- Üç ay önceki göçüğün zararının kapatılması için bastırıldı.

- Makinalar yerine dinamitlerle basamaklar açıldı.

- Basamaklar 5 metre tutularak standartlara uyulmadı

- Oluşan çatlaklar, uyarılara rağmen kamufle edildi.

- 3 vardiya, 8 saat yerine 12 saat çalıştırıldı, üstelik 2 bin TL.

- Kürt oldukları için kurtarma çalışmaları da savsaklandı.

Siirt’te 16 kişiye mezar olan madenin 3 ay önce yaşanan göçükten dolayı uğradığı zararın kapatılması için önlem alınmadan çalıştırıldığı netleşti. Çalışanlar, daha fazla kar için ölüme gönderildiklerini söyledi.

Siirt’in Şirvan ilçesine bağlı Maden köyünde Ciner Grubu’na bağlı Park Elektrik’e ait bakır madeninde Cuma gecesi vardiyasında işçiler çalışırken meydana gelen göçükte 9’u kamyon şoförü, 7’si kepçe operatörü olmak üzere 16 işçi göçük altında kaldı. Dün öğlene kadar 6’sının cansız bedenine ulaşıldı. 4 işçi, hemen olay anında arkadaşları tarafından toprak altından çıkarıldı. Siirt Valisi yaptığı açıklamada 1 milyon metreküp toprağın kaydığını, ancak göçüğün meydana geldiği alanda mühendislerin yaptığı ölçümlerde ise 7 palyanın (basamak) çöktüğünü ve bunun da ortalama iki buçuk milyon metreküp toprağa denk geldiği anlaşıldı. Arama kurtarma çalışmalarına başlanması için açılan yol açma işlemi bile iki günden fazla sürdü. 


Üretim açığını kapatmak

Maden köyü içinde 2004’te kurulan ve aralıksız maden çıkarılan ocakta, 3 ay önce yine göçük olmuş ve madeni temizleme çalışması iki ay sürmüştü. Bu süre zarfında madenin belirli kısımları çalıştığından dolayı üretim de düştü. Maden tekrar açıldığında ise aradaki üretim farkının kapatılması için iş makineleri tarafından açılması gereken basamaklar dinamitlerle açıldı. Haftanın 6 günü madende patlatılan dinamitler nedeniyle köy toz duman içinde kalırken, işçiler patlatılan dinamitlerin göçüğe davetiye çıkarttığını savunuyor.


Kaza değil, cinayet

Daha önce de defalarca kazaların olduğu 12 yıllık madende çalışan işçiler, göçükten önce çatlakların oluştuğunu, ancak buralarda önlem alınmadığını ısrarla vurguluyor. Şirketin daha fazla üretim için can güvenliğini hiçe saydığını belirten işçiler, sürekli işletme şeflerini ikaz etmelerine rağmen idari personel müdürü Mahir Yiğit’in kendilerini işten çıkarmakla tehdit ettiğini belirtiyor.


Geçen hafta da uyarılmış

İşçilerin anlatımına göre; bir hafta önce palyalarda (basamak) gözle görülen çatlakların açılması üzerine Açık Alan İşletme Müdürü Mehmet Oğuz uyarıldı. Ancak Oğuz, “Bir şey olmaz çalışmaya devam edin” dedi ve işten çıkarmakla tehdit etti. Oğuz’un, çalışma koşullarından şikayetçi olan işçilere de “Şikayetinizi gidin valiye de yapın” diye cevap verdi.

İşçilerin sorumlu tuttuğu Oğuz’un göçükten hemen sonra maden ocağından kaçtı. Çalışanların, uyarılarına tehdit ile karşılık veren İdari Personel Müdürü Mahir Yiğit ise işçi ve aileleri tarafından darp edildi. 


Aileler çalışmadan şikayetçi

Yakınları göçük altında kalan aileler, yürütülen çalışmalardan şikâyetçi. Göçüğün meydana gelmesinde Ciner Şirketler Grubu’nun yüzde 100 suçlu olduğunu söyleyen aileler, “Şirket üretim yerine güvenliğe önlem verseydi bu facia yaşanmazdı. Çocuklarımız iki bin liraya 12 saat boyunca çalışıyor. Normalde üç vardiya ve 8 saat şeklinde çalışılması gerekirdi” ifadelerini kullandı.

