ZABEL MİRKAN

“Milliyetçilik ve Kültür, hem geniş çaplı bilgilendirici analizleri hem de devlet tapıncına yönelik mükemmel eleştirileriyle siyaset felsefesine önemli bir katkıdır.” Bertrand Russell

Son 10 yılda muhalif yönetmenlerin çektiği film sayısında gözle görülür bir azalma oldu. Sınırlı bütçeyle çekilen filmlerin dolaşıma girmesi de bir o kadar masraflı olduğu için yine dar bir kesim izledi tüm bu filmleri. Çözüm Süreci’nin bitiminden sonra ise iktidarın ve devletin, öncesinde de günbegün, besleyip büyüttüğü sansür iyice serpildi. Boyu, boyumuzu geçti. Bu sansür sadece filmlerin dağıtımında değil, çok öncesinde kendini hissettirdi. Kültür Bakanlığı’na gönderilen senaryoların çoğu bütçe alamadı, yönetmenler kendi imkânlarıyla çekti filmlerini. Dağıtımdan sonra ise herkes için başka bir serüven başladı. Filmler, “uygunsuz”, “sakıncalı”, “propagandif” görülmüşse ya gösterimi yasaklandı ya da yönetmeni, oyuncuları gözaltına alındı. Devletin ve iktidarın ayakta durmasının temel yapıtaşlarından biri olan baskı, iyiden iyiye kök saldığı için de karşımıza başka bir resim çıktı.

Şimdi elimizde ne mi var? Bir sokak ötesine adım atmaya çekinen bir muhalifler topluluğu. Bu aşamada ise gidişatı anlamak, durumun iyi bir analizi yapabilmek ve “an’da yalnız olmadığımızı” anlamak için Rudolf Rocker’ın “Milliyetçilik ve Kültür” kitabı bizim için bir kılavuz mahiyetinde...

Rudolf Rocker’a göre devlet ile toplum arasındaki mücadeleler kültürün kaderini belirliyor. Toplum güçlenip devlet, muktedirleri dizginledikçe kültür gelişip serpiliyor; ancak devlet güçlendiğinde kültür gün geçtikçe kendi ihtiyaçlarını karşılayamayan bir hastaya dönüşüyor. İktidarın ve devletin güçlendiği her dönemde toplumun isterse yüzyıllara yayılan birikimi olsun, yavaş yavaş tarih sahnesinden silinebiliyor. Üstelik iktidar sahipleri bunu büyük bir iştahla yapıyor! Şöyle diyor Rocker: “Toplumsal yaşama dair işleyişlerin temelinde yatan nedenlerin fiziksel ve mekanik doğa olaylarının yasalarıyla ortak yanı yoktur. Bunlar bütünüyle bilimsel yöntemlerle açıklanamayan insani amaçların sonuçlarıdır. Tarihi ne kadar derinlemesine izlersek, beşerî toplumsal yapıların gelişiminde şu ana dek en büyük itici güçlerden birinin ‘iktidar arzusu’ olduğuna o kadar ikna oluruz.”

Rudolf Rocker kimdir?

Rudolf Rocker 1873 yılında, Güney Almanya’nın Mainz şehrinde, işçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.  Almanya’da işçi hareketinin yükseldiği yıllarda Rocker, genç bir mücellit olarak Alman Sosyal Demokrat İşçi Partisi’ne katıldı. Kısa bir süre içinde parti bürokrasisine karşı mücadele eden Jungen grubuyla yakınlaştı. Ancak, bu grup partiden ihraç edilmeden önce, Rocker, delege olarak katılmış olduğu İkinci Enternasyonal’in 1891 Brüksel Kongresi’nde anarşizmle iyiden iyiye yakınlaşmıştı.

1892’de “yasadışı” propaganda çalışmaları nedeniyle polis tarafından aranmaya başlayınca Almanya’dan kaçtı. Birkaç yıl Paris’te kaldıktan sonra Londra’ya geçti. Londra’da, Yahudi anarşistlerin yayımladığı Der Arbeiter Fraint (İşçi Arkadaş) dergisiyle ilişki kurdu ve Yiddiş dilini öğrendi. Daha sonraki yıllarda bu derginin editörü oldu. 1912’de Der Arbeiter Fraint’i günlük gazeteye dönüştüren Rocker, Alman uyruklu olması nedeniyle I. Dünya Savaşı boyunca İngilizler tarafından esir tutuldu. 1918’de esir değişimi anlaşması çerçevesinde Hollanda’ya götürülerek serbest bırakıldı. 1919 Devrimi arifesinde Almanya’ya dönen Rudolf Rocker, savaş yılları boyunca gizli faaliyet sürdüren savaş karşıtı sendikalistlere katıldı. Sonraki yıllarda FAU (Özgür İşçi Birliği) olarak örgütlenen bu hareketin önemli bir propagandisti oldu.

Naziler’in ünlü “Reichstag Yangını”ndan sonra Almanya’dan tekrar kaçmak zorunda kalan Rocker, kısa bir süre İsviçre ve Fransa’da kaldıktan sonra, 60 yaşında bir sürgün olarak Amerika’ya göç etti. Ömrünün geri kalan 25 yılını ABD’de geçiren Rocker, pek çok dergi ve gazetenin editörü, bir dizi kitabın yazarı, uluslararası anarşist hareketin ve anarko-sendikalizmin yetenekli bir propagandistiydi. Rocker’ın kitaplarını Türkçeye kazandıran ise Kaos Yayınları. “Milliyetçilik ve Kültür”den önce de yazarın “Anarko Sendikalizm” kitabı yine aynı yayınevi tarafından yayımlanmıştır.

Milliyetçilik ve Kültür

Rudolf Rocker

Çev.: Ali Çakıroğlu

Kaos Yayınları