ÇIQMAZ KÛÇE
1992 Cizre ve Nusaybin serhıldaniyla Newroz artıq bayramdan öte bişeydi Kurdistan’da. Qatliam yaşansa da görkemli we büyük direnışle qutlanmaliydi her sene.
Dewlet, Newroz’da ateş yaqmada qullanılmasın diye haftalar öncesınden lastikleri toplidi. Ewlere basqın we topli tutuqlamalar eksik olmazdi.
Bi gün ERNK mılisi Hüsni heval geldi dêdi Reco heval Newroz’da senden destek isteyecağız. Dêdim ne dêmax heval ser serêmin ser çavê min. Dêdi malum bilisen Newroz’a az qaldi, gereki bahara görkemli bi atılım yapax. Dêdım heval ne istisen, açıq qonış. Dêdi yeni bi sisteme gêçmişıx güvenlıx açısından, artıq ilişkiler üzerinden Newroz’a qadar gizli hazırlıq yapacağız? Dêdim nasıl yani? Dêdi misal sen beni tanisan, seni de güvendığın 2 kişi taniyacax, onlari da 2 kişi, bêle zincirleme. Dêdım ê sonra? Dêdi bêlece diyax biri yaqalansa oni taniyan 3 arqaaş önlem alsa kimseye bişi olmaz. Dêdım mantıqli. Dewam êtti, dêdi her birinızın posta qutusu olsun, notlari oraya atın, acil durumda yüz yüze gelsenız 3 daqqadan fazla görüşmeyin. Dêdım temam heval. Dêdi hadê şimdi serkeftın, ARGK mılisi olaraq senden çoq şey bekliyıx. Dêdım heval o iş bende, rehetına bax, Botan bızi qısqanacax.
Hüsni hevalden ayrılırken hêcanla düşüniyem, Newroz’da yüzbinleri meydana taşımişıx hema kimse kimseyi tanımi güvenlıx nedeniyle, polês alana yaqlaşami, herkes radiqal. Bêle dalmişam, aqlıma güvenebilecağım 2 kişi geldi. Meheme we Sedo. Qehweye gittım onlari buldum. Dêdım hal u mesele bêle bêle, artıq 3 daqqadan fazla görüşmeyecağız, notla iletışım quracağız, posta qutusu olaraq Keçiburcundaki Sur taşlarıni qullanacağız. Qararlaşmaya gittıxtan sonra 5’er daqiqa arayla qehweden çıqıp farqli yönlere dağıldıq.
Gösterileri filan çekeyım
Ewe gittım, baxtım qapinın ögünde qırmızi jantli bi eraba. Almanya’da olan teyzemoğli gelmiş. Elınde qocaman bi fotograf makinasi. Dêdım teyzeoğli xoşgelmişsen xêrdır? Dêdi walla dêdım Newroz’da gösterileri filan çekeyım, Almanya’da sergi açmayi düşüniyem. Dêdım eraba senındır? Dêdi babama aldım, köye gidip gelırken dolmişlarda perişan olmasın. Babam baan baxti, dêdi teyzenoğli babasi yorılmasın diye eraba almiş ya sen, bi gün bu ewe bi quruş getırdın? Misafir wardi bişi dêmedım. Neyse teyzemoğli dêdi Reco hele beni biraz gezdırisen, memleketımi özlemişem. Kitapsız elıni cêbıne de atmi, ne qadar meşhur cigerci, quşbaşici, tatlici warsa hepsıni tani, aqşama qadar yemek yiyi. Maxsus bazen diyi istisense ben ödeyeyim? Mecbur diyem yoq abê olır mi yaw sen mısafırsan.
Aqlıma bişi geldi dêdım bunun erabasıni bundan xebersız çalışmalarda qullanıram. Buna dêdım hadê gel köyleri gezax. Dêdi yoq bu ara çoq tehlikelidır, yaqalansam qaydım war qurtuluşum yoq. Hema şehri gezerken etrafına baxi diyi bu qadar büyük bi kitle war gereki qurumlari bi günde ele gêçıresız, ölümi göze almayan xalq, zaferi elde êdemez.
Bu planımi anladıqtan sonra erabasını bizim bi soqax ötemızde olan babasının dükkanının ögüne parkêtmaga başladi, bıze de uğramadi.
Neyse, hergün gidiyem Keçiburcuna taşların altıni yoqliyam, arqaaşların bıraqtıği notlari aliyam, onlara not biraxiyam. Bazen ben giderken onlar döni, qarşılaşınca farqli yönlere baxıp qonışmadan gêçiyıx.
2 tekerlegi de çalmişlar
Dewlet sanayideki lastikleri bile toplamiş ciddi lastik sıqıntisi war. Hüsni hevali gördüm dêdi Reco heval 3 gün qaldi Newroz’a we 1 tane lastik yoq. Dêdım heval hêç sorma benım ilişkilerde de yoq. Dêdi ne yapıp êdıp gereki eyarliyax.
Lastik ihtiyacıni nota yazdım bıraxtım yerıne. Ertesi gün baxtım Sedo yazmiş heval bi eraba gözüme kestırmişem, muhtemelen qontradır, daha önce hêç görmemiştım bu erabayi, o iş bende. Buni oquyunca çoq sewındım.
Sabah bi baxtım teyzem oğli qapiyi xızlica üst üste wuri. Açtım, dêdım ne oldi yaw? Dêdi Reco xırxızlar erabamın 2 tekerlegıni çalmiş, mehlenın xırxızlarıni tanisansa Allahan yardım êt. Dêdım yaw nêrden taniyam, nasıl bılecağız hangi tekerlekler senındır? Dêdi benimkiler qırmızi jantlidır.
