Şorişê Rojawanî ke 19ê Temmuza 2012î de destpêkerd ser ra 5 serrî derbaz bîyî. Kurdî wexto ke şero mîyanên yê Sûrîye zaf bişîddet bîbî de herêmanê Kobanê, Cizîr û Efrînî pawitî û Sûrîye de sey rayîro 3. vejîyayî aver. Kurdî erdanê xo mîyan de nasnameyanê cîyayan rê yê sey tirkmen, ereb, suryanî, ermenî, keldanî û asûrîyan rê îmkanê cuyayîşî xelq kerdî.
Serra 2011î de Rojhelato Mîyanên de vera îqtîdaranê despot û tekperestan de pêla îtîrazî Tunus de dest pêkerd û dima ra sey kerrayanê domînoyî Lîbya û Misir de dewam kerdî. Tewr peynî no pêl resa Sûrîye û vera rejîmê Baasî ke 1963î ra heta ê wextî îqtîdar de bî de virazîya û şar werişt lingan ser.
Serdestîya dewletan qebul nêkerd
Bitaybetî herêma Rojawanê Kurdistanî de şar bi serran çinî ameybî hesibnayîş û şar zî enerjîyo ke bi serran kom bîbî, heme seba azadîya xo xebetna û erdê Rojawanî de hakimîya Rojawanî peynî bî.Rojawano ke bi serran Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî rê meymanî kerd, tim vera rejîmî de pozîsyonê serewedaritişî de bî. Rojawan hakimîya dewletanê bînan qebul nêkerd û herinda ke rejimî reyde şer bikero, bi awankerdişê sazî û dezgeyanê xo awan kerd û bi no hawa rayîrê hîrêyin weçîna. Şarê Rojawanî bin banê Tevgerê Komelo Demokratîk (TEV-DEM) de xo rêxistine kerd û bi no hawa bingeyê cuyêka seyyewbînan û azade ameye eştiş.
Kila sifteyîne
Wexto ke kurdî îdareyê xo girewtî destê xo, hêzê hakimî grûbanê muxalîfan bisîleh kerdî û dest bi pêrodayîşî kerdî. 18ê Temmuze de 18 fermandarê rejîmî ameyî kiştiş û herkes vatêne qey do rejîm bikewo û cok ra dest bi şerî kerdî. Şewa 18ê Temmuze wexto ke grûbê muxalîfî ver bi Kobanê hereket kerdî, şar zî dest bi pawitişê xo kerd. Bi no hawa kilaya yewine zî ameye tavistiş. Dima ra na kila bi girewtişê Efrînî dewam kerd û dima ra yew bi yewe bajarê bînî azad bîyî. No proses de YPG awanbîyayîşê xo îlan kerd û sozê pawitişê şarî da. YPGyî hem vera hêzanê rejîmî de, hem zî vera çeteyan de şarî pawit û 15ê êlula 2014î de Kobanê destê çeteyan ra rizgar kerd. No serkewtiş eynî wextî de destpêkê peynîya DAIŞî bî. Dima ra aşma sibata 2015î de Til Hemîs, Til Berak, Koyê Kizwanî, Girê Sipî, Siluk û Eyn Îsa ameyî rizgarkerdiş.
Ekonomîya komunale
Çarçewaya Şorişê Rojawanî de seba pawitişê qezencanê şorişî ekonomîya komunale ameye awankerdiş. Dima ra Dezgeyê Ziwanî yê Kurdî ame awankerdiş û zaf hûmare de perwerdekar mamostayî ameyî resnayîş. Reyna na çarçewa de xeylê akademî û merkezê perwerdeyî yê taybetî ameyî akerdiş. Meclîsê Sûrîyeya Demokratîke (MSD) bi awankerdişê Hêzê Sûrîyeya Demokratîke (HSD) şorişî kirişt teberê Rojawanî. Rojawanijî cayê ke zafane erebî estî, îdareyo xoser awan kerdî. Sey çareserî zî Federasyonî pêşnîyaz kerdî.