Kadın Sanatçılar Birliği kuruldu
TEV-ÇAND, bu yıl bir ilke imza atarak, 1. Kültür Sanat Kadın Konferansı örgütledi. Almanya’nın Köln kentindeki yapılan konferans iki gün sürdü. Kürdistan’ın dört parçasından kadın sanatçılar katıldı. Ağırlıkta sanatçıların örgütlenmesi konusunun tartışıldığı konferanstan, Avrupa Kadın Sanatçılar Birliği’nin (Yekîtiya Hunermendên Jin ên li Ewropa) ilanı kararı çıktı.
TEV-ÇAND da 3. Kültür Sanat Konferansı’nı düzenledi. TEV-ÇAND üye sanatçılar başta olmak üzere Almanya, İngiltere, İsviçre, İsveç, Fransa, Avusturya, Belçika, Hollanda ve Danimarka gibi ülkelerden sanatın çeşitli dallarından şahsiyetler katıldı. Konferansta, egemen devletlerin yürüttüğü kültür soykırımına karşı mücadele çağrısı yapıldı. Ayrıca yapılan seçimle 38 kişilik meclis oluşturuldu. İsviçre’de ise 2. Kültür Sanat Konferansı düzenlendi. Burada da ülke bünyesinde Kürt sanat çalışmalarını örgütlemek amacıyla 21 kişilik bir meclis oluşturuldu.
Shakespeare’in eserlerine Kürtçe yorum
Mezopotamya Kültür Hareketi (TEV-ÇAND), 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü vesilesiyle yazılı bir mesaj yayınladı. Sömürgeciliğe karşı mücadele çağrısı yaparak, tüm Kürt tiyatrocularını Kürdistan Tiyatrocular Birliği oluşturmaya çağırdı.
Bu yıl Kürtler için en önemli tiyatro olayı, İngiliz şair ve oyun yazarı William Shakespeare’in Hamlet adlı eserinin Kürtçeye uyarlanması oldu. Hollanda Rast Tiyatrosu ile Amed Belediyesi Şehir Tiyatrosu işbirliğiyle hazırlanan oyun, Hollanda, İsveç, Türkiye ve Kürdistan’da sahnelendi. Kürt motifleriyle başarılı bir uyarlama olan oyun, izleyenler tarafından tam not aldı.
Avusturya’nın başkenti Viyana’da ise Kürt ve Türk tiyatroculardan oluşan Teatrapotamia da Shakespeare’in ‘Bir Yaz Gecesi Rüyası- Xewna Şevê kî Havînê’ adlı romantik komedyayı sahneledi. Oyuna Avusturya basını ve Devlet Televizyonu ORF de geniş yer ayırdı.
Kürt filmleri gösterildi
Avrupa ülkelerinde yaşayan Kürtler, yıl boyunca birçok kentte Kürt Film Günleri düzenledi. Almanya’nın Stuttgart, Hamburg, İsviçre’nin St. Gallen, Basel, Biel ile Avusturya’nın başkenti Viyana’da düzenlenen Kürt Film Günleri’nde çok sayıda Kürt filmi gösterildi.
Almanya’da yaşayan Kürt yönetmen Shiar Abdi’nin yönetmenliğini yaptığı, Selamo’nun hem senaryosunu yazdığı hem de oynadığı ‘Meş’ filmi, Almanya’da gösterildi. Film, 48. Altın Portakal Film Festivali’nde üç ödül almıştı.
Fransa’nın başkenti Paris’te ise Kürtleri anlatan Ez Kurdim (Antoine Laurent-Nicolas Bertrand) ile Kurdish Lover (Clarisse Hahn) adlı filmler gösterildi.
Kürt kültürünü tanıtmak amacıyla birçok kentte etkinlikler düzenledi. Bunların geniş kapsamlılardan biri Almanya’nın Nürnberg kentindeydi. Bir diğer geniş katılımlı etkinlik de İsviçre’nin Basel kentinde düzenlendi. Bu etkinlikler kapsamında tiyatro, fotoğraf sergisi, panel, sinema, resim sergisi, defile, söyleşi ve Kürt mutfağı yoluyla Kürt kültürü ve sanatı tanıtıldı.
