Bu yazıda Kürtler neden şöyle veya böyle anlatmayacağım aslında. Başlıkile birazda ilginizi çekmek istedim, yazıya devam ediyorsanız eğer başarılı oldum demektir. Kürtlerle ilgili soruların cevaplarını akademisyenler araya dursun ben sizlere arama motoru Google ile ilgili 3 şeyden bahsedeyim. Daha önce deneyen oldu mu bilmiyorum ama Google arama çubuğuna “Kürtler neden” diye yazdığınızda arama motoru bu cümleyle benzer kelimeleri içeren ve en çok aranan 10 cümleyi otomatik bir şekilde karşınıza çıkarıyor. Örneğin İngilizce “Why Kurds” yazdığınızda:
1. Kürtlerin neden bir ülkesi yok?
2. Kürtler neden bağımsızlık istiyor?
3. Kürtler neden Türkiye ile savaşıyor?
4. Kürtler neden farklıdır?
5. Kürtler neden bağımsız olmalı?
6. Kürtler neden İsrail’i sever?
7. Kürtler neden bağımsızlığı hak ediyor?
8. Kürtler neden Kerkük’ü kaybetti?
9. Kürtler neden Kerkük’ü terk etti?
10. Kürtler neden güzeldir?
Soruları otomatik şekilde karşınıza çıkıyor. Bu sorular bir nevi Kürtlerin dünya halkları gözündeki algısını da ele veriyor. Ayrıca bir arkadaşın dediği gibi Kürtlerin yakın tarihini en iyi özetleyen sorular olmuş. Aynı aramanın bir de Türkçe versiyonu var ama Google aramalarında bile Kürtlere karşı nasıl ırkçı bir tutum olduğunu siz kendiniz girip görebilirsiniz, ben sayfayı kirletmiş olmayayım. Ama benim aklıma takılan Kürtler neden halay çekerken çok ciddi ve siyasi değerlendirme için ayağa kalkan arkadaşlar neden genelde Sümer Rahip Devletine bir referans verme gereği duyuyorlar. Maalesef bunlar ilk ona girememiş. Neyse sağlık olsun.
Etkin kullanıldığında aslında Google çok önemli bir veri kaynağı. Her ne kadar önceki yazılarda bahsettiğim gibi Google aramaları size reklam şeklinde dönecek olsa da ve Google konum bilginiz, ilgi alanlarınız gibi önemli verileri depolasa da konum servislerini kapatıp Google aramalarınızı anonim halde diğer bir deyişle oturumunuz kapalıyken yaparak bunun olumsuz etkilerini azaltabilirsiniz. Yazmış olduğum yazılarda referans verdiğim bilgiler hakkında link paylaşmıyorum ancak Google’da etkin arama yapmakla ilgili bazı bilgiler paylaşarak size bu konuda yardımcı olmaya çalışacağım.
Google’u aslında internet ağı üzerinde bulunan ve paylaşıma açık (indekslenen) tüm siteleri düzenli olarak tarayan, bunların içerisindeki kelimeleri not alan, sitelerin diğer siteler tarafından ne kadar referans verildiğini göz önüne alarak saygınlığını belirleyen ve sitenin ne kadar süredir aktif olduğunu da hesaba katarak yapmış olduğumuz sorgulara algoritmaları ışığında yanıt dönen bir yapıya benzetebiliriz. Google ilk çıktığı zaman 25 milyon web sayfasını indeksliyordu ancak şimdilerde bu rakam worldwidewebsize.com sitesinin tahminine göre 60 milyar sayfa civarında. Bu denli büyük bir kaynağı barındıran bir yapıda kaybolmak da kolay gerçekten.
Google ana sayfasında genel arama sayfasında tüm sonuçlara yer verse de hemen yanda duran görseller, haritalar, videolar, haberler, alışveriş, kitaplar, uçuşlar, finans vb sekmelere bakmayı da ihmal etmemek lazım. Aradığımız eğer bir görsel ise mesela direkt buradan ilgili görseli elde edebiliriz. Aramalarda tırnak işareti kullanmak da sonucu değiştirebilmekte, örneğin Yeni Özgür Politika dediğimiz zaman arama motoru her bir kelimeyi tek tek arıyor ve birbirinden bağımsız şekilde de olsa internet sayfasında bu kelimeler var ise onu önümüze getiriyor. Ama tırnak işaretiyle “Yeni Özgür Politika” şeklinde yazdığımızda internet sayfalarında bunu bütün olarak arıyor ve bu üç kelimeyi belirtilen sırada içeren sayfaları karşımıza getiriyor.
