Irak Başbakanı Nuri El Maliki, Kürtlere Cumhurbaşkanlığını teklif ederek, içinde bulunduğu kuşatılmışlığı aşmak istiyor.
Irak'ta Kürtlere ve Sünni kesimlere karşı ayrımcılık yaparak Sünni Arapların yönetimindeki Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) çetelerinin 12 Haziran'da Musul'u işgal edip, ülkenin geleceğini belirsizliğe sürüklemesine zemin hazırlamakla eleştirilen Irak Başbakanı Nuri El Maliki, "Irak Cumhurbaşkanlığı makamı Kürtlerin olmalıdır" dedi.
IŞİD'in başta Musul olmak üzere Sünni ağırlıklı kentlerde yönetimi ele geçirmesi ve Güney Kürdistan Yönetimi Başkanı Mesud Barzani dahil birçok Güneyli yöneticinin bağımsızlık yönündeki açıklamaları, birçok siyasi gözlemciyi, "Irak diye bir ülke artık yok" düşüncesine sevk etmişti. Maliki'nin açıklaması da halihazırdaki bölünmüşlüğü ifade ediyor. Maliki açıklamasında şunları söyledi: "Irak Cumhurbaşkanlığı makamı Kürtlerin olmalıdır. Cumhurbaşkanı en kısa sürede seçilmelidir. Seçilecek Kürt aday, yetkin bir şahsiyet olmalıdır. Cumhurbaşkanı, Irak'ın parçalanmasını ve bölünmesini engellemelidir."
Irak Başbakanı Nuri El Maliki, haftalık konuşmasında, Irak'ın bölünmesi durumunda ateşin komşu ülkelere de sıçrayacağını belirterek, "Bölünme durumunda sadece Irak coğrafyası parçalanmayacak, kaynakları ve zenginliği de bölünecek; Irak'ı bölme senaryoları başarısız olacaktır" şeklinde konuştu.
İşler değişti
Güney Kürdistan Yönetimi Başkanlığı da Nisan ayında resmi internet sitesinde yayınlamış olduğu yazıda, Irak'ta cumhurbaşkanlığının Kürtlerin hakkı olduğunu belirtmişti. O yazıda şu ifadeler yer almıştı: "Federal Irak’ın cumhurbaşkanlığı görevi hakkında biz Kürdistan Bölgesi halkı olarak, Kürdistan ve Irak’ta bulunan siyasi taraflara, Federal Irak Cumhurbaşkanlığı'nın Kürdistan halkının hakkı olduğunu bildiriyoruz. Bütün gücümüzle cumhurbaşkanlığı görevini Kürt halkının üstlenmesi için ısrar edeceğiz. Irak Cumhurbaşkanlığı görevi için düşünülecek kişi için önce Kürdistan Parlamentosu’nun onayı olmalıdır; çünkü bu makam Kürt halkının payıdır."
Güney Kürdistan Yönetimi bu açıklamayı, Sünni yoğunluklu şehirlerde her gün biraz daha kökleşen IŞİD çetelerinin devreye girdiği 12 Haziran'dan yaklaşık iki ay önce yapmıştı. IŞİD, halen Bağdat'ı düşürme planları yaparken Maliki'nin iki ay önceki bu açıklama paralelinde bir açıklama yapması, ülkenin bölünmesine engel olma girişimi olarak yorumlandı.
Güney Kürdistanlı yöneticilerin Irak Cumhurbaşkanlığı konusunda eski iştaha sahip olup olmadıkları ise tartışma konusu. Güneyli yöneticiler, Musul işgalinden sonra Kerkük ve diğer tartışmalı bölgeleri Güney Kürdistan topraklarına dahil etmiş; ileride Kerkük'ün statüsü için Irak Anayasası'nın 140. maddesi gereğince referanduma gidileceğini açıklamış; daha önemlisi de bağımsızlık yönünde çok ciddi demeçler vermişti.
Güney Kürdistan Yönetimi, IŞİD'in Sünni Araplar arasında bu denli taban bulmasının en önemli nedeninin Irak Başbakanı Maliki olduğunu belirtmiş, faturayı kendilerinin üstlenmeyeceğini dile getirmişti.
