Kurdistanî de her çiqas OHAL amebo wedarnayişî zî Amedî de hewna şopêy ey eysenêy. Şopan ra yew zî mobesêy ke Amedî şopnenê yê. Parqa Koşîyolî de 2 kamerayê mobese taxmînî 200 metre jûbînî ra dûr de bi serrano ke gureyê xo kenêy. 100 donimî de 4 mobeseyî welatijan şopnenêy, no hal zî OHAL a verî dewam keno ano vîra merdiman û welatijan qerqezneno.
Zereyê Parqa Koşîyolî de mobeseyê serrêy 1990 ra mendêy hewna karê xo dewam kenêy. Qaşo OHAL wedarya ey demî de lazim bi ke heme mobeseyî zî wedaryayê. La hewna zî mobeseyî karê xo yê şopnayişê cuyê xoserî ya şaran şopnenêy. Parqî de kesêy ke mobeseyan ferq kerdêy kamerayan ver de birehetî nêşkenêy hereket bikerêy.
‘Cayê ke şer esto’
No zî goreya xala 20’in ya qanûna Tirkîyayî: “Cuyayişê xoser a heme kesan ra lazimo ke hurmet bêro mojnayiş kes nêşkeno bêdestûra kesî ey bişopno û bigoşdarno... tenê pawiyayişê cuyayişê xoserî de kesêy zêd yeney sinasnayişî sopnayiş û eşkarakerdiş îstîsna yo.” bi ney hawayî qanûn ameyo dîzaynkerdiş.
Amedî de bêdestûrî kesîy yenêy şopnayiş û wezîfedarîy bi hawayê bêqanûn bi serrano ke amedijan zereyê parqî de bi hawayeke zaf rehet şikyenêy bişopnê.
Rayna xala qanûna esasî ya Tirkîyayî 15/ll de vajîyeno: “…bêhalê şer û fêlen ke girêdayê ey ra merdişan ra aver, heqê cuyayişê kesî, yewbîyayişê maddî û manevî ra kes nêşkeno destê xo bidero…” Gorey xala 15/ll zî eyseno ke qanûn bi hawayê akerde ‘cayê ke şer esto’ de xo ra îstîsna viraşto û zey Amed û zaf şaristan û qezayê Kurdistanî de rewşa OHAL î hewna estbo û her tim şer esto hêrişê cuyayişê şarêy ke parqî de, semedê cuyayişê xo yê xusûsî dewam keno û geyreno keno.
Amedî de rewşeke ‘şer esto’ çîno la zereyê parqa ke ciwanîy û gedeyî xo ra bi dilê xo geyrenêy bi embazanêy xo de geyrenêy û henekan kenêy ke no zî halê weşî û aramî dano mojnayiş, ke eyseno şer çîno yo la hewna zî bi mobeseyan şar yeno şopnayiş û cuyayişê xoser yê welatijan ra mudahale yeno viraştiş.
100 donim de 4 mobese estêy
Parqa Koşîyolî ra heta xaçerayîra Oryilî û Batikentî 4 mobeseyî ameyê bicakerdiş û şar yeno şopnayiş. Zereyê parqî de 2 hebîy, xaçerayîra Oryilî de yew, Batîkentî de yew bi temamî 4 mobeseyî taxmînî 100 donimî de ameyê cakerdiş. No zî teqamûlê 25 doniman de cayeke de mobeseyeke Amedî de ameyo ronayiş.
Zey nimûne ma bidê se xaçerayî ra Emek-Saglikocagî ke Oryilî ra 200 metre dûrde yo mobeseyeke bîn zî ameyo bicakerdiş. Mobeseyê ke ameyê bicakerdişan ra şikyenêy ke bikûrê pencereyê şaran û cuyayişê taybet xoserîya ci esto zî bişopnêy û bigoşdarnêy. NOHAL haleke OHAL ra aver hal o.
EHMEDÊ BIRA/AMED