Rejimi devirme planı

• Kürtler, en hazır, en iyi silahlanmış ve ideolojik olarak en yakın müttefikler olsa da Batı'nın geçmişteki ihanetleri nedeniyle temkinliler.

*SHWAN MOHAMMED-Çeviri: Yeni Özgür Politika

Hava saldırıları tek başına İran rejimini deviremez. Trump yönetimi bu mesajı defalarca duymuştur. Savaşın 5. gününde Pentagon'un cevabı göründü: İran'da sahada asker olacak,  ancak bunlar ABD askerleri değil, vekil güçler olacak. Batıdan CIA'in Irak sınırından kara harekâtı hazırlamak için Kürt güçleriyle çalıştığı öne sürülüyor. İran Kürdistanı Demokrat Partisi'nin (PDK-I) İngiltere Temsilcisi Razgar Alani, The Telegraph'a “İran içindeki ve dışındaki silahlı güçlerimiz her şeye hazır, ancak dış desteğe ihtiyaç duyacağız” dedi. Doğudan Beluç gruplar daha geniş destek çekmek amacıyla kendilerini “Halk Savaşçıları Cephesi” (Popular Fighters Front) olarak yeniden adlandırdı ve amaçlarının İran'ı kurtarmak olduğunu açıkladı. Kuzeyden ise plan, İran'ın etnik mozaiğinin şikâyetlerini kullanarak Azerileri harekete geçirmeyi umuyor. Bu gruplar birlikte, İran'ın 90 milyonluk nüfusunun dörtte biri ile üçte birini oluşturuyor.

ABD ve İsrail, onları hava saldırılarıyla ayağa kaldırmaya davet ediyor: Batı sınır karakolları, güçlü İran polis devleti ve etkili bir direnişi koordine edebilecek liderler hedef alınıyor. Füzeler, İran devlet televizyonunun merkez binasını vururken, hackerlar devrim çağrısı yapan SMS'ler yayıyor. Silahlı bir ayaklanma, dini kuruluşu devirme çabaları, bugüne dek Besic paramiliter grubu ve İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu tarafından kitlesel cinayetlerle engellenen çok sayıda İran vatandaşını güçlendirmeyi amaçlıyor. ABD'nin bu stratejiyi ne ölçüde hazırladığı hâlâ belirsiz. Donald Trump, Tahran'ın nükleer programını sona erdirmek için tercih ettiği müzakere anlaşmasını elde edemeyince rejim değişikliği yolunu seçti. Analistler, bu girişimin ters tepebileceği uyarısında bulunuyor; İran kaosa ve yıllarca Ortadoğu'yu altüst edecek bir iç savaşa sürüklenebilir.

Rejimin içeriye yönelmesi

Rejim ise buna karşılık kendini hazırlamaya başladı. Devrim Muhafızları Komutanlığına Ahmad Vahidi'nin atanmasıyla, önceliğin iç muhalefeti bastırmak olduğu sinyali verildi. Vahidi, 1988'de Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlar kolu olan Kudüs Gücü'nün ilk lideri olmuştu. 10 yıllık komutanlığı sırasında İran'ın çeşitli nüfus kesimleri arasında diğer geleneksel komutanların sahip olmadığı ağlar kurdu. 2022'de İçişleri Bakanı olarak başörtüsü karşıtı protestoları acımasızca bastırma kampanyasını yönetti; protestoculara ateş açan güvenlik güçlerini destekledi. Bu, ABD'nin yeni yaptırımlarına yol açtı ve İran halkına karşı ağır insan hakları ihlalleri işlediğinin altını çizdi. Devrim Muhafızları kara birlikleri, Kürt partilerin mevzilerine drone saldırıları düzenlemeye başladı. İsrail saldırıları sınır savunmalarını döverken birlikler batıya kaydırıldı.

Geçmişin ihanetleri

Kürtler, en hazır, en iyi silahlanmış ve ideolojik olarak en yakın müttefikler olsa da Batı'nın geçmişteki ihanetleri nedeniyle temkinliler. ABD ordusu, Irak Savaşı sırasında Kürt güçleriyle ittifak kurmuş ve DAİŞ'e karşı kara harekâtını yine onlara emanet etmişti; orada da – İran'da olabileceği gibi – Amerikan hava gücüyle yakın koordinasyon içindeydiler. Sussex Üniversitesi'nde Rojhilatlı Kürt akademisyen Dr. Kamran Matin, “İran'ın diğer bölgelerinde örgütlü muhalefet çok zayıfken ve rejim protestoları acımasızca bastırmakta pek kısıt tanımazken, mevcut savaş Kürtler için eşsiz bir fırsat sunuyor, ancak bu arenaya girişleri büyük riskler de taşıyor” dedi.