Mecbur qaxtım bunla tüm mehleyi gezdıx, baqqallara, qehwelere soriyıx gören yox. Tekerlek de bulamiyıx, polês lastik bayiilerının depolarına bile kilit wurmiş, satış yoq. Dêdım walla teyzeoğli yapacaq bişi yoq. Bu qaxti gitti polêse şikayet êtti.
Dêdım hele bi gelışme war mi ecaba gittım posta qutusuna baxtım, Meheme dêmiş maalesef lastik yoq hêçbi yerde. Moralım gine bozıldi ewe döndüm.
Sabah gine qapi gum gum gummm. Dêdım kesin polês. Babamın ewdeki tansiyon, şeker ilaçlarından tutun soguk algınliği ilaçlarına qadar, hatta geçen yazdan qalma sinek spreyine qadar ne warsa yanıma topladım u yorgani qafama çektım. Dêdım ana eger polês ise söle oxlım sekerattadır, günleri sayilidır. Anam qapiyi açti gine teyzeoğli. Dêdim bu sefer bunun qralıni ....! Bağıri diyi bu şehirden nefret êdiyem, diger 2 tekerlegi de çalmişlar, 2 quruş için tekerlek çalanlar özgür olsa neye yarar? Dêdım hooop orda dur! Başlaram saan da tekerleklere de, çalınmiş diye niye bızım qapımızi çalisan, git daha önce yaptığın gibi o qebrax polês amcalarından yardım iste, ayrica bu xalqa qurban êderem seni kewwaşeee. Bu qorxti susup gitti.
Dumani taqip êde êde ilerliyem
Newroz sebahi her Diyarbaqırlinın yaptıği gibi pencereyi açtım hawaya baxtım hele lastik dumani war yoq. Baxtım Bağlar tarafında war. Hawadaki dumani taqip êde êde ilerliyem. Atêş Bağlar batikent meydanında taqılmiş. Yaqlaştıqça baxiyam dört bi yandan insanlar alana geliler. Dumani gören geli. Atêşe yaqlaştım baxtım bi genç yanan tekerlegi sopaylan çewıri ki atêş gürleşsın. Yüzi qapqara olmiş. Yanıma geldi yawasça qulağıma fısıldadi dêdi ben saan dêmedım o iş bende. Dêdım sen kimsen, beni nêrden tanisan? Dêdi yaw nasıl tanımadın, benem ben, Sedo. Dêdım yüzün qapqara tanıyamadım, tekerlek nêrden buldun? Dêdi saan dêmedım ben hallederem, bax birini yaqtım, digeri de yedekte. Bi baxtım qırmızi jantli tekerlek. Bu bu... teyzeoğli? Ona diyemedım o eraba teyzemoğlınındi da. O esnada Meheme de 2 çocuqla geldi. Yanlarında 2 tekerlek. Baxtım onlar da qırmizi jantli. Meger 2 tanesıni Sedo almiş, qalan diger ikisini de Meheme sökmiş. Dêdim xêrdır yaw, bu seri üretım lastikler? Meheme dêdi walla sızın ewın arqasındaki soqaxta baxtım bi xurda eraba war, bi tek iki lastigi duridi onlari da bız aldıx. Dêdım ne xurdasi? Dêdi walla eraba êle tekerleksız durunca mehle çocuqlarının bazilari qoltıqlari sökidi, bazilari da motorıni filan, ben de lastiklerini aldım. İcımden dêdım quran adi teyzeoğli qelpten gidecax.
Bız êle qonışırken o esnada Hüsni heval geldi. Dêdi Reco heval senden olmasaydi belki Newroz qutlamasi iptal olırdi, hele hawaya bax, buranın dışında hêçbi yerde lastik dumani yox. Dêdım görevımız heval.
Reco yoldaş siz ailece fedaisız...
Baxtım teyzemogli elınde fotraf makinasi mılleti çeki, bıze doğri geli. Dêdım Sedo, Meheme diger 3 lastigi de ateşe atın. Dêdiler niye yaw, sonra atarız. Dêdım olmaz, çabuq atın belki tekerleklerin sahibi de buralardadır u onlari ari, polêse bızi ispiyonlamasın. Qalan 3 tekerlegi de atêşe attıx. Teyzemogli geldi dêdi oo Reco atêşi gürleştırmişsınız, hele makinayi al beni atêşın ögünde çek. Dêdım etmam. Hüsni heval, Sedo we Meheme’ye dêdim Almanya’dan gelen teyzemoğlidır. Bu zafer işareti yapi, atêşın üstünden atli, ben de oni çekiyem. O esnada hawada atêş üstünde ucarken qırmızi janti görmiş, qonsantrasyoni bozıldi dêdi hawaaar u atêşın içine düşti. Herkes dêdi walla bi heval kendıni yaqti. Zor bela buni çıxardıq. Hüsni heval dêdi Reco yoldaş siz ailece fedaisız yaw, heyran qalmamaq elde degıl. Teyzemoğli yanan eliyle atêşi işaret êdi, ağız üsti atêşe düştüği icin dili yanmiş qonışami de. Sedo diyi hele bax yaw hâlâ bize diyi beni atêşe atın yanmaq istiyem. Ben yawaşça qulağına egıldım dêdım bax lastikler senın, yetmedi bi de kendini yaqtın diye walla müebbet alırsan bence uzatma.
Bu bi hafta yanıq qremi filan sürdi. Sonra benle wedalaşmadan Almanya’ya gitti. Erabasıni bizim mehlenın çocuqlari güvercin pini yapmiş.
Karikatür: İlhami ERDOÐAN