belirtti ve ekledi: ”41 yaralı peşmerge de tedavileri yapılmak üzere Süleymaniye’nin Çemçemal ilçesinde bulunan Azadi Hastanesi’ne getirildi.”
Komünist Parti: 11 üyemiz esir
Xurmatu’y işgal eden Heşdi Şabi güçleri Kürdistan Komünist Parti binasını basarak, içerdeki üyelerini esir aldı. Komünist Parti askeri komutanı Burhan Ehmed, peşmerge güçlerinin Xurmatu’dan çekildikten sonra 11 üyelerinin Heşdi Şabi güçleri tarafından esir alındığını söyledi.
İbadi’den açıklama
Irak Başbakan Haydar İbadi yaptığı açıklamada, saldırıları Kerkük halkının çıkarları için gerçekleştirdiklerini iddia etti. İbadi, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: ”Kürdistan Bölgesi Hükümeti’ne bu tür çabalar içerisine girmemesi gerektiğini (referandum) defalarca söyledik. Irak’ın toprak bütünlüğü ve Irak kanunlarının çıkarlarına karşı durmayın dedik. Ancak bütün uyarılarımıza rağmen bunu yaptılar. Bizler de Kerkük’e kanunlarımızı gerçekleştirmek ve ulusal kaynaklarımızı korumak için geldik.
Valilik işgal edildi
Öğle saatlerine doğru Reuters haber ajansı, Irak güçlerinin Kerkük Valiliği’ne girerek buradaki Kürt bayrağını indirdiği ve yerine Irak bayrağı asılığını duyurdu. Haberde ordu birimlerinin, Kürt peşmerge güçlerinin direnişiyle karşılaşmadan binayı ele geçirdiği de belirtildi. Valiliği giren özel kuvvetler biriminin dışarıda toplanan Türkmenler tarafından alkışla karşılandığı da aktarıldı.
Vali atandı
Irak Başbakanı öğlen saatlerinde yaptığı açıklamada Kerkük Valisi Dr. Necmeddin Kerim’in yerine yardımcısı Rakan Eli el Cuburi’yi atadı. Ayrıca Duxurmatu ve diğer ilçelere de kaymakam atadı.
Kosret Resul: Saldırmayacağız
Kerkük’te bulunan YNK Genel Sekreteri Birinci Yardımcısı Kosret Resûl, ”Hiçbir şekilde saldırmayacağız. Savaşa öncülük etmek istemiyoruz ancak savunmamızı yapacağız” açıklamasını yaptı.
Koalisyon: Hareketlilik koordinasyon dahilinde
DAİŞ’le Mücadelede Uluslararası Koalisyon Güçleri Komutanlığı, Kerkük’te yaşanan hareketliliğin, kendileriyle koordinasyon dahilinde olduğunu açıkladı. Koalisyon Güçleri Komutanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, “Koalisyon güçleri Irak hükümeti ya da Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin, Kerkük çevresindeki faaliyetlerine destek vermiyor. Ancak yer yer çatışmaların yaşandığından haberdarız” denildi.
Tevgera Azadi’nin Daquq ofisi yakıldı
Kerkük’e bağlı Daqûq kasabasında bulunan Kürdistan Özgür Yaşam Hareketi (Tevgera Azadi ya Civaka Kurdistan) ofisi, Türkmen Cehpesi ve Heşdî Şebî güçleri tarafından yakıldı. Tevgera Azadi tarafından yapılan açıklamada, ”Bugün Kerkük’te başlayan kargaşanın ardından, Kerkük işgalcileri Heşdi Şebi güçleri ve Daqûq’ta bulunan Türkmen Cephesi bir baskın gerçekleştirerek ofisimizi ateşe verdiler” ifadeleri yer aldı. Açıklamada saldırıda herhangi bir can kaybının yaşanmadığı kaydedildi.
PKK bizi kurtarsın
Güney Kürdistan yönetiminin Irak ordusu ve İran destekli Heşdi Şabi güçlerine teslim ettikleri Kerkük’te sadece HPG gerillaları ile gönüllü gençler Kerkük’ü savundu.
Heşdi Şabi’nin Kerkük’e saldırısından sonra halkı savunmaya geçen HPG ve YJA Star gerillaları, gönüllü halkla omuz omuza savunma hattı oluşturdu. Kerkük’te HPG’nin oluşturduğu savunma hattına akın eden binlerce kişi, şehri hiçbir koşul altında terk etmeyeceklerini duyurdular.
‘Bunlar bizi sattı’
Kürt yönetiminin Irak ordusu ve Heşdi Şebi güçlerine karşı hiçbir direniş göstermemesine halk büyük tepki gösterdi. Rojnews’e konuşan Kerküklü Xalid Seyfula, ”Cemil Bayık’a bizi kurtarması için çağrıda bulunuyoruz. Bunlar bizi sattı. YNK ve KDP bizi sattı. Şengal’i ve Celewla’yı da satmıştılar. Kürdistan’ın her dört parçasında yaşayan Kürtlere sesleniyorum, Kerkük’ü ve ilçelerinin feryadına yetişin” diye konuştu.