Göçük altında kalan Kerem Arat’ın babası Zahir Arat, ihmallerin göçüğe davetiye çıkardığını ifade etti. Bölgeye incelemeler yapmak için gelen Siirt Valisi ve AKP Milletvekili Yasin Aktay’ın çalışmalara engel olduğunu aktaran baba Arat, “İkisi buraya geldi ‘Çalışmak tehlikelidir’ diye işçilerin çalışmasını engellediler. Ne çalışmamıza izin verdiler ne de kendileri çalıştı” dedi.


Zamanında müdahale edilmedi

Baba Arat, tepkisini şöyle dile getirdi: “Eğer zamanında müdahale edilseydi çocuklarımızın canlı bedenlerine ulaşma ihtimalimiz daha yüksek olurdu. Çünkü birçok aile çocuğunu telefonla aramış ve telefonlar açılmış, fakat kimse konuşmamış. Bundan eminim eğer zamanında müdahale edilseydi çocuklarımız kurtulurdu. Benim çocuğum hala toprak altında. Ben ilk gün doğrudan Siirt Valisi’nin yanına gittim. Toprak altında kalan insanların ve çocuğumun kurtulması için fakat Vali ‘Şimdi çalışmak tehlikelidir’ diyerek bizi dinlemedi.” 


İkinci kez göçük altında

Göçük altında kalan Yavuz Yıldız’ın daha önce de göçük altında kaldığı ortaya çıktı. Ağabeyi Yavuz’un gece vardiyasında 12 saat çalıştığının altını çizen Fatih Yıldız, “Yine bir buçuk ay önce madende meydana gelen göçükte Yavuz toprak altında kalıyor. O zaman kendi imkanlarıyla göçükten çıkıyor. Fakat bu sefer...” diyebildi.

Kardeşi Yavuz’un madende oluşan çatlakları gördüğünü ve bildirdiğini fakat yetkililer tarafından hiçbir önlem alınmadan ısrarla işçilerin çalıştırıldığını kaydeden Yıldız, “Normalde işçilerin 8 saat ve üç vardiya şeklinde çalışması gerekir. Fakat burada 12’şer saat iki vardiya şeklinde işçiler çalıştırılıyor” diye konuştu.


Kürt olduğumuz için

Ağabeyi Yavuz’un kurtarılmasını bekleyen Fatih Yavuz, şunları söyledi: “Yavuz aşırı yağmurun yağmasından dolayı zeminin yumuşadığını ve çalışmak istemediklerini yetkililere bildiriyor. İşçiler çalışmak istememesine rağmen yetkililer tarafından işe gönderildiler. Şirket para gelsin de ne olursa olsun mantığıyla hareket etti. 

Şirketin imkânları çoktu ve isteselerdi ilk gün müdahale edip toprak altında kalan akrabalarımızı çıkarabilirlerdi. Ama Kürt olduğumuz için ilgilenmediler. Devlet burada sadece kameralar önünde şov yaptı. Göçük altında kalanların yakınları ses etmesin diye başlarına bir sürü asker yığdılar.” 


20 metre yerine 5 metre

Devasa maden sahasında aydınlatma ve kamera sisteminin olmadığını vurgulayan maden işçisi, “Basamaklar standartlara uygun değil. Genişliği en az 20 metre olması gerekirken 4 veya 5 metre ile sınırlandırılmış. Şirket üretime verdiği önemi güvenliğe verseydi bu facia yaşanmazdı. AFAD, AKUT ve UMKE’den gelen ekipler görüntü kirliliği dışında bir şey yapmıyor. Gelen AKP’li yetkililer de sadece firma sahipleriyle görüşüp gidiyor” şeklinde konuştu.


Allah’ın takdiri, dediler

Ciner Şirketler Grubu tarafından görevlendirilen bir yetkili, aileleri sakinleştirmek için “Göçük, doğa şartlarından dolayı meydana geldi. Bizim yapacağımız bir şey yok. Allah’ın takdiridir” dedi. Aileler tepki gösterdi.


