Documenta'nın en hüzün veren etkinliği olarak nitelendirilen dia serisi 35 dakika sürüyor ve toplam olarak 100 diadan oluşuyor. Almanca ve İngilizce olarak seslendirilen dia serisi, Richter'in 1981 yılında yaptığı Nazi dönemini anlatan doktorasının bir parçası. Bugüne kadar Breitenau'da bulunan manastırların dilenciler, serseriler ve seks işçileri için bir cezaevi ve ikinci dünya savaşı sonrası bir kız yatılı okulu olduğu sanılıyordu. Oysa daha sonra yapılan araştırmalarda buranın 1933-34 yılları arasında toplama kampı olarak ve 1940-45 yılları arasında Gestapo'nun çalışma kampı olarak kulanıldığı ortaya çıktı.
Gunnar Richter 1980 yılında toplu cinayetler konusuyla başladığı araştırmasında, mekanları ziyaret ederek dönemin tanıklarıyla da görüşerek bu dia dizisini oluşturdu. Documenta boyunca dia dizisi meraklılarına sunulacak.
Documenta'nın ses performansı
Öte yandan Documenta (13) etkinlikleri çerçevesinde Beyrutlu sanatçı Tarek Atoui tarafından Documenta sergiler dizisi için hazırlanan ses cihazı Karlsaue'de bulunan bahçeevinde sergileniyor. Documenta boyunca Atoui'nin 'The Metastabel Circuit 1' adlı performansı, Kassel'in değişik yerlerinde sanatseverlerin beğenisine sunulacak.
The Metastabel Circuit, sürekli anlatılar ve kolajlardan oluşturulan bir ses kütüphanesi. Performansta 200 bin üzerinde ton bulunuyor. Akorlar yinelenmiyor, bilakis her zaman yeni bir ton çalıyor. Enstrümanın düğme fonksiyonlarının her zaman değişmesi ise bir dezavantaj oluşturuyor. Ses Kütüphanesinde bulunan bu sesler ise genel olarak sanatçılar tarafından bulunup, indirilip kaydedildi. Her performansta enstrüman, ses ve hareketler ile bağlantısını geriye alıyor. Böylece sanatçı kendisini eş zamanlı olarak duyma, öğrenme ve doğaçlama içinde buluyor. Enstrüman kutusu içerisinde kendi performasına devam ediyor. Kademeli olarak karışım ve düzenlemeyi kendi mantığına göre kaydediyor ve daha sonra sesin izlerini silerek unutuyor.
ELİF SONZAMANCI/KASSEL