Hukmatê AKP bi pîyakarîya MHP, hewldayîşê derbeya 15'ê Temmuze 2016î ra dima, 20'ê Temmuze 2016î de OHAL îlan kerd. Ser îlanê OHAL’î ra serrek vîyarîya. Serrêka OHAL’î de bi des hezaran kes ca û hardê xo ra koçber bî, bi seyan kes zî amey kiştiş. Erdoganî hewldana derbe zey "Lutûfê Homa" biname kerd û OHAL’î îlan kerd. Dima ra zî KHK (Qerarnameyê Hukmê Qanûnî de) ser KHK vet û bi se hezaran karker û emegdaran îxrac kerd.
Huqûqnasê Amedî netîceyanê OHAL’î ser o qisey kerdî. Huqûqnasan ra pawitox Mehmet Emîn Aktarî dîyar kerd ke rojeke hewldayîşê derbeya 15'ê Temmuze ra dima parlamento are bi û OHAL îlan kerd û emel kerd ke OHAL’î daîmî bikero.
Rejîmê faşîzmî
Aktarî da zanayîş ke serra ravêrdî damûsnena ke wazenê rejîmê OHAL’î asayî bidê damûsnayîş û wina dewam kerd: “Her çend hewldayîşê derbe ca ame zî, kerdenê hewldayîşê derbe ra dima zî derbeya diyîn ê. Derbe nêvirazîya. La zey ke derbe ca ameya heqî amey binlinkerdiş. Hewldayîşê derbe ra dima pêro sazîyê muxalîf raştê hêrîşan amey. Nika mordem nêşkeno behsê serbestîya fikir û îfadeyî bikero. Welatijê ke bi raya medya fikrê xo aşkere kenê zî yenê tepiştiş. Bi hezaran mordemî amey îxrackerdiş. Sûkanê kurdan de hemşaredarê ke amey weçînayîş pêro amey tepiştiş. Hukmat wazeno OHAL’î zey rewşa asayî bidê damûsnayîş. Nameyê neyî literatur de rejîmê otoriter o. Şima şenê nayî rê vajê faşizm yanzî diktatorî zî. MHP zî paştî dano hukmatî. Nika mahkemekerdiş, îdare û qanûnviraştişî hetê destekî yeno viraştiş. Welatekê hinayî de demokrasî û huqûq mumkun nîyê.”
Ewro OHAL her ca de yo
Aktarî vist vîrî ke nezdîyê 5 hezar dadger û dozger amey îxrackerdiş û wina va: “Serranê 1990'î de tenya Kurdistan de OHAL estbi. Nika pêroyîya Tirkîya de OHAL esto. Nika ne şima û ne zî karê şima ewlehî de yo. Telefon, hesabê medyaya civakî pêrokînan kenê delîl. Şima rîwalê fikrê xo zey endamê rêxistinî yenê vînayîş.”
Aktarî ard ziwan ke OHAL bîro hewadayîş zî do tesîrê ci rew bi rew nêşiro û waşt ke hukmat ca de OHAL’î hewado.
Operasyonê “KCK” zî derbe yê
Pawitox Reyhan Yalçindag zî hayr ant ser karakterê dewlet yê derbekar ser û wina dewam kerd: "Dewlet bi rewşa îstîsnayî xo rê zirx ronayo. Rewşa îstîsnayî de zî dewlet her tim serdest a.Yê ke bi ferasetê îdareyê Îttihat û Terakkî ewro bi metodê weçînayîşî ameyê ser kar û Tirkîya îdare kenê. Ma zanê ke ewro quwethe çete yê vera huqûqî yê mîyanê îktîdarî de ca gênê. Nê çeteyan serranê 1990'î de bi hezaran însanan qetil kerdî. Bi îlanê OHAL’î ra Tirkîya hona vêşî demokrasî û heqê mordeman ra dûr kewt. Hewldayîşê AKP ya vera siyasetmedaranê kurd ke bin nameyê “KCK” de operasyon viraştî zî derbe ya. Tirkîya bi mekanîzmayanê derbe û kerdenanê teberê huqûqî îdare bena.”
‘Heq û huqûqî bi sînor keno’
Yalçindag, ard ziwan ke bi raya OHAL’î wazenê bi derbeyêke derbeya bîn têk berê û wina dewam kerd: “Sifte vatî 3 aşmî OHAL ame îlankerdiş, la ame fehmkerdiş do derg bikerê. AKP OHAL kerd zey amûrê serdestî. Şertanê OHAL’î de referandum viraştî. Tirkîya huqûq û qanûnê xo yê bingehînî çinî hesibna. Hinî Tirkîya bi OHAL'î nêşona. Hinî ti behaneyê OHAL'î nêbeno.”
‘OHAL keyfîyetê îxtîdarî yo’
Serokê Şaxa ÎHD yê Amedî Racî Bîlîcî zî ard ziwan ke zey pawitoxê heqê mordeman ê her tim vera derbe û OHAL'î yê. Bîlîcîyî vist vîrî ke îlankerdişê OHAL'î keyfîyetê îxtîdarî yo û wina dewam kerd: “Bi qanûnan polîs û leşkeran girotî bin pawitişî. No zî damûsneno ke wexto ke sînoranê huqûqî ravêrnê û qanûn nîrê silasnayîş sûc beno vêşî, îxlalê heqan beno vêşî. Eke hesab nîro persayîş do îxlalê heqan xeylê bibo vêşî.”
AMED/DÎHABER