Bir diğer pratik bilgi ise aramadan belirli bir grubu çıkarmak istiyorsanız eğer – işaretini kullanabilirsiniz. Örneğin Türkiye arama sonuçlarında bayrak ile ilgili bilgiler çıkmasın istiyorsanız eğer “Türkiye -bayrak” şeklinde belirtebilirsiniz. Bir diğer tavsiye de web sitelerinin içerisinde arama yapmak yerine Google’da web sitesini referans vererek referans vermek olabilir. Örneğin „Leyla Güven site:ozgurpolitika.com” şeklinde belirttiğimizde gazetemizde Leyla Güven ile ilgili çıkan haberler hakkında doğrudan arama yapabilirsiniz. “Link:ozgurpolitika.com” ile gazetemizin web sitesine referans veren siteleri ve “related:ozgurpolitika.com” ile de benzer web sitelerini arayabilirsiniz. Ayrıca bir cümleden sadece belirli kelimeleri hatırlıyor iseniz arasına * işareti koyarak Google’dan eksik de olsa bu kelimeler ile arama yapması ve cümleyi veya söz öbeğini tamamlaması konusunda yardım isteyebilirsiniz.
Doğrudan arama motoru üzerinden hesaplama yapma imkanı bulunmakta, isterseniz siz de deneyin ve otomatik bir şekilde hesap makinesi çıktığını göreceksiniz. Mesela, İstanbul Amed (Diyarbakır) kaç km yazdığınızda otomatik mesafe ve harita bilgisi çıkacaktır, benzer şekilde İstanbul Diyarbakır uçak bileti yazdığınızda uçak biletleri fiyatına ilişkin bilgiler edinebileceksiniz. Bazı durumlarda aramayı olabildiğince basit kelimelerle ifade etmekte fayda var ama aşama aşama birer kelime ile artırmak da daha detaylı sonuç verebilecektir. Örneğin “HDP”, “HDP milletvekilleri” ve “HDP milletvekilleri 2015” ekranınıza mutlaka farklı sonuçlar getirecektir ancak üçüncü sorgu için “HDP’nin 2015’te kaç milletvekili vardı?” şeklinde uzun uzun yazmaya gerek bulunmamaktadır. Anahtar kelimler ile istenen sorgu sonucuna kısaca ulaşılabilecektir. Bir de arama yaparken yazım yanlışı yapmak pek de önemli değil, Xwede ji wan razi be bunu mu demek istedin diyerek o bizi düzeltiyor. Bir de arama satırı altında kendimi şanlı hissediyorum butonu var ki sizi arama sonuçlarında ilk çıkan sayfaya doğrudan yönlendiriyor, şansınıza güveniyorsanız eğer siz de bunu deneyebilirsiniz.
Google aramalarından bu kadar bahsetmişken biraz da bu arama sonuçlarının derlendiği Google Trends web sayfasından bahsetmek güzel olur diye düşünüyorum. Bu sayfa aracılığıyla belirli tarih aralığında hangi kelimenin belirli bir coğrafyada ne kadar arandığı görülebilmektedir. Malum gündem seçim olduğu için ben de son bir yılda AKP, MHP, CHP ve HDP kelimeleri ne kadar aranmış diye baktım ve Kürdistan’da arama sonuçlarında HDP’nin 1. parti olduğunu gördüm ve bu iş tamamdır dedim. Tabi bağlantılı aramalarda halqımızın belediye başkan adaylarını merak ettiğini ve en çok Wan sonrasında İstanbul adaylarının öğrenilmek istendiğini görmüş oldum. Meraklısı için bu sayfanın da ilginç bilgileri barındırdığını söylemek mümkün.