Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Beyaz Saray’da ABD Başkanı Barack Obama ile görüştü. Görüşme öncesinde Erdoğan, Obama'ya hat sanatıyla "Barack Hüseyin Obama" yazan bir tablo hediye etti. Görüşmenin temel gündemi beklendiği gibi Suriye'ydi. Görüşmede Irak, Güney Kürdistan ile Türkiye arasındaki petrol ve enerji anlaşması, Afganistan, G-20, İran'ın nükleer tehdidi, İsrail-Filistin görüşmeleri ve ticaret konuları da ele alındı.

Obama: Sihirli formül yok
Obama ile Erdoğan görüşme sonrası Beyaz Saray'ın "Gül Bahçesi"nde basına açıklamalarda bulundu. Erdoğan konuşmasının büyük bölümünü Suriye'ye ayırırken, Obama ile ABD'li gazetecilerin gündemi iç siyasete ilişkin konulardı. Kimyasal silah ve Reyhanlı saldırıları üzerinden Erdoğan, ABD'yi daha fazla adım atması için iknaya çalıştı. Ancak Obama'nın tavrı netti: "Esad gitmeli ama elimizde sihirli formül yok. Askeri müdahale seçeneği gündemimizde yok, uluslararası baskıyı arttırarak ve muhalefeti daha fazla destekleyerek Esad'ın gidişini sağlamaya çalışacağız."

Geçiş hükümetinde ısrar
Obama, Başbakan Erdoğan'a dönerek sözlerine şöyle devam etti: "Esad’ın gitmesi gerektiği konusunda her ikimiz de hemfikiriz. Esad'ın iktidarını geçici bir kuruma devretmesi gerekiyor. Krizi çözebilmemiz için tek yol da bu. Ve Esad zorbalığından kurtulmuş, tüm etnik ve dini grupları kapsayan, bütünlük halindeki bir Suriye için çalışmayı sürdüreceğiz. İstikrarın temeli de budur, aşırılık değildir ve bu da tüm devletlerin özellikle de Türkiye’nin yüksek çıkarınadır."

Türkiye'ye muhalifleri ikna rolü
Reyhanlı saldırısı nedeniyle başsağlığı dileyen Obama, Esad'ın olmadığı bir Suriye için çabalarına devam edeceklerini belirterek sözü Cenevre'de yapılması planlanan konferansa getirdi. ABD Başkanı, "Başbakan Erdoğan, Esad’ın olmadığı demokratik bir Suriye’ye geçiş için gösterilen uluslararası çabaların en ön safında yer alıyor ve önümüzdeki haftalarda rejimle muhalefet temsilcilerinin bir araya getirilmesi noktasında Türkiye önemli bir rol oynayacak" diyerek Türkiye'ye muhalifleri masaya oturmaya ikna etmesi rolü verildiğini deklare etmiş oldu.

Kimyasal araştırması sürüyor
Obama, sorular üzerine kimyasal silah iddialarını araştırdıklarını belirterek, "Kimyasal silahlarla ilgili daha detaylı ve kesin bilgiler edinmeliyiz. İstihbaratımız bize gerekli bilgileri vermeye devam ediyor. Kimyasal silahlar medeni dünyanın istemediği silahlardır" dedi.

Obama’dan barış sürecine destek

Başkan Obama, Türkiye’deki çözüm sürecini desteklediklerini belirterek, tarihi ve barışçıl çözüm arayışları konusunda Erdoğan’a ve Türkiye halkının cesaretine yönelik takdirlerini iletmek istediğini söyledi.


Erdoğan mutabakat konularını açıkladı


Türkiye Başbakanı Erdoğan ise "Suriye'de kanlı sürecin sonlandırılması, halkın meşru taleplerini karşılayan yeni bir yönetimin inşa edilmesi konusunda ABD ile tam bir mutabakat içeresindeyiz" dedi. Devamında Erdoğan, iki ülkenin 'tam mutabaka' vardığı konuları şöyle sıraladı;

* Suriye'de muhalifler daha fazla desteklenecek.
* Kimyasal silah kullanımı engellenecek.
* Suriye terörist örgütlerden arındırılacak.
* Azınlıkların yönetime katılımı ve güvenliği sağlanacak.
* Uluslararası camianın Esad'a baskısı arttırılacak.
* Esad gidecek, halkın meşru taleplerini karşılayan yeni bir yönetim inşa edilecek.

ABD'den istediğini alamadı


Ancak Erdoğan, 'uçuşa yasak bölge' ve 'tampo bölge' konusunda Obama'yı ikna edemedi. Zira Erdoğan, "askeri seçenek masada mı" sorusuna, net şekilde "Hayır" dedi. Obama şu aşamada "uçuşa yasak bölge" gibi formüllere yanaşmıyor. Obama esasen Esad'ı yönetimden uzaklaştıracak bir çözüm üzerinde Rusya'dan bir formül bekliyor. Bunun için de Haziran başında Cenevre'de toplanması beklenen uluslararası konferans önemli. Obama basın toplantısında bu konuyla ilgili, "Cenevre'deki görüşmelerden Rusya'nın ve Suriye'deki her kesimi içerecek siyasi geçiş temsilcilerinin de katılımıyla, sonuç alınır" dedi. Özetle ABD, askeri seçenek yerine diplomatik baskıyı yeğliyor. Erdoğan da Suriye sorununun çözümünde uluslararası camianın katılımını artırmak ve süreci hızlandırmak için bu seyahatten sonra çok farklı ülkeleri ziyaret edeceklerini söyledi. Suriye'de kimyasal silah kullanımı konusunda ise Erdoğan, ABD ile Türkiye'deki ilgili birimlerin bilgilerini paylaştığını söyledi.

