Mücteba Hamaney'e bağlı küresel servet

• Hamaney’in mali temsilcisi Ali Ensari, yaptırımları aşarak Devrim Muhafızları Ordusu ve rejim için para akladı ve Devrim Muhafızları ile vekil gruplarını finanse etti.

* OMID HABIBINIA - Çeviri: Yeni Özgür Politika

İran İslam Cumhuriyeti’nde öldürülen babasının koltuğuna oturan Mücteba Hamaney, Londra, İngiltere, Birleşik Arap Emirlikleri ve çeşitli diğer Avrupa ülkeleri ile İran’da en az 3 milyar dolar değerinde muazzam bir mali imparatorluğu kontrol ediyor; ancak bu varlıklardan hiçbiri resmi mülkiyet belgelerinde onun adına görünmüyor.

İranlı iş insanı Ali Ensari, Mücteba Hamaney’in mülk alımları ve yatırımlarının temsilcisidir. İkili arasındaki yakın ilişki, 1980’lerin sonlarında kurulmuş görünüyor. Bazıları bu tanışıklığın, İran-Irak Savaşı’nın cephe gerisindeki kısa süreli aynı anda bulunmalarına dayandığını öne sürse de Ensari’nin İran ekonomisinin ana mali oligarşisini yöneten Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) ile organik bağlantısı, ilişkinin DMO güvenlik yapısı içinde kurulduğunu düşündürüyor. Bu olasılık, iki ailenin zaten birbirini tanımasıyla daha da güçleniyor; Ensari’nin babası, İran-Irak Savaşı sonrası yeniden inşa komitesine Ali Hamaney tarafından atanmıştı.

WikiLeaks belgelerine yansıyan

Ali Hamaney’in ikinci oğlu Mücteba, 1999’da 'Yüce Lider’in yakın danışmanlarından Gholam-Ali Haddad-Adel’in kızı Zahra Haddad Adel ile evlendi; Zahra, ikametgâhına düzenlenen saldırıda öldürüldü. Mücteba Hamaney cinsel iktidarsızlık ve düşük sperm sayısı sorunu yaşıyordu ve tedavi için Londra’ya gitti. Hamaney’in yakın çevresindekilerden bazıları ise doğurganlık sorununu her iki tarafa da bağlamıştı. O dönemde Londra’da iş faaliyetleri yürüten Ensari’nin, İstihbarat Bakanlığı ile koordineli olarak bu tedaviyi ayarlamış olabileceği söylendi. WikiLeaks tarafından yayımlanan ABD Dışişleri Bakanlığı belgelerine göre; Hamaney ve Zahra Haddad Adel, muhtemelen 1998-2007 yılları arasında dört kez Londra’ya gitti ve iki özel klinikte (Wellington ve Cromwell) doğurganlık tedavisi aldı. Hamaney’in son Londra seyahatinin (iki ay süren ve birkaç aile üyesi ile koruma eşliğinde) masraflarının yaklaşık bir milyon sterlin olduğu bildirildi. Bu nedenle ilk çocuğu Mohammad Baqer, bazı çevrelerde özel ve alaycı biçimde “1 milyon sterlinlik çocuk” olarak anılıyordu.

Sıralı cinayetler ve siyasi muhaliflerin öldürülmesinden sorumlu baş yetkililerden biri olan dönemin İstihbarat Bakan Yardımcısı ve yüksek danışmanı Saeed Emami’nin, sızan sorgu dosyalarına göre; Hamaney’in ilk Londra seyahatini koordine ettiği belirtiliyor. Hatta ilk seyahatte diplomatik pasaport kullanarak gruba eşlik ettiği iddia ediliyor. Geçen hafta öldürülen Mücteba’nın annesinin de ayrı bir cerrahi işlem için gruba katıldığı anlatılıyor.

