Türk hükümeti, 9 günlük bayram tatiliyle finans piyasasını dondurup ölü taklidi yapınca bulunduğu yerde tutunmaya çalışan TL, piyasaların açılmasıyla birlikte gelen salvolarla yeniden başaşağı düşüşe geçti.
Hafta başından beri 6.15-6.30 seviyeleri arasında hareket eden dolar/TL, dün sabah 6.40 seviyesine yaklaştı, öğleden sonra ise aştı. Euro/TL ise dün öğle saatlerinde 7.50’nin üstüne demir attı.
Hafta başından bu yana yukarı yönlü hareketliliğini sürdüren kurda önceki gün Almanya'nın Türkiye'ye acil finansal yardımı değerlendirdiği haberleri 6.15 seviyesine gerileme sağlamıştı. Ancak Alman yetkililerin bu iddiaları yalanlaması ve Moody's'in 18 Türk bankası ve 2 finans şirketinin kredi notunu düşürmesi kurda dün sabah tansiyonu tekrar yükseltti. Düşüş trendine boyun eğen TL, bulunduğu noktada tutunamadı. Dün öğle saatleri itibariyle dolar/TL 6.45’i, euro/TL ise 7.54’ü geçti ve yükseliş trendine devam ediyordu.
Analistler, yurt içinde veri gündeminin zayıf olduğunu, yurt dışında ABD'de yılın 2'nci çeyreğine ilişkin büyüme verilerinin takip edileceğini belirterek, dolar/TL'de teknik açıdan 6,10 seviyesinin destek, 6,40'ın direnç konumunda bulunduğunu dile getiriyordu.
Altının gramı yükselişle başladı
Dolar kurundaki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izleyen altının gram fiyatı, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,48 primle 241,9 liradan tamamladı. Altının gram fiyatı, yükseliş eğilimini düne de taşıyarak saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 1,57 değer kazancıyla 245,7 liradan işlem gördü. Kapalıçarşı'da çeyrek altın 396 lira, Cumhuriyet altını da 1.617 liradan satılıyordu. Dolar kurunun yükseliş isteğini sürdürmesi durumunda altının gram fiyatının da değer kazanmaya devam edeceği belirtiliyor.
Merkez’in hamlesini ciddiye almadı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Bankalararası Para Piyasası’nda gecelik vadedeki işlemler için bankaların borç alabilme limitlerinin iki katı olarak uygulanacağını açıkladı.
TCMB tarafından yapılan yazılı açıklamada 13 Ağustos'ta yapılan gün içi ve gecelik vadedeki hazır imkânlar çerçevesinde bankalara ihtiyaç duydukları tüm likiditenin sağlanacağı duyurusuna atıfta bulunularak şu ifadeye yer verildi: "Yapılan değerlendirmeler sonucunda, 29 Ağustos 2018 tarihinden itibaren, TCMB bünyesinde faaliyette bulunan Bankalararası Para Piyasası'nda gecelik vadedeki işlemler için bankaların borç alabilme limitlerinin 13 Ağustos 2018 öncesi limitlerin iki katı olarak uygulanmaya başlanmasına karar verilmiştir."
TCMB'nin yeni adımını duyurmasının ardından dolar/TL'de ilk işlemlerde önemli bir değişiklik olmadı. Kur, kendi seyrini sürdürdü.
Moody's kredi notunu düşürdü
Kredi derecelendirme kuruluşu Moody's 14 bankanın baz kredi değerlendirme notunu bir kademe, dört bankanınkini iki kademe, iki finans kurumununkini de bir kademe düşürdü.
Kredi derecelendirme kuruluşu Moody's Türk bankaları hakkında 7 Haziran'da başlattığı gözden geçirmeyi sonuçlandırarak 14 bankanın baz kredi değerlendirme notunu (baseline credit assessment) bir kademe, dört bankanınkini iki kademe, iki finans kurumununkini de bir kademe düşürdü. Görünümü negatif olarak belirleyen Moody's raporunda şu ifadelere yer verildi:
- Fonlama alanında yatırımcı güvenindeki bozulmanın piyasadan sağlanan fonlamaya erişimi sınırladığı aşağı yönlü senaryo riski arttı.
- Buna paralel olarak yurtiçi dolar cinsi mevduata olan güvenin bozulduğu paralel bir risk potansiyeli de var.
- Yatırımcı güveninin değiştiği aşağı yönlü senaryo toptan fonlama piyasasına erişimin uzun süreli kapanmasına, bu nedenle çoğu bankanın kaldıraç oranını düşürmesine yol açabilir.
- Bu durum çoğu bankanın devlet veya merkez bankasından fonlama desteği almasını gerektirebilir.
