Türk hükümetinin 31 ilde iki günlük sokağa çıkma yasağını, gece yarısı iki saat öncesinden duyurması üzerine yurttaşlar, marketlere koşturdu, virüsün sevdiği yoğunluk ve yakınlaşma yaşandı. Türk İçişleri Bakanlığı’nın dün gece 00.00’dan itibaren büyükşehir statüsündeki 30 il ve Zonguldak'ta 2 gün süreyle sokağa çıkma yasağı getirildiğini, sadece iki saat öncesinde duyurmasıyla yurttaşlar, temel ihtiyaç malzemelerini karşılamak üzere market ve fırınlara akın etti; izdiham ve uzun kuyruklar oluştu. Sokağa çıkma yasağıyla ilgili genelgenin bir gün öncesinden hazırlanması da dikkat çekti. Yasağın bu şekilde ilan edilmesine hem hekimler hem de siyasi partiler ile yurttaşlar tepki gösterdi. İçişleri Bakanlığı, öncek günün tarihini taşıyan bir genelgeyle 31 ilde sokağa çıkma yasağı ilan etti. Buna göre; dün gece saat 00.00 itibarıyla büyükşehir statüsündeki Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Denizli, Amed, Erzurum, Eskişehir, Antep, Hatay, İstanbul, İzmir, Maraş, Kayseri, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Ordu, Sakarya, Samsun, Urfa, Tekirdağ, Trabzon ve Van ile Zonguldak il sınırları içinde bulunan tüm vatandaşların iki gün süreyle sokağa çıkmaları yasaklandı. Açık kalabilecek yerler Genelgeye göre açık kalabilecek yerler şöyle sıralandı: * Ekmek üretiminin yapıldığı fırın ve/veya unlu mamül ruhsatlı işyerleri, * Tüm sağlık ürünleri ve tıbbi malzemelerin (tıbbi maske dahil) üretiminin yapıldığı işyerleri, * Kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşları, eczaneler, * Zorunlu kamu hizmetlerinin sürdürülmesi için gerekli kamu kurum ve kuruluşları (huzurevi, yaşlı bakım evi, rehabilitasyon merkezleri, acil çağrı merkezleri vb.) * Her bir 50.000 nüfusa bir adet olmak üzere göre valilikler/kaymakamlıklar tarafından belirlenecek akaryakıt istasyonu ve veteriner klinikleri, * Doğalgaz, elektrik, petrol sektöründe stratejik olarak faaliyet yürüten büyük tesis ve işletmeler (Tüpraş, termik ve doğalgaz çevrim santralleri gibi) * PTT, Kargolar vb dağıtım şirketleri, * Hayvan barınak, çiftlik ve bakım merkezleri, Yasaktan muaf tutulacaklar * Açık olacak işyeri, işletme ve kurumlarda yönetici, görevli veya çalışanları, * Meclis çalışanları, * Devletin güvenlik güçleri, * Acil çağrı merkezler çalışanları, * Birinci derece yakınlarının cenaze defin işlemlerini gerçekleştirecek ve katılacak olanlar, * Elektrik, su, doğalgaz, telekomünikasyon vb. kesintiye uğramaması gereken tedarik sistemlerinin sürdürülmesi ve arızalarının giderilmesinde görevli olanlar, * Ürün ve/veya malzemelerin naklinde lojistiğinde yurt içi ve dışı taşımacılık kapsamında görevli olanlar, * Gazete, radyo ve televizyon kuruluşlarında görevli olanlar, * Yaşlı bakımevi, huzurevi, rehabilitasyon merkezleri, çocuk evleri vb. sosyal koruma/bakım merkezleri çalışanları, * PTT, kargo ve su dağıtım şirketi çalışanları, * Demirçelik ve cam sektörü vb. sektörlerde faaliyet yürüten işyerlerinin, fırın, soğuk hava depoları gibi çalışması zorunlu bulunanlar, * Bozulma riski bulunan tarım ve hayvancılık ürünlerinin hasatında çalışacaklar,