Tüm bunlar alt alta getirildiğinde, "Irak'ın cumhurbaşkanlığı ile Kürtler tatmin olabilir mi" sorusu gündeme geliyor. Ayrıca, Maliki'nin cumhurbaşkanlığını Kürtlere teklif etme tavizine karşılık Kürdistanlı yöneticilerin teklifi kabul etmesi de bağımsızlık talebinden taviz vermek olacak. Mevcut konjonktürde Güney Kürdistan Yönetimi'nin bağımsızlık konusundaki çıkışından taviz verip vermeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
İran Berhem Salih’i istemiyor iddiası
Irak'ta Celal Talabani'den sonra bir başka Kürt'ün yeniden cumhurbaşkanlığına getirilmesi tartışılırken, Berhem Salih ismi ön plana çıkıyor. Ancak bazı internet sitelerinde yayınlanan haberlere göre ise İran’ın Berhem Salih’in, Irak Cumhurbaşkanlığı adaylığına sıcak bakmadığı ve onun yerine Kerkük Valisi Necmeddin Kerim’in aday olmasından yana olduğu iddia edildi. Basnews'te isim verilmeden YNK’li bir yetkiliye dayandırılan haberde şöyle denildi: "İran şiddetle YNK Genel Sekreter Yardımcısı Berhem Salih’in Irak Cumhurbaşkanlığı adaylığına şiddetle karşı çıkıyor."
Haberde Tahran hükümetinin konuyu görüşmek için YNK’li yetkililerden Politbüro üyesi Hero İbrahim Ehmed, Necmedin Kerim ve Adil Murad’ın Tahran'a davet edildikleri de verilen bilgiler arasında.
Amerikan Sesi Radyosu’ndan Eli Cewanmerdî de facebook sayfasında yayınladığı bir mesajla aynı içerikte bilgiler vererek; "YNK’li bir kaynak İran’ın Berham Salih’in adaylığı konusundaki itirazlarını ilettiği ve onun yerine Necmedin Kerim’in aday olmasını istediğini duyurdu" ifadelerini kullandı.
Buzları eritme girişimi
Öte yandan İran'ın, Güney Kürdistan Yönetimi ile merkezi Bağdat hükümeti arasındaki buzları eritmeye yönelik girişimde bulunduğu belirtiliyor. İran bu amaçla Hewlêr'e arabulucu heyeti gönderdi.
Alınan bilgiye göre, İran Ulusal Güvenlik Kurulu Sekreter Yardımcısı Dr. Rıza Emiri Mukaddem'in başkanlığındaki heyet, Goran Hareketi ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) politbüro üyeleri bir araya geldi. Bağdat-Hewlêr krizinin çözüme kavuşturulması için görüş alışverişinde bulunan heyet, 3'üncü görüşmesini KDP lideri ve Güney Kürdistan Başkanı Mesud Barzani'yle gerçekleştirdi. KDP'nin resmi sitesinde yayımlanan açıklamaya göre, İran heyetine başkanlık eden Dr. Rıza Emiri Mukaddem, Irak'taki cumhurbaşkanlığı seçimi, yeni hükümetin kurulması ve ülkede güvenliğin tekrar sağlanması konularında Barzani'nin etkin rolünü oynamasını istedi. Yaşanan krizin en kısa zamanda çözüme kavuşturulmasının önemine vurgu yapan Mukaddem, Irak halkının bütün bileşenleriyle huzurlu günler görmesi gerektiğini söyledi.
Barzani de konuşmasında, "Kürdistan bölgesinin, sonsuza kadar mezhepsel şiddetinin ateşinde yanmak zorunda olmadığını" belirterek, "Yanlış yönetimlere katlanmak mecburiyetimiz yok" ifadesini kullandı.
Barzani, "Kürdistan bölgesinin, her zaman Irak halkları ve asli unsurlarıyla kardeşçe ve barış içinde ilişkiler geliştirmek istediğini" belirtti. Barzani, görüşmede daha önce Hewlêr'de batılı diplomatlarla yaptığı görüşmede Irak Başkanı Nuri El Maliki'ye yönelik eleştirilerini tekrarladı. Barzani, Maliki'nin tekçi ve kendisini dayatan yaklaşımlarının Irak'ı bugünkü olumsuzluğa getirdiğini vurguladı.
HABER MERKEZİ