ALİ ÖZŞERİK / CENEVRE
Fotoğraf sanatçısı Sinan Kutluk, “Ötekileri Anlatmak” adlı fotoğraf sergisini 10-15 Mart’ta fotoğraf sergisini Cenevre’deki Galerie Héritage’da açtı. Projesini farklılıklara, örtük kurallara odaklamayı esas alan sanatçıyla vermek istediği mesaj hakkında konuştuk.
Ötekileri anlatırken hangi temalara odaklanıyorsunuz?
Düşünsel gelişmenin çok yüksek olduğu bir çağda yaşıyoruz. Fakat bu düşünsel ilerlemenin insanlık değerlerini ne kadar yansıttığı tartışılır. Örneğin özellikle kadınlara karşı önyargı ne yazık ki hala mevcut. Toplumsal ilerleme geleneklerde değişiklik gerektirir. Toplumsal yaşamdaki önyargılar, alışkanlıklar, sorgulanır. Ben bu önyargıyı kırmak için sergimin teması olarak kadınların kıllarını seçtim. Vücudunuzun üzerinde hak sahibi olma özgürlüğü dünyanın neresinde olursanız olun devredilemez, evrensel bir haktır. Fotoğraf sanatı ya da fotoğraflar üzerinden toplumsal alan içinde başkalaştırılmış ve ötekileştirilmiş mikro kimliklerinin öne çıkarılmasını sağlıyorum. Aslında onların ötekileştirme biçimini aynı zamanda kendimizi tanımlama biçimi olarak ele almak lazım.
Feminist fotoğraf sergisiyle kadınların ötekileştirilmesi, damgalanması, önyargılarla oluşturulan, üretilen kadın kimliğine karşı, özgürleşmiş kadın kimliğinden bahsetmek amaçlanıyor. Fotoğrafların imajlar ve sekanslar üzerinden buraya yerleşmesinin en büyük amaçlarından birisi ise bir hafıza ve arşiv oluşturmaktır. Proje, en çok da bu arşivleme tekniği üzerinden farklı dinamiklere ait kadın kimliklerinin, bir şehrin mekansal alanları içine yerleşmesinin nasıl olduğunu, önyargıyı kıran kadın kimliğinin giyim kuşam, mimik jest ve gündelik hayat tarzı üzerinden kendini nasıl tarif ettiğine odaklanmak istiyor.
Projeniz toplum nezdinde nasıl karşılık buldu?
Her şeyden önce, bu projenin tanımladığı sorunun homojen bir yankısı vardır: Hakim sosyal normlar, içeride mükemmel bir şekilde tanımlanmayan insanlar için baskıcıdır. Ne yazık ki bu projeler hala gerçek değerlerinden dolayı çok az kabul görüyor veya takdir ediliyor. Sadece nedenin zaten farkında olan kişilere ulaşıyor. Bu konuların nüfus üzerinde ve daha geniş anlamda gerçek bir etkisi olmalı. Gerçekten de farkındalık projelerinin karşılaştığı büyük bir sorun, mevcut standartları kabul etmeye ve savunmaya ikna olan insanların zihinlerini değiştirmektir.
Bu tür projelere karşı çıkanlar sadece erkekler değildir. Kadınlar da birbirlerine destek vermeyebiliyorlar. Hala dayanışma eksikliğini görebiliyorum.
Kadın örgütleri serginizi nasıl yorumladı?
Feminist alanda bu konu üzerine çok tartışmalar olduğu için, böyle bir proje doğal olarak ilgilerini çekti. Fotograf sergisi projem, politik anlamda kadın örgütleri tarafından gerekli ilgiyi gördü. Ayrıca Cenevre Belediyesi Eşitlik Departmanı da bu konuda gerek hem maddi hem de politik olarak projeye desteklerini bildirdi. Sergiyle birlikte, yaşanmış deneyimleri paylaşmak, fikir ve çözüm yollarını belirtmek açısından bir panel yapmayı uygun gördük. Cenevre Belediyesi başta olmak üzere feminist örgütlerin de desteğiyle bu gerçekleştirildi. Konuşmacılar arasında fotoğraf projesinde yer alan kadınlar da vardı.
Fotoğrafları çekerken konu aklınızda mıydı, yoksa çektiklerinizden uygun olanları mı aldınız?
Aslında bu projenin oluşumunu biraz da projenin içinde bulunan Carolina Gonzalez’e borçluyum. Bu tarz projelerin dışında kimi modellerle portre çekimleri yapıyor olmamdan da kaynaklı bir arkadaşımın aracılığıyla Carolina Gonzalez ile tanıştım. Kendisiyle bir fotoğraf çekimi yapma konusunda karar kıldıktan sonra çekimi organize ettik. Bu sırada benden koltuk altı ve bacaklarda kılları gösterecek şekilde bir fotoğraf çekmemi istedi. Çekip fotoğrafları rötuş için seçtiğim sırada, konu üzerine bazı araştırmalar yaptım. Çıkardığım sonuçlar temelinde konunun görünürlüğünü sağlamak ve kadınların kendilerini ifade etme alanı oluşturmak için kadınlarla iletişime geçip bir fotoğraf sergisi açtım. Projemi farklılıklarına dikkat çekmek, örtük kurallara karşı koymak için hissettikleri özgürleşme ihtiyacına, toplum tarafından uygulanan düşmanca bakışa odaklamayı amaçladım.