m- Fırınlarda üretilen ekmeğin dağıtımında görevli olan araçlar ve çalışanlar, * Kızılay koordinesinde kan ve plazma bağışı için randevusu olanlar. İki saat öncesinden açıklanınca Karar, yasaktan iki saat önce duyurulup detayları da sonraya bırakılınca 31 ilde yaşayanlar, gece yarısı market ve fırınlara akın etti. Saat 21.00’de kapalı olması gereken pek çok marketin açık olması dikkat çekerken, fırın ve temel gıda maddesi satılan dükkanların önünde uzun kuyruklar oluştu. Market ve fırınlarda oluşan kuyruklarda fiziksel mesafenin korunmadığı görüldü. Dakikalar geçtikçe market ve fırınların önündeki kuyruklar uzarken, yurttaşlar yasağın geç saatte açıklamasına tepki gösterdi. Daha önce 65 yaş üzeri sokağa çıkma yasağının ilan edilmesi rağmen yaşlıların kuyruklarda beklemesi sağlık açısından ciddi endişelere neden olurken, kuyrukta bekleyen yurttaşlar arasında mesafenin korunmamasından kaynaklı tartışma ve kavgalar yaşandı. Salgının toplum sağlığı açısından oluşturduğu riski yönetme, sosyal izolasyonu temin, sosyal mesafeyi koruma ve yayılım hızını kontrol altında tutma adına geç, eksik, bileşenlerin dahil etmeden alınan diğer tedbirler gibi bu şekilde yasak ilanıyla da salgının yayılımını hızlandıracak her şey birkaç saat içinde yaşandı. Genelge de önceki günden Sokağa çıkma yasağı genelgesindeki tarih de dikkat çekti. Yasak kararının, önceki gün alındığı anlaşıldı. CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, "Genelge ve tarihi doğruysa milleti gece yarısı son 2 saatte ne diye sokağa döktünüz?" diye sordu. İzdihamı çekene gözaltı Bu arada Adana’da marketlerdeki izdihamı görüntüleyen bir fotoğrafçı gözaltına alındı. Avukat Tugay Bek, gözaltına alınan fotoğrafçının bir kaç saat karakolda bekletildikten sonra fotoğrafları da silinerek serbest bırakıldığını söyledi. Bek, “Ne bir ifade işlemi ne de tutanak var. Sebepsiz, hukuka aykırı, yasa dışı alıkoyma bunun adı. Açıkça suç” dedi. Siyasi partilerden tepki Sokağa çıkma yasağının iki saat önce açıklanmasına siyasi partiler tepki gösterdi. CHP Grup Başkanvekili ve Sakarya Milletvekili Engin Özkoç, izdiham görüntülerini paylaşarak, "Yönetemiyorsunuz" dedi. İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı ise "Günlerdir korunmaya çalışılan sosyal mesafe bir gecede yok edildi, hem de İçişleri Bakanlığı eliyle... Sokağa çıkma yasağı bir kaç saat kala mı ilan edilir?" diye tepki gösterdi. CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu ise şu mesajı paylaştı: “An itibariyle İstanbul... Yö-ne-te-mi-yor-su-nuz! Nasıl plansız, nasıl programsız akıl alır gibi değil" mesajını paylaştı. Panik havasının amacı ne? HDP, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “sokağa çıkma yasağı neden marketler kapatıldıktan sonra açıklandı, panik havasını yaratmanın amacı ne?” diye sorarak, hükümetin sokağa çıkma yasağı duyurusuyla halk sağlığını hiçe saydığını bir kez daha gösterdiğini vurguladı. HDP, vaka sayılarında yaşanacak patlamanın da ölümlerin de sorumlusunun iktidar olduğunu vurguladı. HDP Milletvekili Garo Paylan da karara tepki göstererek, "Vatandaşı hafta içi sokağa çıkarıp, hafta sonu eve kapatırsan, işyerinden aldığı virüsü evdekilere daha çok bulaştırır. Baskın