Mayê Seme û heqiye

Ma (Dayikê) yê  Seme, 27ê gulane 1995 ra hata na dem, bi pankarta; “Kerdox belîyê, vîndbîyayî kotî der ê” ra, Estemol de, verê Lîsa Galatasaray de, î yê ke dewlete binêçim de vîndkerdê, î yê ke bêkerdox mendê, serba înû her seme ‘çalakîyo ronîştîş’ virazenê.

Mayê  Seme, derbeya Arjantîn (1976) ra dima, mayê ke domanûnê xo sae kerdê, name înû ra yanê; ebe name Mayê Gulane xo dayo naskerdêne. Mayê Gulane, 40 serre wo ke meydano “Plaza de Mayo” de yênê pêser. Tirkîya de Mayê Seme’yî kî (zî), 27ê Gulane 1995î ra dima, her roza semîye amê pêser. 13ê marte 1999 de zorbajêna polîsû ra dima, tayê dem besenêkerdo bêre têlewe, hama (labele) 31ê Çile’ya 2009 ra dima onca amê pêser. Mayê Seme; serd, vore (vewre), siliye (dîjne), germ nêvanê qerenfîlû û fotirafû ra hesabê bêkerdoxû perskenê û wayîrê vîjdanû rê veng danê. Çi wazenê; î yê ke kerr nîye, hen zaneme ke ê hesarê, hama î yê ke nêzanenê serba înû reyna(defêna) binusnîme. Mayê Seme, wazene ke dewlete kulînê(arşîv) xo areze kero, “Komîsyono Cîgêrayîşê Raştîye” ronîyo, kam ke se kerdo bivejîyo werte. Mayê Seme wazene ke merdena domanûnê xo bêkerdox memano, kerdox mehkeme bibê û ceza bijêrê. Suco vîndkerdîş,  zerê sucê îsonîye de ca bijêro ke ser ra zaf waxt ke vêrd, bêhukim memano. Mayê Seme wazene ke Tirkîya, ‘Duştê Vindkerdîşî de Vilaweka wa Seveknayîşê Miletêjûbîyayî ’ mor bikero. 

Bêkerdoxî, tayîne rê; mêrde, bira, çêneke (kêneke), lacek û pî biyê, hama dewleta xorîye bêveng û vaz  vîndkerdê. Rozî, asmî, serreyî kutê (kewtê) werte, hama kes peyser çêyê xo nêamo. Her kes vîndkerdoxû rind(baş) naskeno. Jêde tenêwû, weşîya mordemûnê xo ra omidê xo birna, hama onca kî kute ra dirveta xo dima. Miradê pêrûne; qenêbo astê meyîtûnê xo rê wayîr vejîyayîşo. Tirkîya de bêsor û bêbinateyî her dem bîyê, hama derbeya 12 Êlule ra dima zaf jêdîyê. Dewlete na derbe, serba tayê miradî viraştê. Jû: Karkerî binê bandira xo kuyê û emperyalizmê Hemîlka qeyim bo. Di: Pêro alawî û wayîrê îtîqatê bînî heqa xo mewazê. Hîre: Kurdî binê bandira ra mevejîyê. Kam ke têduştîye, xoserîye û heqe waşta, ya pêguretê eştê bindestxaneyî ya kî bineçim de vîndkerdê. 12 Êlule ra hata na dem, teyna binêçim de 1353 îson(însan) vînd kerdê. Meyîtê bêkerdoxû %67 (se de sestay û howt) hona kotî der ê kes nêzaneno. Dewlete meyîtû ra %25î  dayê wayîrû. Hata na dem, tehkîqatê %99î ra çîyê nêvejiyo. Dawa yê ke qedîyê, wertê dawawû de teyna  %1 yê. 