Donald Trump, bu hafta hem yeni İran'daki Kürt İttifakı'nın üst düzey liderleriyle hem de Federe Kürdistan'ın önde gelen siyasi figürleri ile görüştü. Kürtler, 1979'dan beri İslam rejimine karşı ara sıra gerilla savaşı yürüterek uzun süreli baskı gördü. On yıllardır Washington, Kürtlerin özerklik çabalarını teşvik etti, ancak kritik anlarda geri adım atarak müttefiklerini açıkta bıraktı.

Kürt partilerin çekincesi

The Telegraph'ın ulaştığı dört İran Kürt muhalefet grubu, İran'ın kalan devletinin kanlı misillemelerinden veya devrilen rejimden daha fazla demokrasi ve azınlık çıkarlarına uygun olmayan yeni bir ABD destekli düzen kurulmasından çekiniyor. Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) Sözcüsü Zagros Enderyarî, “Biz ABD ve İsrail'in İran'la savaşının parçası değiliz, ancak onların peşinde oldukları değişiklikler Kürtler için faydalı olabilir” dedi. PJAK, en büyük ve en iyi silahlanmış Kürt muhalefet grubudur. Sözcü Enderyarî, sınırdaki saldırıların zaten etki yarattığını belirterek, “İran'ın Kürt bölgelerindeki askeri, siyasi ve istihbarat merkezlerinin çoğu bombalandı. Bu, güçlerinin tamamen çekildiği anlamına gelmiyor, ancak üslerini terk edip yeni, geçici mevziler kurdular” şeklinde konuştu. Enderyarî, hâkim ABD hava gücünün desteğiyle bile Kürt güçlerinin, derinden yerleşik Devrim Muhafızları'nı kökünden söküp atmak için ABD kara desteğine ihtiyaç duyacağını belirterek, şunu ekledi: “Eğer ABD ve İsrail rejim değişikliği istiyorsa az sayıda bile olsa sahada asker olmalı.”

Başka ortaklar

Ayrıca Kürt hareketliliğinin Kürt çoğunluklu illerle sınırlı kalacağını belirten bir sözcü, rejimi birden fazla yönden tehdit etmek için ABD'nin başka ortaklara ihtiyacı olduğunu kaydetti.

Temsilciler, Beluç, Azeri ve Arap gruplarla bağlantılara açık olduklarını ifade etse de zorluklara işaret ediyor. İran'ın en kalabalık azınlığı olan Türkçe konuşan Azeriler, İslam rejimi çökmeye başlarsa muhtemelen Türkiye'nin desteğini arayacak. Ancak Ankara, özellikle PKK ile yakın bağları olan PJAK öncülüğünde yeni bir Kürt özerklik denemesine karşı çıkıyor. Bu arada doğu İran'da ve Pakistan sınırındaki Beluç gruplar uzun, şiddetli bir isyan yürütüyor. ABD bu savaşçıları güçlendirmeye kalkarsa Pakistan'dan sert direnişle karşılaşacak; Pakistan iki ay önce Washington'ı Beluçistan Kurtuluş Ordusu'nu terör örgütü ilan etmeye ikna etmişti. İslamabad'ın güçlü İstihbarat Servisleri (ISI) teşkilatı, İran sınırındaki tozlu, yoksul Beluçistan eyaletinde Beluç gruplarını uzun süredir bastırıyor.

Kesin olan şu: Amerikan askeri bombardımanları, İslam Cumhuriyeti'nin yeteneklerini dikkat dağıtarak, yok ederek ve zayıflatarak devam edecek. İran içinde çok yönlü bir isyanı teşvik ederken ABD saldırıları, Tahran donanmasının yok edilmesiyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol geçişini güvence altına almaya çalışıyor. İşlevsel bir donanma olmadan İran, boğaz üzerinde kontrol iddia etmekte zorlanacak; bu da Washington'ı kısa bir kampanya ve hızlı ateşkes için baskı altına alma yeteneğini sınırlayacak.

* Shwan Mohammed'in The Telegraph'taki analizi çevrilerek düzenlendi.