Ş. Rüstem Mülteci Kampı’nda (Maxmur) yaşayan kadınlar 2002 yılından bu yana İştar Kadın Meclisi olarak adlandırdıkları demokratik komünal sistemleriyle kadının ve toplumun yaşadığı tüm acılara karşı mücadele ederek, çözümler üretiyorlar.
İştar Kadın Meclisi, kadının demokratik komünal sistem çalışmalarında bir ilki oluşturuyor. Maxmur’daki kadınlar böyle bir sistemi kuracak örgütlülük düzeyine nasıl ulaştı? Buradaki kadınların demokratik toplum paradigmasına en uygun bir sistem olarak inşa ettikleri İştar Kadın Meclisi’nin düzeni, işleyişi ve ilkeleri nelerdir? Bu soruları İştar Kadın Meclisi’nin işleyiş esasları ve İştar Meclisi üyelerinin anlatımlarıyla yanıtlayacağız.
Adım adım meclise
1994 yılında Türk devletinin özel savaş politikaları karşısında Kuzey Kürdistan’dan Güney Kürdistan’a göç eden Kürtler tüm baskılara karşın tercihini Özgürlük Hareketi’nden yana yaptı. Mülteci yaşamın zorlukları içinde de toplumsal örgütlenmelerini oluşturarak, mülteciliğin yaralarını bunlarla sarmaya çalıştı. Örgütlenmenin oluşturulması ve süreklilik kazanmasında en çok da kadınların emeği var.
1996 yılından itibaren kadınlar koordineli bir biçimde, tüm çalışma ve örgütlenme birimlerine özgün örgütlülüğünü oluşturarak katılır ve bu örgütlenmesini sürekli geliştirerek sürdürür. 2002 yılında gerçekleştirilen 2. Maxmur Kadın Konferansı’nda kadın örgütlülüğünün ihtiyaçlara ve gelişim düzeyine göre kendini yeniden ele alması gerektiği değerlendirilir. Aynı konferansta kadının çatı örgütü ve demokratik komünal sistemi olarak İştar Kadın Meclisi’nin kurulması ve tüm kadınların ve kadın örgütlülüğünün bu çatı altında toplanması kararı alınır.
2002 yılı öncesinde de çok sayıda kadın kurumunda aktif olarak çalışma yürüten kadınlar, özgün planlamalarını hayata geçirir. Çalışmaları yürütürken, erkek agemen anlayışına karşı da gün be gün mücadele eder kadınlar ve buna karşı ayakta durabilmenin, iş yapabilmenin de örgütlenmeden geçtiğinin bilincine varır. Bu farkındalık, onların daha büyük inançla bu mücadeleyi sürdürmelerine de zemin hazırlar.
Konferansta meclis kurulması kararıyla birlikte bu meclisin oluşturulmasının demokratik tarzda olması ve seçimle gerçekleştirilmesi gerektiği tartışılır ve bu doğrultuda bir seçim komitesi oluşturulur.
Seçim sistemi esas alınıyor
1994 yılında ailesiyle birlikte Kuzey Kürdistan’dan Güney Kürdistan’a göç etmek zorunda kalan ve kamptaki kadın örgütlenme çalışmalarının her aşamasında yer alan Selamet Erdoğan, İştar Meclisi’nin kurulma kararının alındığı ilk konferansa da katılanlardan. Selamet Erdoğan bugün koordinasyonunda da yer aldığı İştar Meclisi ve sistemini şöyle anlatıyor: “Meclis kararı ardından, 4 semt ve 16 mahallenin bulunduğu kampımızın tüm mahallelerinde meclis üye adayları belirlenerek seçimler yapıldı. Özellikle halk çalışmalarından adaylar çıkarıldı. Yine kurum temsilcileri seçildi. Ondan sonraki süreçlerde de her yıl konferanslarımızı yaptık. 2004 yılında ise hazırlıkları tamamlanan meclisimiz kuruldu. Her bir kongrede geliştirip yenilediğimiz bir yönümüz oldu. Fakat özellikle 2005 ve 2006 yıllarında Kürt Özgürlük Hareketi’nin yaşadığı değişim sistemimiz üzerinde de etkisini gösterdi. 2006 yılından itibaren sistemimizde bir değişiklik oldu. Daha önce de İştar Meclisi üyeleri seçimle belirleniyordu. Bu yıllardan itibaren sistemin daha etkili işlemesi için tabandan örgütlenmeyi esas aldık. Her kurum ve semtin kendi temsilcisini seçimle belirlemesi ve üyelerin seçildiği alanda çalışma yürütmesi çalışmaları güçlendirdi. Şu an bu yöntemi esas alıyoruz.’’
