Vejîyayîşê kapîtalîzm ra heyana ewro bê teberê merdimeyî ra yew aborîya komelîya pergalî ya. Eke aborî yew falîyetê komelîye de kapîtalîzm zî bi teberê komelî ra yew pergala. Kapîtalîzm her demê bêrewşa nêbîyayîşî erda; bi encax enkazî bi zafbîyîşê nêbîyîşî ra zî maya rewşa nêbaşî ya.
Estbîyîşê rêbazê merdimî ra heyana komelîya kapîtalîzm ra rewaş rijnayîşî ra vilakerdişî ra sewbîna tewr pergal nêvînîyay yo. No hewa rewşe zî rêbazê tewr barîkerdişê koletî yo. Nê koletî tewr vêşîbîyîşê rêxistinîya, heyana hucreyê komelî nîyo, heyana hucreyanê kesan ra rêbazê qebûlkerdişê yew koletî yo. Ma eşkenê ke birewşa rehetî ra vajê ke; çiqas nêbaşeya kapîtalîzm vajê se û bidê rêzkerdişî zî seba ke komelîya merdimî ra hinde kerdişê nêbaşî ancî zî no warî de nîno îzeh kerdiş.

Rewşa îlluzyonî viraştî
Bi encax no warî de hin de normal bîyo ke nê teberî ra yew pergala û sekî nêbîyîşê falîyetê hewayê aborî nê hewa yew.
Kapîtalîzm, komelî û vilakerdişê exlaqê komelkî ra bi rewşa ciwîyayîşî ra yew pergalî yo. No warî de yew hucreyê birîna sîyayî senîhewa yew merdimî werdiş ra ciwîyena û peynî de zî nê çarçiwe dana merdişî. Kapîtalîzm zî hewayê hucreyê birîna sîyayî ra bi verdişê komelî ra ciwîyena. Sebake cayo ke bi tewr hêza komelî esta se, kapîtalîzm weyra de nêeşkena ke biciwîyo û xorîn bo. Seba ke kapîtalîzîm çiqas komelî vila bikero se hin de zî xo rê cayê ciwîyayîşî vînena.

Hemverî ra çalakî şert o
Heyana hemverê kapîtalîzm ra çalakî nêbo se û no warî de komelkî zî nêeşkeno ke merdimayî bipawo. Hêzê kedwarê serdestî tayê îlluzyonî viraştî. Dewleta bê îdareyî, heyana kulturê cenî-mêrdî nêbo se ciwîyayîşê cenî-camêrî, heyana yew kes cayê karî de patron nêbo se rewşa ciwîyayîşê aborî ra nêeşkenê ke bifikirî yê. Nê zîhnîyetê hegomonî yo. No sebeb ra zî patronî fabrîka virazenê, merdimî zî şanê weyra de keda xo roşenê. Zîhnîyet na ya. Halbûkî dîrokê merdimayî de bi esasî ra rewşa aborî komelî de, falîyetê komê komelî yo. No peynîya disey serano ke kapîtalîzm Ewropa de despê kerd û dinyayî ra vila bî.

Hilberana komelkî
Heta no warî de heyana seseranê 29. ra dinyayî de rêbazê hibirina komelkî hakîm bi. No sebeb ra zî nizdîyê heyana dîrokî ra kapîtalîzm hema zî bi tayê qismê merdiman mîyanî de yew rêbazê hilbirine esta. Kurdistanî de bi heyana seranê 1980 ra kapîtalîzm hîna vêşî yew falîyet çinê bi. Komelkî mîyanî de bi vêşî ra kulturê komelî hakîm bi. No sebeb ra zî bi esas girotişê falîyetê aborî ra yew rewşa komelî ya.
Darbeya Cûntaya 12’ê Êlule waşt ke rêbazê planî û rêxistinî ra Kurdistanî de hem rewşa komelkî vila bikero, hem zî Kurdistanî de awanîya demografîkî xirabkerdiş ra hînê leze bikero. Aborîya Kurdistanî de bi rijnayîşê esasî ra sera1980-90 virazîya.