Bir değil, iki değil
Oldukça öfkeli olan Kerkük’lü Azad Hesen ise şunları söyledi: ”PKK’ye bizi bir an evvel kurtarmaları için gelmeleri çağrısında bulunuyoruz. Eğer yetişmezlerse Kerkük’lülerin evi yıkılacak. Petrol hatırına evimizi harap edecekler. Biz referandumda oy kullandık. Böyle yapacaklarını bilseydik oy kullanmazdık. Artık parmağımı bile kesseler oy vermeyeceğim.
Bizi yine sattılar, bu bir değil, iki değil. 1991 yılından bu yana Kerkük halkını satıyorlar. Şu an nereye gideceğimizi bile bilmiyoruz. Çocuklarımı kurtarmak için geldim buraya. Tekrar Kerkük’e döneceğim” ifadelerini kullandı.
HPG: Peşmerge mevzilerini bıraktı
HPG Basın İrtibat Merkezi, Kerkük’e yapılan saldırıda HPG gerillasının savunma hattı oluşturduğu, Irak ordusu ile yer yer çatışmaların yaşandığını bildirdi. HPG Basın İrtibat Merkezi sözcülüğü tarafından yapılan açıklama şöyle: ‘’Bugün (dün) sabah saatlerinden itibaren Irak merkezi ordusu ve Heşdi Şabi güçleri Kerkük merkezi ve çevresine dönük saldırılar gerçekleştirmiştir. Saldırıları ardından bölgede bulunan peşmerge güçleri mevzilerini bırakarak geri çekilmişlerdir. Yaşanan bu durumdan sonra, gerilla güçlerimiz kent merkezi ve çevresinde mevzilenerek savunma hattı oluşturmuştur. Irak ordusu ile güçlerimiz arasında yer yer çatışmalar yaşanmıştır. Yaşanan bu olaylara ilişkin geniş bilgilendirme daha sonra kamuoyu ile paylaşılacaktır.’’
Bağdat ile anlaştılar faturası ağır olacak
Süleymaniye’de yaşayan gazeteci Necmettin Salaz, Kerkük’ün siyasi sonuçlarının ağır olacağını belirterek, ”Kerkük düşmedi, teslim edildi” diyerek, bölge yönetiminin tutumunu eleştirdi. Medya Haber’e konuşan Salaz, ”Kerkük düştü mü?” sorusuna ”Kerkük düşmedi, teslim edildi” yanıtını verdi. Bunun da Irak merkezi hükümeti ile Federe Kürdistan Bölgesi yönetimi arasında varılan mutabakat sonucu olduğunu kaydeden Salaz, bunun faturasının yönetime ağır kesileceğini söyledi.
Tüm talepleri para
Merkezi hükümetin 6 maddelik şartına karşı bölge yönetiminin sadece para içerikli 5 maddelik bir talebinin olduğunu vurgulayan Salaz, ”Bölge yönetimi 5 madde sundu. Hepsi de para üzerineydi. Maaşların ödenmesine ilişkindi”
Halk öfkeli
Halkın yönetime oldukça öfkeli olduğunu aktaran Salaz, ”Peşmergeye dahil tek laf edilmemelidir. Şengal’de de böyle oldu. Çekilen değil emir verenler sorumludur. ‘Kalın savaşın, yurdunuzu savunun’ talimatı verilseydi, peşmerge kalıp savaşırdı. Ancak yönetim bunu yapmadı. Kerkük’te kalıp savaşan, yurdunu savunan namuslu yurtsever çocuklar ve bir avuç halktır.”
MGK: Hava sahası kapatılsın
Güney Kürdistan’ın Kerkük kentinin işgal edildiği saatlerde Ankara’da toplanan Türk Milli Güvenlik Kurulu (MGK),
sınır kapısının Irak hükümetine devredilmesi ve Federe Kürdistan Bölgesi’ne hava sahasının kapatılmasını istedi.
MGK sonrası yapılan açıklamada, OHAL’in uzatılması, ”sınır kapılarının Bağdat yönetimine devredilmesi” ve ”Türk hava sahasının Kuzey Irak’a kapatılması” tavsiyesi yer aldı. Açıklamada, ”Türk hava sahasının IKBY’e kapatılması ve İbrahim Halil Sınır Kapısı’nın Merkezi Irak Yönetimince devralınması sürecinin başlatılması hükümete tavsiye edilmiştir” denildi.
Kerkük’e yönelik askeri operasyon için de MGK bildirisinde, ”Merkezi Irak Yönetimi’nin Kerkük’te yürüttüğü operasyonun, şehrin son dönemde bozulmaya çalışılan demografik yapısının, tarihi derinliğine uygun şekilde tesisini de sağlamayı amaçlaması hususundaki hassasiyetimiz ve beklentimiz özellikle belirtilmiştir” ifadesi yer aldı.
HABER MERKEZİ