Kuzey-Güney Kürdistan sınırındaki derin vadilerde, debisi yüksek akarsular üzerinde 'güvenlik' adı altında kurulan toplam 11 baraj, yerleşim yerleri, tarihi mekan ve kaleler ve onlarca bitki ile kuş türünü de beraberinde yok ediyor.
Botan ve Behdînan bölgesinde, 'güvenlik gerekçesi' ile yapılan onlarca baraj inşaatı, müzakere sürecinde de devam ediyor. İnşaat temelleri yeni atılan ve tamamlan HES ve barajların bulunduğu bölgelerde, çapraz şekilde karakol ve kalekollar da, fırsattan istifade yapıldı.
Bekletilmesi şartına rağmen...
Şirnex ve Colemêrg’de yapılan bu barajların amacı ise, DSİ Genel Müdürlüğünün 2007 yılı faaliyet raporunda şöyle belirtilmişti: "2007 yılında yatırım programına etüt-proje kapsamına sınır güvenliği sebebiyle alınan Su Şişirme Bentleri adı altında 11 adet barajın kati proje yapımı ihale edilmiş ve tamamlanmıştır."
Baraj yapımının 900 gün beklemesi şartı olmasına rağmen, Silopi Barajı 540 günde ihalesi yapılıp ve tamamlanırken, sulama projeleri ise, ödenek olmadığı gerekçesiyle bitirilemiyor.
Tarihi eserler sulara gömülecek
Öte yandan Botan ve Behdînan bölgesi ile Güney Kürdistan sınırında bulunan çok sayıda kültür mirası ve taşınmaz kültür varlıkları da baraj sularına gömülecek. Yukarı Mezopotamya’dan akan Dicle Nehri'nin, Kasrik Boğazı'ndan başlayarak, Şirnex Besteler-Deler bölgesindeki Hezil Çayı'na kadar ve Dicle Nehri kıyısında bulunan tüm tarihi mekanlar teker teker yok oluyor. Kasrik Boğazı'ndan başlayıp, Faqiyê Teyran Medresesi, Finike Kalesi, Asur kaleleri, Timurlenk Pençeleri, Alaattin Kasrı ve Kalesi ile çok sayıda tarihi eserler de sular altına gömülecek.
HES'lere yakın karakol ve kalekollar
Konu ile ilgili bilgi veren Jeoloji Mühendisleri Odası Diyarbakır Şube Başkanı Harun Yalçınkaya, Barış sürecine rağmen 'güvenlik' adı altında su şişirme baraj inşaatların sürdüğünü kaydetti. Güney Kürdistan sınır hattında yapılan her baraj ve HES inşaatına yakın karakol ve kalekolların inşa edildiğine dikkat çeken Yalçınkaya, "Şirnex bölgesindeki güvenlik barajlarından 2 tanesi bitmiş faal durumda. 5 tanesinin yapımı ise müzakere sürecine rağmen devam ediyor. DSİ Genel Müdürlüğünce 2008 yılında Şirnex'te ihaleleri yapılmış olan 7 adet Su Şişirme Bentleri'nden 2 tanesinin Şırnak ve Silopi Barajları, imalatları tamamlanarak işletmeye alınmış olup, 5 baraj inşaatı olan, Şırnak Barajı, Ballı Barajı, Kavşaktepe Barajı, Musatepe Barajı ve Çetintepe Barajı inşaatları devam etmektedir" dedi.
Kuş-bitki türleri yok olacak
Kürdistan’da yapılan barajların büyük ölçekte felaketlere neden olabileceğine de dikkat çeken Yalçınkaya, "Bölgede yapımı biten HES'ler incelendiğinde, kurak dönemlerde derelerde neredeyse suyun kuruduğu ve suda yaşayan canlı türleri için ciddi tehlike oluşturduğu görülecektir. Ayrıca, bölgede yaşayan kuş-bitki türleri de yok olacaktır" şeklinde konuştu.
Güney Kürdistan hattı barajları
Güney Kürdistan hattında yapılan barajlar ise şunlar: 1. Şırnak-Silopi Barajı; 2. Şırnak Barajı; 3. Şırnak-Uludere Barajı; 4. Şırnak-Ballı Barajı; 5. Şırnak-Kavşaktepe Barajı; 6. Şırnak-Musatepe Barajı; 7. Şırnak-Çetintepe Barajı; 8.Hakkari-Çocuktepe Barajı; 9. Hakkari-Gölgeliyamaç Barajı; 10. Hakkari Beyyurdu Barajı; 11. Hakkari-Aslandağı Barajı.
ANF/ŞIRNEX