Antep’te Ermenilere ait Aziz Meryem Ana Kilisesi camiye, konaklar ise kafelere dönüştürüldü. Eblehan mahallesinin en yüksek yerine inşa edilen devasa Aziz Meryem Ana Kilisesi, Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından camiye dönüştürülmüş. Ermeni mahallesi Eblehan’ın dar sokakları ise gelin ve damatların dış çekim alanı olarak kullanılıyor. Nahit taşıyla inşa edilmiş Ermeni konakları da, kafe, otel ve restaurantlara çevrilmiş.
Restorasyon adı altında
Ermeni ibadetgahı Aziz Meryem Ana Kilisesi, 2010 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün restorasyon çalışması adı altında başlattığı çalışmayla Kurtuluş Camisi'ne dönüştürüldü. Minareye dönüşen çan kulesi ve bahçedeki mimari ile özünü koruyan kilisede, Hıristiyanlık inancını yansıtan figürler ise silinmiş. Camiye dönüştürülen kilisenin dış üst cephede bulunan demir haçlardan birisi ise yarım bırakılmış.
1892 yılında Kilise olarak yapılan cami
2015 yılında Diyanet İşleri eski Başkanı Mehmet Görmez tarafından açılışı yapılan “cami”, Büyükşehir Belediyesi ve Valiliğinin resmi sitesinde aynı şekilde kayıtlı. Ancak camiye dönüştürülen kilisenin Antep Valiliği'nin resmi sitesinde, “1892 yılında Kilise olarak yapılan cami, önceleri kilise ve cezaevi olarak kullanılmıştır” deniliyor.
Kilisenin de yer aldığı Eblehan mahallesinde Ermeni mimarisi her yönüyle kendisini yansıtıyor. Bahçeli, alt kat ve üst katta odaları olan yüzlerce konağın çoğu kafe ve butik otel olarak hizmet sektörüne devredilmiş durumda. Ermenilere ait izlerin silinmeye çalışıldığı mahallenin tümü turizm sektörünün kullanımına açılmış.
Askeri üs yapıldı
Aziz Meryem Ana Kilisesi İstanbul’daki yapıları ile ünlü Balyan ailesinden Sarkis Bey’e ait olan kilisenin inşası 1892-1893 yılında tamamlandı. 1915’e kadar da bölgedeki yoğun nüfuslu Ermeni cemaati tarafından kullanıldı.
Soykırım sürecinde bu kilise de zarar görenler arasındaydı. 22 Ağustos 1915’te kilise mühürlendi ve içindeki her şey büyük bir ahıra konuldu. Ardından taşınabilir eşyalar buradan alındı ve açık artırmayla satıldı. Antep’te Ermenilere ait bütün kiliseler 15 Aralık 1915’te kapatıldı. Üç yılı aşkın zaman kilise binası askeri üs olarak kullanıldı. Soykırım sonrasında cemaatsiz kalan kilise 1920’lerin başındaysa cezaevine dönüştürüldü.
KÜLTÜR SERVİSİ