Demokratik komünal örgütlenme
İştar Kadın Meclisi, ilk kez kadın iradesini meclis düzeyinde temsil ettiği için aynı zamanda bir deneyim niteliğinde. İştar Kadın Meclisi’nin amacı, temel ilkeleri ve çalışma tarzı bir tüzükle ifadeye kavuşturuluyor. Tüzükte, İştar Kadın Meclisi Ş. Rüstem Mülteci Kampı’nda yaşayan Kürt kadınlarının demokratik komünal örgütlenme biçimi olarak tanımlanarak, amacı, ‘’ Maxmur Mülteci Kampında yaşayan kadınların demokratik-ekolojik-cinsiyet özgürlüğü toplum paradigması temelinde demokratik komünal örgütlülüğünü geliştirmek’’ olarak ifade ediliyor. İştar Meclis tüzüğünde, amaç olarak belirlenen örgütlülük esasları ise şöyle dile getiriliyor: ‘’Kürt kadının tarihten gelen demokratik kültürünün yaşamsallaşması temelinde bütün alanlarda örgütlenmeye gider. Erkek egemenlikli geri feodal aşiret yapılanmasına dayalı kültüre karşı Kadın Kurtuluş İdeolojisi temelinde mücadele eder. Geri geleneksel kültür, berdel, çok eşlilik, başlık parası, kadına karşı geliştirilen her türden şiddeti gericilik olarak görür ve bunlara karşı aktif demokratik mücadeleyi yürütür. Kadındaki içselleştirilmiş kölelik zihniyetine karşı cins mücadelesini temel alır ve kadında cins bilinci oluşturmayı hedefler. Devlet şiddetinden kaynaklı gelişen göç ve göçe zorlama uygulamalarına karşı Kürt ulusal sorununun çözümü için demokratik ulus mücadelesini yürütür ve bunu bir yaşam biçimi olarak örgütler. İştar meclisi Türkiye’de Kürt sorunu çözümleninceye kadar siyasi mülteci statüsüyle kamp yaşamının örgütlenmesinden kendini sorumlu görür.’’
İş ve rol koordinasyonu
200 delegeden oluşan İştar Kadın Meclisi’nin üyeleri 2 yılda bir yapılan seçimlerle belirleniyor. Meclisin en yüksek karar organı olan ve 2 yılda bir gerçekleştirilen konferans için seçilen delegeler, ayın zamanda İştar Meclis’nin çalışanları olarak tüm faaliyetleri yürütüyor. Demokratik örgütlenme esaslarına göre örgütlenen meclis yürütmesi ve koordinasyonu ise alanlara göre iş ve rol koordinasyonu görevini yerine getirerek, her alan kendi içinde yeter sayıda bir yönetim bileşimi ile toplantı ve çalışma işleyişini oluşturuyor. Meclis’in delegelerden oluşan 23 kişilik bir yürütmesi ve 5 kişilik bir koordinasyonu bulunuyor. Demokratik işleyin benimsendiği meclisin koordinasyonunda yer alan 5 kişi sırasıyla belli periyotlarla dönem sözcülüğünü yürütüyor.
Koordineli çalışma
İştar Kadın Meclisi çalışmalarını aynı zamanda Maxmur Demokratik Halk Meclisi’yle de paralel ve koordineli bir biçimde sürdürüyor. Belirlenen kotaya göre İştar Kadın Meclisi de Maxmur Demokratik Halk Meclisi’nde temsilini buluyor. Meclisin çalışmaları ve planlamaları hakkında bilgilendirmede bulunan kadın meclisi, Halk Meclisi’nin ortak kararları ve planlamalarının uygulanmasında da sorumluluk üstleniyor. Bu yönüyle Halk Meclisi İştar Kadın Meclisi’nin bilgisi dışında hiçbir karar alamıyor.
Kuzey Kürdistan’dan Maxmur’a
1993-1994 yılları arasında, savaşın en şiddetli yaşandığı bölgeler olan Van, Şırnak, Hakkari, Cizre, Uludere, Silopi, Çukurca, Yüksekova ve Nusaybin’e bağlı belde, köy ve mezralarda bulunan halkın önemli bir kısmı, Türk devletinin baskı, köy yakma ve boşaltma politikası nedeniyle zorla göç ettirildi. Güney Kürdistan’a göç ettirilen binlerce Kürt ilk başta Biherê, Şeraniş, Bersivê alanlarına, ardından Türk devletinin askeri operasyon ve baskıları nedeniyle Etruş’a geçerek, burada bir kampta yaşamak zorunda kaldı. 1994’te UNHCR, bu kampa göçmenlik statüsünü verdi. Ancak halk, savaş koşulları nedeniyle buradan da daha iç bölgelere, Ninova, Nehdara’ya ve son olarak 1998 yılında Maxmur’a göç etti.
YARIN: İştar Kadın Meclisi’nin çalışma alanları ve hedefleri.
BÊRÎTAN SARYA/MAXMUR