Rewşa aborî xirab kerdî
Bi rewşa komelkîya verênî, bi rewşa xozayî raya verênî ra estbîyîşê aborî ra erdnîgarîya Kurdistanî de rewşa aborî xirab kerdî.
Bi vatişê Rayverê Şarê Kurd ra ‘Erdnîgarîua nanî yew rewşa nanî ra muxtac kerdî. Kurdistanî de şîyayîşê zîhnîyetê kapîtalîzm hîna hakîm bi. Yewer şano cayê karî akeno, yewer zî şano keda xo roşeno. Yanî no hewa zî rewşa çaxdaşî ra beno kole. Çimkî rewşa koletî ra merdiman ra bi zerî ta day qebûlkerdiş û hînê hewayê yew rewşa normalî biyo. No warî de tewr rewşa nêbaşî zî rotişê keda merdiman ra sekî hewayê yew azadî nawnenê. Bi rojaneyî de xorîkerdişê koletî bi tewr bingeyê hegomonîya zîhnîyetî no hewa beno.

Qirkerdişê kulturî domyeno
Nê hegomonîya zîhnîyete zî Kurdistanî de hêdî hêdî daya qebûlkerdiş. No hewa ra zî bi esasî zîhnîyetê bingeyê qirkerdişê kulturî yo. Hînê no hewa ra zî qirkerdişê kulturî bi şixulnayîşê rewşa asanî ra yew rewşa komelkî viraşta. Wazenê ke xoverodayîşê kurdî sewbîna rêbazê şixulnayîşê zorî de, psîkolojîkî de bi heyana rêbazê şerî ra, zîhnîyeta modernîteyê kapîtalîstî ra komelî bi rêbazê qirkerdişî ra qir bikerê. Nînan ra zî bi verên ra aborîya kapîtalîstî yena. Bi vatişê lîberal aborî ra nê pergala qirkerdişî hîna rewşa sistî ra danê zanayîş. No warî de şarê kurd xoverdayîşê rewşa pawitişê komelkî ra û yew refleksê komelkî veto werte.
Rêbazê şatraderî ranînê şixulnayîş, no hewara zî zaf şaredarî kewtî destê şaxsîyetê welatperwerê demokratîkî. Seba ke rewşa komelkî ra nê şarederî qezenc bîyê la çiheyfo ke nê şaredarîyan de rêbazê komelkîyê şaredarîyan nîno şixulnayîş. Hewa yo şaredarîya CHP û AKP de senîhewa zîhnîyeta kapîtalîstî û fikirîyayîşê modernîteyê şaredarîyan de îdare kenê, no hewa de zî falîyetê xo şixulnenê. Wazenê ke CHP û AKP rindeyê bibê. Bi gumano ke ranteya ke şaredarîya CHP û AKP bena û yew cayî de çinî ya. Encex no warî de kerdişê karê hilberana xizmetî, qada aborî û komelî ra heme xebatî hema zîhnîyeta kapîtalîstî ra nêvîyartî. No hewa bi en îfadeyê şemberî ra, şîrketê taşeronî reyde xebitnayîşî yo. Ana yew rewşa ke seba xizmetkerdişê şarî ra û weş kerdişê cuyayîşê debara şarî ra zafî nirxî pola werdeyî ra ya zî tikêyna cor kesê karsazî û wayîrê karî. Hîna kura beno se dovera şaredarîyan de ana yew pole vejîyay ya raşte.

Bi demê lezî ra terk bikerê
Seba ke qezenckerdişê şaredarîyan yew keda xoverodayîşê komelîya girdî ra nê şaredarî kewtî dest û ganî şaredarî zî no hewa yew xebata şaşe nêbikerê. Seba xizmetîya hilberan û kede ra ganî bi gorê pergala AKP yazî CHP hareket nêbikerê. No şaredarîyan de çiqas rind xebata şaredarî bikerê se zî no hewa rewşa şaşa ganê nê şaşeya xo zî bi demê lezî ra terk bikerê. Bi gumano ke ganî xebata xizmetî bibo; encax senîhewa xizmete bana zaf muhîm o. No warî de tewr xizmeto rinde zî, bi tewr hîna vêşî bi gorê xizmeteya modernîteyê kapîtalîstî ra nê, bi gorê fikrê komelê demokratîkî ra bibo. Kurdistanî de nêeşkenê  biryarê şarê bîyarê ca.