- Bankaların Türkiye'deki faaliyet ortamı son aylarda bozuldu, Moody's bu bozulmanın önceki tahminlerinin de ötesinde olacağını öngörüyor.
- Daha düşük büyüme ve zayıf TL bankaların aktif kalitesi, kârlılığı ve sermayesini olumsuz etkileyecek, bu etki bundan önceki tahminlerimizin ötesinde olacak.
- Tüm Türk finans kuruluşlarının uzun vadeli mevduat ve kredi notunun görünümü negatif.
- Negatif görünüm nedeniyle kredi notlarının yükseltilmesi ihtimali düşük.
- Not görünümü bankaların dış fonlamaya bağımlılığının azalması, TL'nin veya sorunlu kredi stokunun istikrar kazanması halinde durağana çevrilebilir.
- Piyasadaki yüksek volatilitenin devamı, şirket temerrütlerinde keskin artış, düşük sermaye rasyoları veya kârlılıkta öngördüğümüzden fazla düşüş kredi notunun düşmesine yol açabilir.
Resesyon başladı
İktisatçı yazar Mustafa Sönmez dış ticaret açığının Temmuz’da yüzde 32,6 azalarak gerilemesi, ekonomik güven endeksinde bir önceki aya göre yüzde 9.0 azalma ve Moody’s'in, Türkiye’deki 20 bankanın notunu indirmesini değerlendirdi. Cumhuriyet’e konuşan Sönmez, "2019 yılının önemli bir küçülme, daralma yılı olacağını söyleyebiliriz. Bu zaten 2018'in ikinci yarısından başlayan ve giderek ivme kazanan bir daralma dönemi olacaktır" dedi.
Üretim ve yatırım yavaşladı
İthalatın azalmasının büyümenin yavaşladığına işaret ettiğini söyleyen Sönmez, "İthalatın önemli bir kısmı girdi ve makina ithalatıdır. İthalatta bir azalma varsa demek ki girdi ve makina ithalatı azalmaktadır. Bu da üretim ve yatırımın yavaşladığına, büyümenin yavaşladığına işaret eder. Onun bir göstergesidir" şeklinde konuştu..
Çok ciddi bir durgunluk
Ekonomik güven endeksindeki düşüşü değerlendiren Sönmez'in "Burada 9 puanlık bir düşüş ekonominin çok ciddi bir durgunluğa, olumsuzluğa gittiğini de bize gösteriyor" dedi. Sönmez, şöyle devam etti: "Özellikle son çeyrek dediğimiz ekim-kasım-aralık aylarında iyice bir daralma görülüyor, tahmin ediliyor. Buna ait bir başka gösterge de yayınlandı. Ekonomik güven endeksi ağustos ayında 9 puan birden düşmüş. Güven endeksi bileşik bir endekstir. Hem tüketicinin, hane halkının eğitilimlerini tespit eder hem de üreticilerin, sanayicilerin, hizmet, perakende, inşaat sektörünün eğilimlerini tespit eder. Burada 9 puanlık bir düşüş ekonominin çok ciddi bir durgunluğa, olumsuzluğa gittiğini de bize gösteriyor. Dolayısıyla iki göstergeyi değerlendirdiğimizde ekonomide büyümenin yerini küçülmenin aldığını, ciddi bir durgunluğa doğru yol alındığını söyleyebiliriz."
Ekonomideki durgunluğun ne kadar süreceğinin kestirilemeyeceğini belirten Sönmez, "Sanırım 2019 yılı çok ciddi bir durgunluk ve küçülme yılı olacağa benzemektedir. Sönmez'in Moody's'in bankalarla ilgili not düşürmesiyle ilgili değerlendirmesi ise şu şekilde: "Moody's'in bankalarla ilgili not indirimi bir başka olumsuz haberdir. Dışarıdan para bulunması konusu iyice problemli hale gelecektir. Dolayısıyla bütün bunlar bir arada okunduğunda 2019 yılının önemli bir küçülme, daralma yılı olacağını söyleyebiliriz. Bu zaten 2018'in ikinci yarısından başlayan ve giderek ivme kazanan bir daralma dönemi olacaktır"
AKP iflah olmaz
Sönmez, twitter hesabından yaptığı paylaşımda da şunları vurguladı: "İthalatın yüzde 10’a yakın azalması, büyümenin ivme kaybettiğini gösterir. Daha az girdi, makina ithalatı... Ekonomi son çeyrekte de küçülme gösterecektir. Resesyon başlamıştır. Ekonomiye olan tüketici ve firma güvenini ölçen endeks, Ağustos'ta 9 puan birden düştü. Böyle sert bir düşüş son zamanlarda hiç görülmedi. Bu güvensizlikle AKP iflah olmaz."
HABER MERKEZİ