Newroz birayey û wayey a. Newroza emserre ya 21’ê Adara Newroza 2016’î qederê şarê kurd dîyar kena. Kila ya Adirê Newroze mizgîn a, xelaya azadî ya. Pîrozkerdişê Newroze emserre fînalê serkewtişî ya.
Çareserîya û pêameyiş a. Fînalê pîrozkerdişê Newroze Otonomîya Demokrasî ya. Îdarekerdişo xoser a.Mana kokê tarîxê Newroze 4500 serrî ra verê, qabê efsanî ra mîtolojî ra erdo asmin ra çewek çinê bi. Wexto ke çewek çinê bi. Homaya Zervan di gede yê ey yenê ridê dinya. Nameyê yew gedî domanî Hurmuz o, mana Hurmuzî bereket a û roşneyî ya. Gedeyo bîn zî Ehrîman o.
Manaya Ehrîmanî zî çîyo xirabe ya û xelaye ya. Hurmuz bi nameyê xo ra qabê temsîlkerdişî ra bi zerî ra weşey ra qabê merhametî ra Zerduştî erşaweno ridê dinya. Zerduşt zî neyê manaya rindî û weşey ra laj û kênaya xo Hurmuz ra xelay keno. Ehrîman zî xeladayişê Hurmuz ra zahf celuyeno û qahrîyeno. Hînê bi se serran ra merdiman ser o xirabey virazyena. Cuyayişê hînê weşey û rindey nêmaneno. Cografya Medya de hînê cuyayiş heram beno. Ehrîman ray ray asmin ra kerra kemeran varneno ray ray zî tolezaka virazeno. Cuyayiş hînê ser o bin beno. Pêro însana ser o zilm virazîyeno. Ehrîman hînê keder û kîno nefretê xo dejê xo dano însanan. Yew hişo bêderman zî dekeno mezgê Qral Dehaqî, no qral zî şarê Asûrî û Medî ra her wext şarî ra zilm keno. Badî hînê mezgê Dehaqî de yew êşa bêdermanê vejîyena. Qolincanê Qral Dehaqî de di êşî vejîyenê. Nê êşî roj bi roj har benî. Qral bi qabê nêweşîya bêdermanî ra heme zanayan, hekîman, falcîyan ano pêser. Falcî vanê; dermanê no nêweşî mezgê gedeyan o. Vanê; wa her roj mezgê yew gedî bîyarê êşa Qralî sawê, encax êşa Qralî dejayîşê êşê kemî beno. No hewa ra zî hînê gedeyî pêyro qir benê.
Şarê kurd nê qirkerdişî ra hînê kora beno bê çare manenê, nê qirkerdişê gedeyan ra na ray newbi yena xebatkarê kedkar asinkarê gedeyê Kawayî. Şewa 20 û 21’ê yewe Adare ya. Hurmuz zî asmin ra kato hewtin de roşeno. Hurmuz bi zerrî ra Kawayo Asinkar ra camêrdeyî hîsê heskerdişî û aştî ray keno ruhê Kawayê Asinkarî ra. Polê Kawayî ra hêz dano û mezgî ra zî roşneyî dano. Kawayo Asinkar zî gedeyê xo şenik cilanê mîyan ra pêşeno, kewno rayîrê serê koyî û xo reyde çend kesî embazê azadî xo reyde beno. Yew embazî zî bi taybetî ra rayvist keno. No embazî ra biryarê serewedartişî dano. Kawayo Asinkar çakutê xo gêno dekeno mîyanî cilê gedî, mîyan de limineno. Hînê bi rehet asan şîyeno mîyanê Qesra Dehaqî. Vano; ez gedeyê xo teslîmê Dehaqî kena û Dehaqî ra kurban kena. Şîyeno Qral Dehaqî ver çakutê vejeno dano sereyê zalîm Dehaqakî ra. Sereyê Qralî benê di felqey, maneyê ey zî hema ca de kewno verba Kawayî. Kawa zî renganê kesko sur û zerdî rey de munda xora keno beyraqî embaza reyde gala vistişê Saraya Qralî keno. Dêsî şikîyenê cira benê.
Sîmgeyê Azadî ra adir vekenê. Adirê 21’ê Adare de kila Adirê Newroze berz beno. Na hezar serra ke Adirê Newroze veşeno. Her netewe de yew roja teybetî esta. Ê şarê kurdan zî 21’ê Adare roja Roşanê Neteweya Kurdan a. Kawayê Asinkarî yê Hemdem Mazlum Dogan hîrê çopê kibrîtî ra kilaya Adirê Newroze verba îhanetî, verba teslîmgirotişî ra xo can feda keno. Bi mana raştî ra hînê pîrozkerdişê Newroze heyana ewro zahf bedelî day. Ewro pîrozkerdişê Newroze serdesta fermîkerdiş ra kebul kerdo.Newroza Emserre zî sewbîna ya. Newroza 2016 bena fînalê tekoşînê şarê kurd. Faşîzmê AKP bi tersê pîrozkerdişê Newroze qedexe kerd. Newroza Emserre bi mana raştî ra xoverdayîş û îdarekerdişê rayvistişî ya. Newroza emserre topyekun serewedarnayiş o.
Bi rewşa dîroke de Komuna Parîsî, Şorişîya 1905 ci Rusya ma eşkenê ke hînê zaf numuneyan bidê. Bi raştî ra zî hema newe xoverdayîşê pawitişê xorayîrberdişî destpê kerd û no warî de netîce hema raşte de çî çinî yo. Bi esil rewşa şorişê şerê şarî newe dest pê keno. Enkay ra korê merdimî rewşa zanayî ra nazî nêzanayî ya qalîkerdişê nêbaşî kenê. No tewr qalîkerdiş dişmenî ra xizmet beno. Enka wextê nê qalîkerdişî nîyo û nê wezîfeya yewerî zî nêkewto. Bi esil mijar nê însana çiqas paştî destek dayo nê xoverdayîşê pawitişê xorayîrberdişî. Qirkerdişê Sûr û Cizîrî de heme kes sûcdar o. No warî de wa korê merdimî polîtîkaya erjanî nêkero. No warî de hadê korê merdiman nîyo ke vajê; no warî de PKK xeta kerda û nazî bêwextî ra destpêya xorayîrberdişê pawitişê esasî kerdo. No warî de hem çekî mekerê û hem zî warde rixne bikerê. No hewa rewşa exlaqî nîya. Newroza 2016 heme şarê bindestan ra bimbarek bo.
Zaza Cebelî