Gazze ziyareti Haziran'da


ABD Dışişleri Bakan John Kerry, Türkiye ziyaretinde "Erdoğan Gazze'ye şimdi gitmese iyi olur" demişti. Gazetecilerin sorusu üzerine Erdoğan Gazze’ye Haziran ayı içinde gideceğini, Batı Şeria’ya da geçeceğini anlattı. Erdoğan ziyaretinde hem Abbas'la hem de Hamas'la görüşeceğini belirterek,  bunun hem İsrail-Filistin barışına, hem de Filistin’in ittifakına önemli katkılar sağlayacağına inandığını söyledi.

Hakan Fidan'ı da götürdü


Zirveye Başbakan Erdoğan dışında 6 bakan, 3 genel başkan yardımcısı ve grup başkanvekili ile 3 müsteşar da katıldı. Ziyarette ilk kez İkinci Genelkurmay Başkanı'nın yerini MİT Müşteşarı aldı. Toplantıda, MİT Müsteşarı Hakan Fidan Suriye ile ilgili istihbarat raporlarını sundu.

Ekonomik ilişkiler arttırılacak


Daha önceki açıklamalarında, beraberinde 100’e yakın iş adamının da bulunduğuna dikkat çeken Erdoğan, Amerikan tarafı ile ekonomik ve ticari ilişkilerin 10 yıl önce 8 milyar Dolar seviyesindeyken, şimdi 20 milyara yükseldiğini ama bunun çok daha ileri taşınması gerektiğini vurguladı. Görüşmelerde iki ülkenin ekonomik ilişkileri de masaya yatırıldı. Türkiye ile ABD arasındaki ticaret ile yatırımları artırmaya odaklanan üst düzey bir komite kurulacağı açıklandı.

Akşam yemeğinde yeniden buluştular


İki lider bu görüşmenin ardından akşam da Erdoğan onuruna verilen yemekte buluştu. 3 saat 10 dakika süren yemekli toplantıda da ağırlıklı olarak Suriye görüşüldü. Yemekte Erdoğan'a, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve MİT Müsteşarı Hakan Fidan eşlik etti. ABD tarafından ise yemeğe Dışişleri Bakanı John Kerry ve Obama'nın Ulusal Güvenlik Danışmanı Tom Danilon katıldı.

Salı günü ülkesine dönüyor


Bugün Silikon Vadisi'ndeki bazı kuruluşları ziyaret edecek olan Türkiye Başbakanı Erdoğan, daha sonra Amerikan İslam ve Türk Toplumu Temsilcilerini kabul edecek. Erdoğan'ın 20 Mayıs Pazartesi günü öğle saatlerinde San Francisco'daki temaslarını tamamlayarak Türkiye'ye dönmesi planlanıyor.


WASHINGTON



Önce mutabakat sonra Gazze


Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Erdoğan'ın ancak Filistin milli mutabakatı sağlandıktan sonra Gazze'ye gidebileceğini söyledi. Mahmud Abbas, 3 günlük Mısır ziyareti çerçevesinde Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ile bir araya geldi, Filistin milli mutabakatı ve barış sürecini ele aldı. Dün de başkent Kahire'de Mısır gazetelerinin editörleriyle bir araya gelen Abbas, Türkiye Başbakanı Erdoğan'ın Gazze ziyareti konusunda "Erdoğan'la konuştum. Filistin milli mutabakatı sağlandıktan sonra birlikte Gazze'ye gidebiliriz" diye konuştu. Hamas ve Fetih arasında ayrılık olduğu müddetçe Gazze'ye "dayanışma" amaçlı ziyaretleri kabul etmediğini belirten Abbas, "Bu aşamada gerçekleştirilen ziyaretler, Filistin meselesine hizmet etmez" ifadesini kullandı. ABD'nin, Filistin ve İsrail arasında "ekonomik barış" yapılması yönündeki çabalarına ilişkin İsrail medyasında yer alan haberleri değerlendiren Abbas, "Filistin'deki ekonomik durum zor. Ancak ekonomik çözümün siyasi çözümün önüne geçmesi mümkün değil" diye konuştu. Abbas, sözlerine şöyle devam etti: "ABD yönetimine müzakerelere yeniden başlamak için İsrail'e baskı yapılması ve taleplerimizin karşılanması gerektiğini bildirdik. İsrail'in tabii kaynaklarımızdan elini çekmesini, Kudüs ve Batı Şeria'daki yerleşim birimi inşası yönündeki faaliyetlerini durdurmasını istiyoruz. Taleplerimiz yerine getirilmeden müzakerelerin yeniden başlaması mümkün değil."


KAHİRE