Mantiqa kapîtalîstî şixulnenê
No warî de têkoşîna komelî bena, zîhnîyeta komelkî virazenê, la belê nê bingeyî ra qezenkerdişê şaredarîyan mantiqa kapîtalîstî şixulnenê. Lazimo ke no rewşa paradoksî raşteyî ra wedarî yo. No warî de qet yew kes nêeşkeno ke nê rêbazê zîhnîyeta kapîtalîzm ra şaredarîyan bigurênê. Bi gumano ke no sebeb ra zî ganî zîhnîyetê şorişî bibo. Bi tewr xizmetîya şaredarîya rinde ganî bawerîya rêbazê demokratîkî ra bibo. No warî de seba ke vatişê aborî bibo se bi ewro zûrî, demogojî û xapênayîş zaf beno. No warî de seba ke maskeyê kolonîstan meşûr bikerê zanîngehe de profesoran xebitnenê. Bi tewr rindeya modelê aborî kapîtalîzm û safsatayê aborîya lîberalî vila kenê û merdiman ra danê qebûlkerdiş. No warî de komelî senîhewa mehkûme dewlete kerdî, warê aborî de zî merdimî mehkûmeya koletî kerdî. Halbûkî debara aborî bi rêxistinîya komelê azadî ra en asta corî ra debara weşî bena. Komeleya demokratîk û komeleya rêxistinî reyde heme tewr keda merdiman ra lazimeya merdiman debare kena. No warî de bi debara xerckerdişê pîrozîya sîyasî û cenî nê, bi fîzîkî ra û moralê keda cuyayîşê merdiman ra bi esas girotişê yew pergala aborî biranî yo. Lazimo ke bi hetê rêxistinîya komelî ra yew gorê fikrê aborî ra falîyetê hilbirine bironî yo.

Rantî ser xoza qir kenî
Şaredariyê Kurdistanî hewayê şaredarîyanê Tirkîya hewayê tayê arpalixî nîyê. Hewayê tayê der û doran ra yazî merdimanê xora vilakerdişê rantê berî nîyo.
Bi encax heyana zîhnîyeta kapîtalîstî nêwedarî yo, merim biwazo se nêwazo se zî nê nêrxî tayê dorûvera kesan ra herikîyena û îxtîyacê komelî zî bi zerrîya waştişî ra zî nêbana. No warî de heyana pergala kapîtalîstî ra nêvejîyê teber merdim çiqas rind beno se wa bibo bi peynîya netîceyî ana bena.
Hewayo ke Rayverê Şarê Kurd vatiş keno ke: “Seba ke tayê kesan bigîrê kar ya zî tayê cayê feqîran ra berdişê xizmetî, ancî zî mîyanê komelî ra têkilîya pêvînayîşî û no hewa bi tena raştîya xebata şaredarî nêbana.

Xo bi xo xapênenî
No warî de tena pergala şaredarîyan ra bi hesaban ra tayê serê çîyanê rindan ra padanê. No hewa ra zî xapênayîşê komelî û şarî ra vêşêr yew mana nêkirêşeno. Nê şaredarî, eke seba ke komelî parya tepîşê û nê zîhnîyeta xoverodayîşê komelî ra virazîyayî se.
Ganî şaredarî bi rêbazê komelê demokratîkî ra bişixulnê û xizmetê komunalê karekterê demokratîkî ra hilbirina xo bikerê. Eke nê hewa nêbikerê se, seba ke şarî temsîlîyet dayo şaredarîyan û şaredarî zî ne temsîlîyetê şarî bi gorê xo nêbişixulnê.
Kurdistanî de şaredarî bi goreyê komeleya komunala demokratîkî ra şaredarîyey bikerê. Çimkî nê cayê kolelîyê, o wext zî ganê komelî reyde îdare bikerê, komelî ra pîya xizmet bidê şarî. Seba ke rêxistinîyê komele reyde xizmeto ke hilberan nêkerê çinî yo. Hêzî komele tewro gird hiberana potansîyelî yo.