Albayrak için gözaltı

Göçüğün meydana geldiği maden sahasını incelemek için gelen Enerji ve Tabii Kaynakları Bakanı Berat Albayrak protesto edildi. Olağanüstü güvenlik önlemleri altında köye gelen Albayrak’ı protesto eden 2 köylü PÖH elemanları tarafından hakaret edilerek gözaltına alındı. Gözaltına alınan işçi yakınlarının isimleri öğrenilmezken, nereye götürüldükleri hakkında da bilgi verilmedi.


6 kişi korumaya alındı

Siirt Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında işletme müdürü Mehmet Oğuz, işletme mühendisi Selman Kazak, kimya mühendisi Servet Keklik, maden mühendisi Mehmet Kezer ve iş güvenliği mühendisi Mehmet Şah Yurtçiçek gözaltına alındı. Siirt Valisi Mustafa Tutulmaz, olayda idari kusur olup olmadığının araştırıldığını, Siirt Cumhuriyet Başsavcılığı’nın da soruşturma başlattığını açıklamıştı.

İşçiler ve kurbanların yakınlarına göre, tepkilerden dolayı bu kişiler koruma altına alındı, şirket ve devlet kendini aklamak için bir kurbanla geçiştirmek istiyor. Zaten dün itibariyle sadece Mehmet oğuz tutuklandı, diğerleri serbest bırakıldı.  


TMMOB: Kaza dışında her şey

Madden faciasıyla ilgili ön rapor hazırlayan TMMOB, olayın teknik, sosyal, ekonomik, eğitim, planlama ve denetim sorunları gibi pek çok nedeninin olduğunu kaydetti. 
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) tarafından Siirt’in Şirvan ilçesine bağlı Maden köyünde meydana gelen göçük faciasıyla ilgili bir ön rapor hazırlandı. Raporda, başta arama kurtarma faaliyetleri olsun birçok konuda organizasyon ve koordinasyon sorununun yaşandığına dikkat çekildi.
TMMOB’un raporunda şu bilgiler yer aldı:
- Ocak içerisindeki maden üretimi 4 ayrı taşeron firma marifetiyle gerçekleştirilmektedir.
- İşletmede vardiya usulü çalışılmaktadır. İşyerinde 800’ün üzerinde işçi çalışmakta olup işçiler çevre köylerden temin edilmektedir.
- Facia +1480 / +1420 metre kotları arasında yaklaşık çapı 350 ile 400 metre olan dairesel şev kayma sonucu 1,2-1,5 milyon metreküp arasında malzemenin çalışma yapılan alanında bir kısmını içine alarak kaydığı tespit edilmiştir.
- Madencilik sektörü, doğası gereği özellik arz eden ve bu nedenle bilgi, deneyim, uzmanlık ve sürekli denetim gerektiren dünyanın en zor ve riskli iş koludur. Maden kazaları incelendiğinde olayın; teknik, sosyal, ekonomik, eğitim, planlama ve denetim sorunları gibi pek çok nedeni olduğu görülmektedir.
- Özelleştirme, taşeronlaşma, rodövans vb. gibi kar amaçlı uygulamalar; kamu madenciliğini küçültmüş, kamu kurum ve kuruluşlarında uzun yıllar sonucu elde edilmiş olan madencilik bilgi ve deneyim birikimini dağıtmıştır. Yoğun birikim ve deneyime sahip olan kurum ve kuruluşlar yerine üretimin, teknik ve alt yapı olarak yetersiz, deneyim ve uzmanlaşmanın olmadığı taşeron firmalara bırakılması, buna ek olarak kamusal denetimin de yeterli ve etkin bir biçimde yapılamaması iş kazalarının artmasına neden olmaktadır.
- Kazaların önlenebilmesi için üretimin maden mühendisliği bilim ve tekniğine, planlama ve bu planlamalara uygun yatırımların yapılmasının yanı sıra sektör, sendika, üniversite, meslek odaları ve kamunun ortak görüşleriyle oluşturulan bir ulusal madencilik politikası oluşturulmalıdır.

 SİİRT