Amed’in Licê ilçesine bağlı köylerde ilan edilen yasakla birlikte bölgeye sevk edilen binlerce Türk askerinin uygulamaları 90’lı yılları aştı. Birçok il ve ilçeden takviye edilen asker ve özel harekat timleri, arazi ve ormanlık alanları ateşe verirken, köyler de boşaltılmaya başlandı. 

Türk devlet yetkililerinin açıklamaları ve hükümet medyasının servis ettiği haberlerle hedef haline getirilen Licê’de ilk yasak 18 Haziran’da başladı. Licê’nin kuzey kısmına düşen Dizdeynî, Xosor, Büyükçağ, Şaxur, Karıncax, Seyrek, Yeşilburç, Konuklu, Mızak, Zengesor, Heşeder, Hendif, Barav köylerinde 18 Haziran günü başlatılan yasakta 2 gün boyunca kırsal alanlar savaş uçaklarıyla bombalandı.


Binlerce asker sevkiyatı

Licê’nin kuzeyinde 19 Haziran günü yapılan bombardıman sonrası 13 köyde yasak kaldırılırken, 20 Haziran günü bu kez yasak ve bombardıman alanı genişletilerek Amed’in Hênê, Licê ve Karaz ilçelerine bağlı 8 köyde yasak ilan edildi. Hênê ilçesine bağlı Comaik (Okurköy), Qedışt (Kırım), Tıletîn (Yayvan), Zinglenî (Soylu), Hurê (Gömeç) köyleri, Licê’ye bağlı Zerê (Gökçe) köyü ile Karaz’a bağlı Hewrê (Yazıköy) ve Şeqlat (Şaklat) köylerinin kırsallarında yasak devam ederken, bölgeye yeniden asker ve özel harekat timlerinin sevkiyatı yapıldı.


Geleneksel Türk uygulamaları

Günboyu devam eden askeri sevkiyatın ardından 21 Haziran günü yasak alanları yeniden genişletildi ve Hênê, Pasur, Farqîn, Licê, Hezro ilçelerine bağlı 25 köyde yasak ilan edildi. Bölgeye sevk edilen binlerce asker ve özel harekat timi ilçelere ve köylere giden tüm yollarda onlarca arama noktası kurdu. İlçelerine ve köylerine giden yurttaşlar didik didik aranırken, kimlik kontrolleri yapılıyor. 21 Haziran gününden bu yana Licê’ye bağlı tüm köylerin kırsal alanları bombalanıyor, ormanlık araziler yakılıyor. Yapılan yoğun hava bombardımanın ardından bölgeye gönderilen asker ve özel harekat timleri arazide kara operasyonuna başladı. 


Yasak alanı genişletildi

21 Haziran günü Licê’nin Melê (Yönlüce) köyünü basan askerler, köy muhtarı Mekin Yalçın, Lami Yalçın, Feyzi Yalçın, Yakup Süğüt, Abdulaziz Tektaş ve soy ismi öğrenilemeyen Kanberi adlı yurttaşı gözaltına aldı. Köyleri basmaya ve kırsal alanları yakmaya devam eden asker ve özel harekat timlerinin hareket alanları Valilik tarafından yasak yerlere yeni yasak yerler katarak genişletilmeye çalışılıyor. Diyarbakır Valiliği 22 Haziran günü Henê, Karaz, Licê, Farqin, Pasur ve Piran ilçelerine bağlı köylere yeni köyler ekleyerek 16 Haziran’dan 31 Aralık’a kadar “geçici güvenlik bölgesi” ilan etti.


Evler boşaltılıyor 

Alanları genişletilen devlet güçleri gittikleri her yeri karakola çevirmek için çalışmalarına başladı. 24 Haziran günü Hezro’nun Helhele (Çiftlibahçe) köyü akşam saat 20.00 sıralarında basıldı. Helhele köyünden Birsen Uğurlayan (50) adlı kişi, askerlerin köyde 12 evde kalanları zorla dışarı çıkardığını aktardı. Askerlerin kendilerini ölümle tehdit ettiğini ve evlerini terk etmediği taktirde evlerini yakacaklarını söylediğini dile getiren Uğurlayan, evlerini bırakıp köyün diğer yakasında bulunan yakınlarının yanına geçtiklerini ve can güvenliklerinin olmadığını aktardı. Askerlerin saldırmasına yakınlarının itiraz etmesiyle kendilerine silah doğrultulduğunu söyleyen Uğurlayan, evlerinden zorla çıkarıldıklarını ve askerlerin kendilerine “Yarın evinizi yıkacağız” tehdidinde bulunduğunu söyledi. 

