Dewa Deşt ke girêdayê qezaya Dersim Nazmiye ya serra 1990î de hetê leşkeran amê tolkerden. Dewijê ke 20 serran ra dima ageyray, dewe newe ra kerdî ganî. La mintiqaya ke dewa Deşt mîyan de ya zey “Herêmê Asayîşo Taybet” ameyo îlankerdiş. Dewe de şebekeyî ameyê birnayen û awa dewe zî gegane yena birnayen. Dewijan nê polîtîkayanê dewlet rê nêrazîbîyayîş damûsnay û aşkere kerdî ke iyê dê dewa xo reya diyîne terk nêkerê.
Muxtarê dewa Deşt Şukru Sogut vist vîrî ke bado ke dewa înan a 40 keyeyî amê tolkerden ra ser 20 serrî vîyartî. 20 serran ra dima ê Stenbol de amey têlewe û qerarê ageyrayîşê dewî girewtî.
“Herêmê Asayîşo Taybet”
Sogutî da zanayîş ke înan 2012 de destci viraştişê keyeyan kerd û 1 serr ra dima viraştişî qedênay. Şukru Sogutî dîyar kerd ke bi viraştişê çewlîgî zî ê heywanan kenê warî. Muxtar Sogutî vist vîrî ke ey bi 200 bize destci warîkerdişê heywanan kerd û wextekê dima ra hûmara bizan resya 800î. Sogutî aşkere kerd ke ê rojane 600 lître şit doşenê û da zanayîş ke rîwalê “Herêmê Asayîşo Taybet” awa înan ameya birnayen û bi helênayenê vewre awe dano bizanê xo. Sogut o ke rîwalê birnayîşê awe serpirodayîşê Îdareyê Taybet yê Sûk kerd, cewabê “Ma to rê va çewlîg rone, heywanan warî bike” girewt.
‘Helîkopterî bombarduman kenê’
Muxtar Şukru Sogut’î herzewbîn hayr ant bombardumananê hewayî ser zî û da zanayîş ke dewa înan teblîgato ke hetê walîtîye ameyo ruşnayen de tol (veng) ayseno û hefte de 3-4 reyî hetê helîkopteranê kobra çepûrast yeno bombarduman kerdene.
Sogut’î vist vîrî ke ê serê sodir bi vengê guleyan werzenê û va “Dewa ma 3 reyî talokerê veşî vîyart. Verîya ke veş bireso birrî, ma heta nîmeyê şewe veşî tefêna. Eke ma dew ra bivejyê, adirêko qijkek zî bivejyo, do pêrokîn dar û birrî bivesno.” Muxtarî aşkere kerd ke iyê dê reyna dewa xo qetî terk nêkerê.
‘Bêvengîya ma zextan kena jêde’
Dewijan ra Ahmet Akguzelî zî vist vîrî ke mordemê ke wazenê ageyrê dewanê xo, rîwalê Asayîşê Taybet nika vindenê û va, “Prosesê haştî mordeman de omid akerd û tesîrê ci vilayê pêrokîn Tirkîye bi. No çarçove de kesê ke hardê xo terk kerdî, qerar day ke peyser ageyrê û keyeyê newî virazê.
Raştîyan ra fek veranêdana
Akguzel dîyar kerd ke o Dersim ra hes keno û 10 aşmanê serre dewa xo de vîyarneno. Ahmet Akguzelî da zanayîş ke dew de 11 kesî weşî kenê û seba ke peyser ageyrişan teşwîq bikerê, ê fikir kenê ke dew de keyeyê mêmanîye virazê.
Akguzelî vist vîrî ke azadîya geyrayîşî û ragihandinî problemêko gird o û wina va: “Bêvengîya ma zextan kena jêde. Zey welatijê no welatî ma wayîrê heqanê xo nêvejyenê. Rîwalê naye zî netîceyê negatîfî tesîrê ma kenê. Ma bêomid (hêvî) nîye. Rixmê şert û mercanê zehmet ma dê ciwîyayîşê xo dewam bikerê. Ezraîl bo zî do tenya canê mi bigîro. Zewbîn ez vatişê raştîyan ra fek veranêdana.”
DÎHA/DERSIM