Qiseya vernîyan ‘Feyda tersayişî ecelî ra çîno’ zaf rayan qiseyan mîyan de yeno vajîyayiş. Ecel, eke waxta ci amebi se tu heta ke şikyenê verê ci bigerê ra têkoşîn bidê se zî vajîyeno yo ke yeno ecelê to yo.
Demeke dergin o ke Rojhilat têmîyanbîyişî de cuyeno. Ma zanêy ke tikeyî semedo ke no hawayî wazenêy û bi teqez wazenêy wina bivindero ra xebatan mîyan de yê. Hinî bîyê ke êy kesêy ke wazenêy hinî bibo, hinî rehet hereket kenêy ke xebatêy xo domnenêy. Rojhilatî de rewşa ke esto ney hawayî ravêreno. Zanistêy Dinyayî no rewşa ke Rojhilat tira ravêreno ra vanêy dema qaosî ra ravêreno.
Awa Rojhilatî leymin kenêy
Hezêy mîyantewî Rojhilatî de herî tayn 200 serrêy ke têkoşîneke bêmîyan danêy û ma ney weş zanêy. Kultirê kapîtalîzmî semedo ke hemeyê dinyayî ra bibo hakîm, herî zaf zî Rojhilatî ser de vinderno. No semedî ra yo ke Rojhilatî de se kenêy nêkenêy qewimyayişîy nêvindenêy. Awa tîyayî her tim leymine danêy heriknayişî.
Şerê mezheban zaf qirkerdişan ano
Ewro Rojhilatî de çîyêy ke benêy heme têmîyaninî de ze gijikê xînteke yê. Destê kamî tûnika kamî de yo, kam kamî ra hogir, kam kamî ra dijmin o roj bi roj bedilyeno. Şer sereyê xo giroto û şino. Him zî nêy şerîy şerêy mezheban ke davindernayişê ci zaf zehmet o. Şerêy ke dînan serî ra daramîyenêy davindertiş zaf zaf zehmet o. Tarîxî ra ma ney zanêy ke no tewr şerîy zaf xedar û wişk êy û encamî de zaf qirkerdişîy bîyê û benêy. No Rojhilatî de wina bîyo. No Ewropayî de zî hinî bîyo. Afrîka û Asyayî de zî rewş eynî bîyo.
Serkêşeya şerî Îran û TC kenêy
Nêy şerîy bi destêy hêzêy mîyanetewî bi şereke taybet yeno meşnayiş, tahîrkerdişê şarî û kaykerdişêy înan serrêy peynîyan de nêqedîyenêy. Roj ravêreno şerî hewna kor û xorî kenêy. Hetê ke de hinî eyseno ke rewşa ke esto do hêzêy mîyanetewî hewna zî xorî bikerêy. Şîa-sunnî Rojhilatî giroto lepê xo mîyan. Wirdin kiştan tûkerdişî, bi destêy medya wirdin kiştan hewna zî yeno tûjkerdiş, tabiî ki şereke winayine gemarine erdêy xo ser danêy ramîyayiş. Erdêy temsîlkarêy Rojhilatî Îran û TC ser de no şer dewam o.
Ma haydar bibêy; no tewr şerî rojawanijîy êy la erdêy ma ser de ma danêy şerkerdiş. Dej û gonîyî ma oncenêy. Perçê esas yê şerî rayîra beno Îran o, şerê ke danomeşnayişî erdê ereban û perçeyêy Kurdistanî ser de dana şerkerdiş. Bi eynî hawayî TC zî serkêşeyî kena û Iraq, Rojawan, Sûrîye, Vaşûr û Rojhilatî de domnenêy.
Çira şer esto?
Tikeyîy çira bi taybetî şerî erdêy teberî de danêy meşnayişî? Semedê ney dejyayişî tikeyî boncê beno.
Semedeke bîn zî kiştê de şerî gurkerdiş kişta bînî de şerêxomîyan û problemêy xomîyaninî bi şaran bidê vîrakerdiş û bala merdiman bioncê kişta şer esto. Semedeke ci yê bîn zî, semedê polîtîkayê hîrabîyayişî ra zî beno.
Semed çiçî beno wa bibo, kam şerî kûre keno wa bibo wa weş bizanêy ke bi mezheban ser de şervetiş tu keseke ra zî feyde nêdano.
Birînêy ke eştêy wirnayiş rijnayişê gonîya dinyayî yo. Bi vatişeke bîn her çiqas wirnayiş beno û şer danêy dewamkerdişî se zî, problemîy zanêy apeya pirodêy.
Fransayî de rewş hinî nêbi? Tikey cayêy Dinyayî de zî eynî bi. Ya zî ez wina bivajî; Îran her çiqas têkoşîna bido ke problemêy xo yê zereyî bido vîrakerdişî ra xo aştî û naş bikero û wa şerî kûre bikero ke geş bibo do Îran bi ser nêkûro.
Her çiçî bikerê se zî do nêşikyê ke xo pak bivejê meydanî çimkî her nepakî hemleyê pakbîyişî yo. Ma Mahabatî de vînenêy ke nêşkenêy xo bivejê rîyê erdî û xo pak bimojnêy.
Serkewtişê şaran yewîtî ra vîyarena
No rewş semedê TC zî eynî yo. Her çiqas semedê ke faşîstîy biser bikûrêy û polîtîkayê dijminatî bi ser bifînê se zî do merdimîy bêveng nêmanêy. Nêmendişê înan zî têkoşînêy ke bîy û do bibêy ra belî yo.
Ma rayeke bîn zî belî bikerêy ke bi hintayê zext û zordarîyan şarî ser de viraştiş feydeyeke do medero keseke. Yanê semedê tersayiş esto ra her keso ke boy geno, cuyeno, zindîyan heme zey potansîyelek terorîst vînayiş dano eysayiş ke peynîyî şima hadreyo.
Zey ke çorî de ame îfadekerdiş; feydeyê tersayişî ecelî ra çîno. Hureynîya ke bi tersayişî bicuyê, lazimo ke esasêy mafê merdimatî de nezdîyê şaran biberêy. Semedo ke tersî ra xelas bibêy lazimo ke esasê azadîya şaran ser de xebatîy bêrêy viraştiş, şarîy azad bibêy do ters ravêro. No hawa cuyayiş zî do temeyî derg bikero.