Uğurlayan, askerlerin köylerinin etrafında çadırlar kurduğunu ve köyde ablukanın devam ettiğini ifade etti.


Yıkılıp karakola çevriliyor

Köyde 12 eve el koyan askerler, mülk sahiplerini zorla kapı dışarı etti. İtiraz eden ev sahiplerine silah doğrultarak ölümle tehdit eden askerler, köye giriş- çıkışları da yasakladı. Evlerinden atılan yurttaşlar, köyde bulunan akrabalarının yanına yerleşti. El konulan evler için sabahın erken saatlerinde 2 kepçe 1 dozer gönderilerek yıkıma başlandı. Köy halkından Birsen Uğurlayan, askerlerin evlerini görmelerine izin vermediğini, köyün tepesinde bulunan evlerinin yıkımına başlandığını kaydetti. Uğurlayan, askerlerin evlerinin yerlerine karakol ve mevzi yapılacağı yönünde bilgi verdiklerini belirtti. 


‘Dışarı çıkanı öldürürüz’

Licê ilçesinin köylerindeki yüksek tepelere mevzi kuran askerler bu kez köy içerisinde çadır kurdu. Binlerce asker ve timin yerleştirildiği Licê’nin Licok (Çavundur) köyünde onlarca çadır kuruldu. Çembere alınan köyde yaklaşık 100 ev bulunuyor. Yer yer çatışmalarında yaşandığı öğrenilen Licok’ta, çevrede bulunan dağlık bölgeler ise aralıksız bombalanıyor.  Köy sakinleri, dışarı çıkmak isteyenlerin askerler tarafından “Kim dışarı çıkarsa öldürürüz” diye tehdit edildiğini bildirdi. 

Lıcok’ta evleri basan askerler ismi öğrenilemeyen 2 kişiye de gözaltına aldı.


Yangına müdahale engelleniyor

Sisê (Yolçatı) köyü başta olmak üzere Licê’nin geneline yayılan ateş çemberi genişleyerek büyüyor. İlçe kırsalındaki yangının söndürülmesi için yapılan tüm girişimler ise geri çevriliyor. Konuya ilişkin aradığımız Diyarbakır Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü’nden bir yetkili, ekiplerinin bölgede hazır bulunduğunu, ancak askerlerin “güvenlik” gerekçesi ile yangına müdahale etmelerine izin vermediğini savundu.


Çatışmalar da başladı

90’lı yılları aşan uygulamalara ve vahşete imza atan özel harekat timleri ve askerler, Licê’ye bağlı Licok, Cimar, Entax, Banê Dera, Koçero, Şexan ve Hazmaz gibi birçok köy sakini dışarı çıkmamakla tehdit ediyor. Türk evlet güçlerinin tüm baskılarına rağmen yurttaşlar köylerinde kalmaktaki kararlılıklarını sürdürürken, kırsal alanlarda çatışmalar başladı. Türk tarafı, devam eden çatışmalarda en az 2 askerin öldüğünü açıkladı. 


80 kişi gözaltına alındı

Licê Çewlig (Bigöl) arasında kalan Hedîk (Hedik), Xosor köylerinde kalan yurttaşların DBP ve HDP Amed il örgütlerini arayıp köyde can güvenliklerinin olmadığını ve askerler tarafından tehdit ettiklerini iletmesi üzerine belediye eşbaşkanları, HDP ve DBP yöneticileri Amed’den köylere gittiği sırda askerlerce durduruldu. 80’e yakın kişi 3 arama noktasından geçtikten sonra Abalı Jandarma Karakolu’nun 4-5 kilometre ötesinde dağlık alanda “Güvenlik bölgesini ihlal” ettikleri gerekçesiyle durduruldu.

Farqîn (Silvan)Belediyesi eş başkanı Zuhal Tekiner, Amed DBP ve HDP il yöneticilerinin de bulunduğu 75 kişi zırhlı araçlara bindirilip Lice Komando Taburu’na götürüldü. Dün otobüslere bindirilerek götürüldükleri İlçe Devlet Hastanesi’nde sağlık kontrolünden geçirilen 75 kişi, Diyarbakır TEM Şubesi’ne getirildi.

Amed’deki sivil toplum örgütleri, HDP ve DBP yöneticilerinin de aralarında bulunduğu çok sayıda yurttaş, operasyonun önüne geçmek ve orman yangınına müdahale etmek amacıyla Demokratik Toplum Kongresi (DTK) önünde bir araya gelerek, Licê’ye hareket etti. Açıklamaların ardından araçlarla yola çıkan canlı kalkanlar, kent çıkışında bulunan Özel Harekat Şube Müdürlüğü önünde kurulan noktada durduruldu. Heyetin buradaki bekleyişi sürdü.  


 AMED