İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi (ABD, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin) ve Almanya’nın oluşturduğu 5+1 Grubu arasında 10 yıldır süren müzakerelerin ardından nihayet geçici bir anlaşmaya varıldı. İsviçre’nin Cenevre kentinde geçtiğimiz Çarşamba günü başlayan yoğun müzakerelerin ardından varılan anlaşma uyarınca, İran önümüzdeki altı ay boyunca uranyumu en fazla yüzde 5 oranında zenginleştirecek. İran’ın halihazırda elinde bulundurduğu, yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyum ise çeşitli işlemlerden geçirilerek askeri amaçlarla kullanılmayacak hale getirilecek. Buna ek olarak İran yeni santrifüj ve uranyum zenginleştirme tesisi kurmayacak. Henüz kullanımda olmayan santrifüjler de faaliyete geçirilmeyecek. Pütonyum reaktörü Arak’ın da faaliyetlerini durdurulacak. İran’ın nükleer tesisleri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) denetçileri tarafından denetlenecek.
Yaptırımlar gevşetilecek
Bu adımlara karşılık İran’a uygulanan yaptırımlar yaklaşık 7 milyar Dolar değerinde hafifletilecek. Tarafların birbirine güven duymasını hedefleyen 6 aylık süre boyunca, İran’ın nükleer programı konusunda uzun vadeli bir uzlaşmaya varılması için çalışmaların da sürmesi hedefleniyor.
Taraflar memnun
Cenevre’de 5 gün süren müzakerelere; ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif katıldı. Taraflar dün Cenevre’de basın toplantılarıyla anlaşmadan duyulan memnuniyeti paylaştı.
Ruhani mutlu
Devlet televizyonundan halka hitap eden İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani “10 yılın sonunda bu uzlaşmaya varabildiğimiz için mutluyum” şeklinde konuştu. Ruhani anlaşmanın İran’ın nükleer “haklarını” teyit ettiğini söyledi.
Obama canlı yayında duyurdu
Uzlaşmayı Beyaz Saray’da canlı yayında duyuran ABD Başkanı Barack Obama, anlaşmanın “İran’ın nükleer silah yapmasını önlemeye yardımcı olacak önemli sınırlamalar içerdiğini” söyledi.
İsrail artık daha güvende
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise anlaşmanın Ortadoğu’da tüm bölgeyi daha güvenli bir hale getirdiğini söyledi. Atılan bu adımla İran’ın programını geriletilmiş olacağını vurgulayan Kerry “Anlaşma, müttefikimiz İsrail için de daha fazla güvenlik sağlayacaktır” şeklinde konuştu.
Netanyahu aynı görüşte değil
Ancak İsrail yönetimi aynı görüşü paylaşmıyor. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu uzlaşmanın “tarihi bir hata” olduğunu ifade etti. Netanyahu, “Dünyanın en tehlikeli rejimi, dünyanın en tehlikeli silahını elde etme yolunda önmeli bir adım attığı için, bugün dünya çok daha tehlikeli bir yer haline geldi” açıklamasını yaptı.
CENEVRE