Mîr Müzik’ten yeni albümler
Almanya’da çalışmalarını sürdüren Mîr Müzik, bu yıl içinde 18 yeni çalışmayı dinleyicilerine sundu. Önce 24 Mart’ta Felekê (dengbêj Reşîdê Baso), Jin û Hebûn (Xemgîn Bîrhat), Birîna Evînê (Menal), Pak (Şengül), Kurdistan (Koma Hezex), Bîranîn (Semyan Adar), Kürtçe Kasideler (Mihemed Zana), Amed im (Dilovan), Bila Bêjin (Koma Siyabend) adlı albümleri müzikseverlerle buluşturdu.
8 Eylül’de ise şu eserleri çıkardı: Xewn û Xeyal (Memo Gül), Şahîya Dilan (Önder Deniz), Birîna Avê (Hesen Şerif), Pag (Cihan Çelik), Keftûleft (Teq û Req), Havîn (Baran), Jan (Sosin), Lê War Maka ve Bir Şiir Bir Deyiş (Garip Dost).
Hüseyin Çelebi 20 yaşına bastı
Kürdistan Öğrenciler Birliği (YXK) tarafından düzenlenen Hüseyin Çelebi Edebiyat Etkinliği, bu yıl yirminci yaşına girdi. Yapıldığı süreçte cezaevlerinde direnen tutsaklara adanan etkinliğe Kürtçenin Kurmancî, Kirmanckî, Soranî lehçeleri ve Türkçe dilinden 550 eser gönderildi.
25. Kürdistan Halk Dansları ve Müzik Festivali Mihrîcan, Almanya’nın Bielefeld kentinde düzenlendi. Müzik dalında (klasik Kürt müziği ve çağdaş Kürt müziği) 23 kişi, halk dansları dalında ise 14 grup yarıştı. Halk oyunlarında sırasıyla Koma Laliş, Koma Ronahî, Govenda Ar ve Koma Evîna Welat dereceye girdi. Klasik müzik dalında Nurhayat Xinis birinci, Hemsa Yavşan ikinci, Emin Hemduni üçüncü olurken, çağdaş Kürt müziği dalında ise sırasıyla Koma Baran, Rezzan û Şirin, Zöhre Pazarcık derece kazandı.
Avrupa’da Kürt halk dansları çalışmalarını örgütlemek amacıyla Köln’de 26 kişiden oluşan Govenda Kurdî kuruldu.
Civaka Azad e.V.’nin çabasıyla Kürt tutsakların tabloları Art and Prison derneğinin Berlin’de açtığı „Cezaevinden Resimler“ adlı sergide yer aldı.
Mezopotamya Yayınları
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın „Demokratik Uygarlık Manifestosu“ adlı savunmasının beşinci cildi „Kürt Sorunu ve Demokratik Ulus Çözümü-Kültürel Soykırım Kıskacında Kürtleri Savunmak“ adıyla Mezopotamya Yayınevi tarafından Türkçe ve Kürtçe basıldı.
İdeoloji (Rüstem Cudî), Hüseyin Can (Hasan Hüseyin Deniz), Böğürtlen Zamanı (Murat Türk), Yerel Bölgesel Sorunlar ve Demokratik Ulus Çözümü (Fırat Sezgin), Soryaz (Diyar Bohtî), Devrimci Halk Savaşı, Zamandan İzler-Gerilla Anıları 4 (derleyen Fırat Sezgin) adlı kitapları basıldı. Bunların yanısıra çok sayıda Farsça ve Arapça kitap da yayımlandı. Ayrıca birçok kitabın da yeni baskıları yapıldı.