Ensari, en zenginlerden biri

Bu noktadan itibaren, Yüce Lider’in oğlunun Londra’daki ardışık kalışları sırasında Ensari, Mücteba Hamaney’in mali temsilcisi olarak tanındı ve hızla İran’da DMO’ya bağlı en zengin iş insanlarından biri oldu. Daha önce Nevis’te Ziba Leisure LTD’yi kurmuş ve Londra finans piyasasına girmişti; bu da onun Hamaney’in gizli Londra doğurganlık tedavisi seyahatini başlıca kolaylaştıran kişi olduğu çıkarımını güçlendiriyor.

Ensari, başlangıçta sanayi ve ticarette devlet bağlantılı ayrıcalıkları kullandı, ardından faaliyetlerini Britanya, İsviçre, BAE, Malezya ve diğer ülkelere genişletti. Öldürülen kıdemli askeri danışmanının oğlu Mohammad Hossein Shamkhani ile birlikte Offshore kabuk şirketleri (Man Adası dâhil) kullanarak, yaptırımları aşmada, DMO ve rejim için para aklamada ve özellikle Hizbullah başta olmak üzere DMO vekil gruplarını Londra ve dünya genelinde finanse etmede önemli rol oynadı.

Nevis’te Ziba Leisure LTD holdinginin tescilinden sonra Ensari, Londra’da A&A Leisure Limited adı altında çeşitli müteahhitlik ve ticari şirketlerde hissedar ve sahip olarak kendini konumlandırdı. Bu durum, birkaç ay öncesine kadar sürdü; Londra’daki varlıkları (150 milyon sterlinden fazla) Britanya hükümeti tarafından DMO’yu finanse ettiği gerekçesiyle donduruldu. Ana şirketi Smart Global (eski adıyla Ziba Leisure) altında faaliyet gösteren bağlı şirketlerle ekonomik faaliyetlerini birkaç Avrupa ülkesi ve BAE’ye yaydı.

Tapu kayıtlarına göre

Ayandeh Bankası’nın kurulmasından sonra Ensari, 2013 ve 2014’te Hampstead’deki Bishops Avenue’da 73 milyon sterline lüks mülk kompleksi ve aynı bölgede yaklaşık 34 milyon sterline bir daire daha satın aldı. Tapu kayıtlarına göre; 2014 ve 2016’da Kensington Sarayı yakınında iki daireyi yaklaşık 35,7 milyon sterline edindi.

Ensari, daha sonra Birch Ventures Limited aracılığıyla Rus oligarkların kullandığı modele benzer şekilde Londra’nın birinci sınıf emlak piyasasına girdi. Ensari’nin Londra emlak portföyünün toplam değeri, şu anda 150 milyon sterlinin üzerinde tahmin ediliyor.

Ensari’nin avukatları, bu varlıkların bir kısmını ve mülkler üzerindeki yetkiyi yeni lider Mücteba Hamaney’in tasarrufuna sunduklarını reddetse de Tahran’daki İslam Cumhuriyeti mali işlerine aşina bir kaynak, The Media Line’a “Ensari ile Hamaney arasındaki ilişki, mürit ile dini otorite ilişkisidir. Şii doktrinine göre Ensari, ‘dini ödentiler’ kisvesi altında –hibe (hiba) veya vakıf (waqf) gibi çeşitli biçimlerde– liderlik halefiyetinin ana adayını finanse eder” dedi.

Aslında Ensari, Hamaney’e yakınlaşarak ve onu finanse ederek, rejim içindeki nüfuzunu genişletti ve 'Yüce Liderlik Ofisi’ni bölgedeki vekil gruplara yayma hırsını destekledi.

Pazartesi sabahı erken saatlerde devlet haber ajansları, Mücteba Hamaney’i yeni Yüce Lider olarak tanıtırken onun Lübnan’daki Hizbullah ile yakın ilişkilerini vurguladı.

Mücteba Hamaney, geçen yıla kadar Ali Hamaney’in ofisinde muazzam bir etkiye sahipti, ancak çevrimiçi dini derslerinin ani iptali sonrası adı iç siyasi arenada giderek azalmıştı. Öyle ki Ali Hamaney’in ölümünden sonra bile onun atanması konusunda devlet kurumları arasında 8 günlük bir güç mücadelesi yaşandı; içtihat rütbesi ve pratik idari yeterliliği konusunda ciddi sorular yükseldi.

