İlk kez Türkçe’de
Hessen Rosa Luxemburg Vakfı, Rosa Luxemburg’un 1908 ve 1909 yılları arasında üyesi olduğu Polonya Krallığı ve Litvanya Sosyaldemokrat Partisi yayın organı olan Sosyaldemokrat Bakış adlı dergide yayımladığı ‘ulusal sorun ve özerklik’ üzerine yazdığı makalelerini gazetemiz yazarı Murat Çakır’ın derlemesiyle Türkçe yayımladı.
Kitapta yer alan ‘Rus Devrimi Üzerine’ adlı makale Paul Levi tarafından; ulusal sorun ve özerklik üzerine altı makale ise Holger Politt tarafından Lehçe’den Almanca’ya çevrilerek, bu Almanca çeviriler üzerinden Murat Çakır tarafından Türkçe’ye çevrildi. Fikirleri ve makaleleriyle tüm Avrupa’da sosyalist çevrelerde yankı uyandıran Luxemburg, kısacık boyu ile kürsüde devleşen mücadeleci kadın kişiliği, ilkeleri, sorgulayıcı ve işçi sınıfı davasına olan sarsılmaz inancıyla her zaman çağdaşlarınca dikkatleri üzerine topladı.
Luxemburg’un ‘Milliyetler sorunu ve özerklik’ kitabındaki makaleleri önemli kılan ise, Rosa’nın üyesi olduğu Polonya Krallığı ve Litvanya Sosyaldemokrat Partisi SDKPiL’nin yayın organı olan Sosyaldemokrat Bakış dergisinde yayımlanan bugün de önemini yitirmeyen yazılarıydı. Buradaki yazılarında Rosa’nın sosyalizm, demokrasi, parti ve milliyetler sorunu konularındaki anlayışının temeli ile 1922’de yayımlanan ‘Rus Devrimi Üzerine’ başlıklı el yazmasında Lenin ve Troçki’yle girdiği ünlü polemiğinin özü bulunmaktadır. Kitapta yer alan makalelerde, başta Lenin ve Stalin’inkiler olmak üzere, Rosa’ya yönelik eleştirilerin asıl kaynakları okura sunulmaktadır.
Rosa’nın ufuk açıcılığı
Kitabın Türkçe’ye kazandırılmasında çevirisiyle katkıda bulunan Murat Çakır ‘Vatanı yeryüzü, milleti insanlık olan bir devrimci kadın, Rosa Luxemburg’ önsöz’ünde makalelerin ‘Demokratik Konfederalizm – Demokratik Cumhuriyet –Demokratik Özerklik‘ konularının tartışıldığı Türkiye’de Rosa’nın çalışmalarının ufuk açıcılığına dikkat çekiyor.
Çakır, ulusların kaderlerini tayin ilkesi, ulus devlet, federalizm, merkeziyetçilik, özyönetim, milliyet ve özerklik konularında Rosa’nın tarihsel maddecilik temelinde kaleme aldığı görüşleriyle, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın geliştirdiği ve kitlesel Kürt hareketinin sahiplendiği konseptler ile büyük ölçüde örtüştüğüne vurgu yaparak, ‘Rosa’nın yaşadığı dönemdeki üçe bölünmüş Polonya ile günümüzün dört parçalı Kürdistan’ı arasında, egemenlikler, kapitalist gelişme, gerici feodal yapılar, milliyet ve dil çeşitliliği gibi konular temelinde küçümsenemeyecek benzerlikler bulabiliriz. Tabii ki bu benzerlikler izafîdir, çünkü tarihsel özelliklerin farklılıkları göz önünde bulundurulmalıdır. İzafiliğe rağmen ve ‘bağımsız ulus devlet’ müdafiliği yapan eski ve yeni burjuva milliyetçilikleri arasındaki mutlak örtüşmelerin altını çizerek, taşıyıcı unsurları yoksul halk kitlelerinden ve kadınlardan oluşan kitlesel Kürt hareketi için Rosa’nın çalışmalarında Kürt halkının özgürleşmesi ve milliyetler sorununun çözüme yakınlaştırılması anlamında geliştirmeye açık hayli öğretinin bulunabileceğini söyleyebiliriz’ diyor.
Çakır, günümüzün ivedi görevlerine dair ise, ‘Rosa’ya dayanarak, Anadolu-Mezopotamya coğrafyasındaki sosyalistlerin kitlesel Kürt hareketi ile ortaklaşarak demokratik ve özerk bir ülke için ortak mücadele vermelerinin, sosyalistler için neden günümüzün en ivedi görevlerinden birisi olduğunu gerekçelendirebiliriz’ diyor.
Makaleler
Kitapta yer alan makaleler ise şunlar; Ulusların kendi kaderini tayin hakkı, Ulus devlet ve proletarya, Federasyon, Merkezileşme ve partikülarizm, Merkezileşme ve özyönetim, Milliyet ve özerklik, Polonya Krallığı’nın özerkliği, Rus Devrimi Üzerine.
Kitapta ayrıca dönemin ülkelerinin, partilerinin ve liderlerinin tanıtıldığı bölüm de yer almakta.
Hessen Rosa Luxemburg Vakfı tarafından basılan kitaba kitabevlerinden ulaşılmakta, internet adresinden ulaşmak isteyenler ,http://www.hessen.rosalux.de/fileadmin/ls_he/dokumente/RL_MilliyetlerSorunu.pdf adresinden kitabı okuyabilmektedir.
Kitabın Türkiye baskısı ise kısa süre sonra Belge yayınlarından çıkacaktır.
KÜLTÜR SERVİSİ