sokağa çıkma yasağı panik yarattı. Millet ekmek kuyruklarında. Kriz bundan daha kötü yönetilemezdi!" dedi. Saadet: Bakan istifa etsin Saadet Partisi (SP) Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu sokağa çıkma yasağı sonrası insanların market, fırın, manav ve pazar yerlerine panik havasıyla gitmesini "Salgınla mücadele bu gece itibariyle maalesef zaafa uğratılmıştır. Hafta sonu yasağının detaylarını açıklamadan 'yasak var' diyerek panik yaptırmak hangi akla mantığa sığar! İnsanımızı paniğe sevkeden virüs veya açlık değil yönetimin basiretsizliğidir" şeklinde yorumladı. Genel Başkan Yardımcısı Fatih Aydın ise İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'ya "Bu gecenin tek bir sonucu olmalı: Süleyman Soylu istifa etmelidir" dedi. İTO’ya göre algı yönetimi İstanbul Tabip Odası (İTO) sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla tepki gösterdi. Yapılan açıklamada, "Pandeminin gerektirdiği önlemleri gerektiği zamanda almayıp kamuoyu beklentisi yükselince alelacele sokağa çıkma yasağı ilan ederek insanları gece yarısı sokağa dökmek. Bunun adı SALGIN yönetimi değil ALGI yönetimi" denildi. Koronavirüs Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz da son dakika duyurulan sokağa çıkma yasağına tepki gösterdi. Kişisel sosyal medya hesabından açıklamada bulunan Yavuz, "Bir saat içerisinde ne maske kaldı ne eldiven! Tüm kurallar bir saat içerisinde çiğnendi daha ne yazayım bilemiyorum" dedi. İstanbul Belediyesi’ne bile haber verilmemiş İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, kararın kamuoyuna duyurulmasının ardından sosyal medya hesabından açıklama yaparak, kendisine konuya ilişkin bilgi verilmediğini duyurdu. İmamoğlu, “İstanbul'da hangi hizmetleri verip vermeyeceğimizi bile bilmiyoruz. Ortak akıl ve iş birliği olmayan her karar sadece kafa karışıklığı ve panik yaratır" diye tepki gösterdi. Yasağın yeterli olmadığını, en az 2-3 hafta olması gerektiğini belirten İmamoğlu, şunları ekledi: “Bunun simülasyonu yapılmalıydı, herkes hazırlığını yapmalıydı, belediyeleri dikkate alan bir devlet yapısıyla daha doğru bir karar alınabilirdi, üzgünüz.” Bu arada Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğünden yapılan duyuruda, "EGO Genel Müdürlüğü, sokağa çıkma yasağının ilan edildiği cumartesi-pazar günlerinde EGO otobüsleri ile saat 07.00-09.00 ve 16.30-19.30 arasında, sokağa çıkma muafiyetinde olan sağlık çalışanlarımız ile diğer vatandaşlarımıza hizmet verecektir. ANKARAY ve metro kapalı olacaktır" denildi. İstanbul’da da İETT'den yapılan açıklamaya göre İçişleri Bakanlığı genelgesi kapsamında sokağa çıkma yasağı istisnası olan vatandaşlara ulaşım hizmeti vermek adına, 11-12 Nisan tarihlerinde geçerli olmak üzere belli hatlarda sabah ve akşam otobüs seferleri düzenlenecek. Otobüsler, sabah 07.00 ile 09.30 saatleri arasında, akşam 17.00 ile 19.00 saatleri arasında belirlenen kalkış noktalarından hizmet verecek. Metrobüs hattında ise sabah 06.00 ile 09.00 ve 16.00 ile 20.00 saatleri arasında seferler sürdürülecek. Şehir hatları vapurlarının ise sabah ve akşam belirlenen saatlerde seferlerine devam edeceği öğrenildi. HABER MERKEZİ