Buna rağmen rejimin (geleneksel din adamları, esnaf ve iş dünyası ile DMO dâhil) tüm kurumların kabul edebileceği alternatif bir adayının olmadığı açıktı.

Rejim içi yolsuzluklar

'Heartbeat of Iran' kitabının yazarı Tara Kangarlou, rejim ve Hamaney ailesinin mülkten son dönemde kripto paraya kadar muazzam bir servet biriktirdiğini söylüyor. İran’ın ekonomik krizinin büyük kısmı, rejim içindeki yolsuzluktan kaynaklanıyor. Bu servetin önemli bir bölümü, Avrupa ve Birleşik Krallık üzerinden üretiliyor; rejime bağlı pek çok ailenin Britanya’daki aracılar aracılığıyla iş yaptığı, para akladığı veya varlıklarını gizlediği biliniyor.

Frankfurt’ta da iki Hilton

Ensari, bağlı şirketler aracılığıyla Londra’da lüks mülkler, Frankfurt’ta iki Hilton oteli, İspanya’nın Camp de Mar bölgesinde tatil köyü, Almanya’nın Oberhausen kentinde alışveriş merkezi, Avusturya’da kayak tesisi kompleksi, Toronto’da penthouse, Paris’te lüks bir binanın bir bölümü ve İsviçre dâhil diğer ülkelerde çeşitli yatırımlar ile banka hesaplarından oluşan yaklaşık 400 milyon euro değerinde dev bir imparatorluk kurdu. Bunların tümü, Mücteba'nın en yakın müttefiki olarak 'Yüce Liderlik Ofisi’ni finanse etmek ve diğer mali ihtiyaçlarını karşılamak için kaynak olabilir.

Ensari, İran’ın en büyük özel bankalarından Ayandeh Bankası’nın sahibi olup banka kendi projelerine içeriden kredi verdiği için iflas etmiş ilan edildi; ayrıca Tahran’daki büyük İran Mall kompleksi ile mobil, telekomünikasyon, konaklama ve endüstriyel üretim sektörlerinde yatırımları var.

İsrail Büyükelçiliğine komşu

Ensari’nin Londra’da satın aldığı ve Mojtaba Hamaney’in tasarrufuna sunduğu mülkler arasında en çok dikkat çekeni, 3 Palace Green adresindeki 6 ve 7. katlarda yer alan dubleks dairedir. Bu lüks daire, doğrudan Londra’daki İsrail Büyükelçiliğine bakıyor; çıplak gözle bile büyükelçilik alanındaki tüm hareketler ve faaliyetler izlenebiliyor.

Bu özellikle önem taşıyor; çünkü Britanya güvenlik servisleri son dönemde bir dizi operasyonla, bazıları sığınmacı kisvesi altında ülkeye giren birkaç İranlı erkeği tutukladı; bunlar İsrail Büyükelçiliği, Yahudi topluluk merkezleri ve Londra’daki İranlı gazetecilere saldırı planlıyordu. En son tutuklamalar 6 Mart’ta gerçekleşti; İslam Cumhuriyeti istihbarat organlarıyla bağlantılı 6 şüpheli suç ortağı, Londra’nın çeşitli yerlerinde gözaltına alındı.

En son Dubai’de görüldü

Ensari, en son Dubai’de görüldü; burası ana ikametgâhı gibi görünüyor. Normal koşullarda İslam Cumhuriyeti’nin yeni liderinin mali temsilcisi olması, servet biriktirme açısından olağanüstü bir fırsat olabilirdi, ancak rejim olarak varlığının ciddi tehdit altında olduğu bir durumda, Ensari’nin Mücteba Hamaney’in yeni 'Yüce Lider' olarak atanmasından özellikle memnun olduğu söylenemez.

* Omid Habibinia'nın The Media Line'daki yazısı çevrilerek düzenlendi.