12 Êlule ra hata 1990î hem dîna (dînya) de hem kî Tirkîya de zaf çî vurîyê. Tirkîya, hetê heqîye, têduştîye û têrîyîş de kêm vurîya. Wertê nê serrewû de bêser û bêbinateyî 1994î de jêdîyê. Dewlete marîfetê “Qanuno Halo de Serevese”(OHAL) û “Mehkemewo Asayîşê Dewlete” (DGM) ra qomû ser de bîya cancêr (gangêr). Destê jîtemî ra camord, cênî, doman, kokim nêvatî, ya kîştî ya pêguretî, ya kî vîndkerdî. Ê serrêwû de teyna bêkerdoxû zulim nêdî. Kam ke kut ra dawa înû dima pêrûne kî ont. Tayê guretî binêçim, tayê pêguretî, tayê kî şîyazet(sitam) rê maruz mendî. Tayê kî jê bêkerdoxûnê xo kîşîyayî. Derbeya 12 Êlule ra hata nika; 17 hazar îson bêkerdox mendê. Na girê ser ro têrîyene çiqaşê ke dawa îsonîya, honde kî dawa vîjdanî ya. 

Dawa Ergenekonî ke destpêkerîye, tayîne de omid jîl da. Çike, î yê ke dawa Ergenekonî de mehkeme bîyene, wertê înû de gonêwerê domanûnê Mayê Seme’yî kî bî. Hama dima bî eskera ke, derdê serdestî têrîyîş nêbîyo. Dawa Ergenekonî ra jû miradê xo bîyo, o kî verê xo hîra kerdîş. Çike na dawa de 276 zayndarî mehkeme bî, hama ninû ra jû bîla(qender) serba bêkerdoxû û vîndbîyawû ceza nêgurete. Dawa Ergenekonî de vîndbîyayî yê rojakewtenî (rojhelatî) qe name nêbî. Çike cezawa ke mehkeme da nînû teyna serba teşebbusê  derbe bi. Jê Arîf Dogan, Velî Kuçuk, Levent Ersoz, Cemal Temîz… Na dawa de; ne qalê Susurluk, ne kî qalê jîtem kerd. Na semed ra, dawa de; ne Musa Anter, ne Hrant Dînk, ne weşanxanewo zîrve, ne provakasyono bayraqe ûêb.ca guret. 

Xoverdayîşê Taqsim û weçînîtîşê pêroyîya 7ê Hezîrane ra hata nika, ma rê reyna bî eskera kî têrîyîş nîya bimano, haştîye waştîş bîla hona tometa. Çike vîjdanê serdestî(hikumatî), jû game raver, di game peyser erzeno. Qomê ma, hata na waxt; çolû ra, çemû ra, kowû ra û birrû ra meyîtûnê xo saekenê. Gonêwerî cila xo de besekenê gosêhîra (reet) hewna sonê nêzaneme, hama hewnê ma nîno. Çike hona dirveta meyîtûnê ma ra gon sona. Hona çimê mawûnê ma ra hêsîrî (heştîrî) çilqenê. Ma zaneme ke na dirvete, dirveta îsonîye ya. Pêro wayîrê vîjdanî, gereke Mayê Seme’wû rê poşt bidê. Endî qayt mekerê, vengê xo berz kerê. 

Qe çîyê ke destebere nîno; tayê namewû bimusê, xo vîr ra mekerê: Cemîl Kirbayir (Lacê Berfo Ana bî. Berfo Ana, 32 serre çêverê xo kilît nêkerd. Îma kerd  ke rozê lacê xo vejîno yeno, reyna virare sono ra ci). Mehmet Sîncar, Duzgun Tekîn, Suleyman Yeter, Hasan Ocak, Ebubekîr Denîz, Serdar Taniş, Savaş Buldan, Musa Anter, Îrfan Babaoglu, Fîkrî Ozgen, Murat Yildiz, Ridvan Karakoç, Ferhat Tepe, Mehmet Meşe, Musa Koluman, Namık Erkek, Hasan Ergul, Cemal Akar, A.Haydar Eren, Îsa Gul, Tolga Baykal Ceylan...