CD, kitap ve filmler
Avrupa ülkelerinde yaşayan Kürt sanatçıların bazıları da kendi alanlarında çeşitli ürünlere imza attı. Almanya’nın Köln kentinde yaşayan Mehmet Akbaş, ‘P!A’ adlı iki CD’lik ilk çalışması ile Mainz’da yaşayan Cemil Qoçgirî’nin Hîva Zerî adlı albümü bu yıl müzikseverlerle buluştu. Londra’da yaşayan arpist Tara Jaff, Doğu Kürdistanlı Ferdîn Lehurpûr ile ‘Gotûbêja Arp û Neyê“ (Arp ve Ney Buluşması) isimli bir albüm çıkardı. Fransa’da yaşan sanatçı Berî Wan, Roboskî Katliamı’na dikkat çekmek amacıyla ‘Sîh û Çar’ adlı şarkıya klip çekti.
Avusturya’da yaşayan sanatçı Delil Xidir ise iki albümü ardından ‘Kendi Diline Sığmayan Tarih“ adlı bir roman kaleme aldı. Avusturya’da yaşayan Kürt yönetmen Umut Dağ’ın „Kuma“ adlı filmi Berlinale’nin Panorama bölümünde açılış filmi olarak gösterildi. Kürdolog Lokman Turgut, 0-6 yaş çocuklar için „Kêç Kete Tenûrê“ ve „Şêro û Mişkê“ adlı Kürtçe eğitim kitapları hazırladı.
İsveç’te Kürtler üretiyor
İsveç’te yaşayan Kürdistanlılar da, Kürt kültür ve sanatını geliştirme anlamında önemli çalışmalar yürüttü. 2012 boyunca ülkede yürütülen Kürt kültür-sanat çalışmaları satırbaşlarıyla şöyle:
Stockholm Kürt Enstitüsü’nde buluşan Kürt yazarlar Kürt çocuk edebiyatını tartıştı. İşçi Eğitim Merkezi’nde (ABF) bir araya gelen İskandinavya’da yaşayan Kürt müzik sanatçıları yeni bir örgütlenmenin temelini attı. Nisan ayında Kürt şairler, Stockholm’de bir araya gelerek şiirlerini okudu ve Kürt edebiyatının sorunlarını tartıştı. 15 Aralık günü İsveç’te yaşayan Kürtçe anadili öğretmenleri Stockholm’de bir araya gelerek Kürt dilindeki gelişmeleri değerlendirdi.
Shrin Alamholiu 3. Sanat ve Kültür Festivali Stockholm’de yapıldı. 15 Eylül’de Stockholm’de “Önderliğin Özgürleşmesine kadar sonsuz direniş” sloganıyla İskandinavya 16. Kürt Kültür Festivali yapıldı. Uzun yıllarını İsveç’te geçiren yazar Mehmed Uzun, 5. yılında yazar ve aydınlar tarafından anıldı. 30 Kasım akşamı dünyanın ilk kürt kütüphanesi olan Stockholm Kürt Kütüphanesi’nin 15. yılı kutlandı. Kürtçe Hamlet, 5-6 Kasım tarihlerinde Stockholm’deki Södra Teatern’de sahnelendi.
Sanatçı ve yazarların ürünleri
28 Ocak günü Catrin Emanuelsson ile Güney Kürdistanlı öğretim üyesi Khaled Salih’in birlikte yazdıkları “Kürdistan Düşü” adlı kitabın tanıtımı Stockholm’de yapıldı. Stockholm İşçi Eğitim Merkezi’nde Viyan Mayi’nin yönetmenliğini yaptığı, başrollerini Diyar Dêrsim ve Sibel Erdoğan’ın paylaştıkları ‘Aşk Türküsü’ filmi gösterildi. Kürt yazar Salih Kevirbiri Kazakistan Kürtleri’ni konu alan bir konferans verdi. Kürt yönetmen Karzan Kader’in yönetmenliği yaptığı ‘Bekas’ filmi İsveç sinemalarında gösterime girdi ve film gösterimi hala sürüyor. Fotoğraf Sanatçısı Savaş Poyraz’ın sınırları sorgulayan “Ru bi Ru” sergisi Stockholm’de Konstfack Sanat Galerisi’nde kasım ayı içinde sergilendi. İsveç Barış Derneği Kürt komedyen Özz Nujen’e Barış ödülü verdi.
DENİZ BİLGİN / MURAT KUSEYRİ