ROHAT SELÇUK / XEBAT PENABER / ANF / BEHDÎNAN
Wexto ke qala cografyaya Botanî yena kerdene, ewil Koyê Cûdî yeno vîrê merdimî. No ko her demser sewbîna hawa rind o. Ê ke şîyî Koyê Cûdî, tesilî hîkayeya Lawkê Xerîb û Sefîne eşnawito. Çimkî şopê na hîkaye heta Sumeran şono. Hetta na hîkaye kitabanê pîrozî Quren û Tevrat de zî derbaz bena. Bêrê ma goş bidî hîkayeya Sefîne û deftero ke hetê gerîlayan ra mabênê 2013 û 2015 de tîya de ameyo verdayene, goşdarî bikerî.
Seke yeno zanayene Sefîne ziwanê semîtîkan de yena manaya gemî. Merdim eşkeno biperso ‘gelo çi karê na gemîye Cûdî de estbîya?’ Gelo na gemîya vînîbîyaye ya Nûhî ya? Lawkê Xerîb zî kewto na hîkaye dima. Goreyê mîtolojîyê Gilgameşî; Enkîdo hetê qiralê Urukî Gilgameşî ra girîyeno qesre û dima ra her di benî dost. Rojêk pîya şonî Mezopotamyaya Vakurî seyd. Seyd de hewl danî dêva bi nameyê Hunbaba bikerî mîyanê dame. Dima ra Enkîdo mireno û Gilgameş seba ke mergî ra terseno, dest bi gêrayîşê vaşê bêmergîye keno.
Gilgameş şono hetê Utnapîştîmo ke lasero gird ra xelisîyayo. Utnapîştîm Gilgameş rê qala hîkayeya laserî keno û dîyar keno ke gemîya Nuhî Koyê Nîsîrî (Cûdî) ser o vindeta û ewja sey adres nîşanê ci dano. Koyo ke Utnapîştîm qala ci keno, Quren de zî derbaz beno. Gilgameş yeno cayo ke Utnapîştîmî qala ci kerdo û ê vaşî vîneno, labelê hewn ra şono û marêk yeno ê vaşî weno. Gilgameş fam keno ke bêmergîye, çîyê ke merdim pey xo de verdanî yî. Ewro na cografya hetê dewleta tirkî ra yena çin kerdene. Vizêr cografyaya ke tede bêmergîye ameyêne gêrayêne, ewro tede azadîye yena gêrayêne.