Serekê Pêroyî yê Odeya Mîmaran Eyup Muhcuyî derheqê rijnayîşê qezaya tarîxî ya Sûrî de reaksîyon nîşan da û wina va: “Heme dezgehê dewlete seba rijnayîşê Sûrî pîya hereket kenî. Awanîyê ke Antalya û Kars de ameyî viraştene, nika Amed de zî virazîyenî. Ti eleqeyê nê awanîyan, kultur û merdimê nê herêmî reyde çin o.”
Taxanê Cevatpaşa, Fatîhpaşa, Dabanoglu, Hasirli, Cemal Yilmaz û Savaşî ke Sûrê tarîxîyî yê Amedî ke Lîsteyê Mîrasê Kulturî yê Dinya yê UNESCO de ca gênê de qedexeyo ke 2ê Kanûna 2015î de dîyabi destpêkerdene, înşaat û rijnayîşî dewam kenî. 2 rojî verê amebi dîyayene ke dêsê rojhelatî yê bedenanê Sûrî de tekûpîyayîş bibi.
Serekê Pêroyî yê Odeya Mîmaran Eyup Muhcuyî vera na rewşe de reaksîyon nîşan da û dîyar kerd ke UNESCO hîn zî vera qetlîyamê tarîx û kulturî de bêveng a. Muhcuyî tewirê UNESCO rexne kerd û da zanayene ke Mudirîya Heyetê Herême yê Pawitişê Kulturî yê Amedî zî teberê qanûnan de hereket keno û suc keno.
Muhcuyî va ‘heme dezgehê dewlete seba rijnayîşê Sûrî pîya hereket kenî’ û wina domna: “Ma demêko derg o ke Sûr reyde eleqeder benî. Çimkî bedenê Amedî mîrasê hempar yê merdimîye yî. Seba pawitişê nêyî dezgeyanê herêmî û şaredarîyî muracatê UNESCO kerd. Dima ra do biameyêne restorekerdene. Heta tayê gamî zî ameyî eştene. Labelê bi hawayo qestî prosesê rijnayîşî dîya destpêkerdene. Ewro awanîyê tarîxîyî ameyî rijnayene, taxe, ziqaq û mîmarîya awanîyan ameyî rijnayene. Hetê TOKÎ ra prosesê înşaatî dîya destpêkerdene. Xeylê erjê Amedî ameyî çinkerdene. Awanîyê ke yenî viraştene, ti eleqeyê xo tarîxê Amedî reyde çin o.”
Muhcuyî va ‘awanîyê ke yenî viraştene tena beton esto, sewbîna ti eleqeyê xo awanîyê ke ameyî rijnayene reyde çin o’ û wina dewam kerd: “Awanîyê ke Antalya û Kars de ameyî viraştene, nika Amed de zî virazîyenî. Ti eleqeyê nê awanîyan, kultur û merdimê nê herêmî reyde çin o. Amancê nê awanîyan o yo ke kulturê nê herêmî orte ra wedarnayîş û rant o. Dîyar beno ke do no rant bidîyo hetgiranê xo. Verê cu ewja de merdimê feqîrî cuyayêne, labelê nika do kesê ke eleqeyê xo ewja reyde çin o bêrî bicakerdene. Kulturê Sûrî ame çinkerdene, nika zî do herinda ci de awanîyê tîcarî, AVM, otel û sewbîna çîyî bêrî viraştene.”
Ma do na tarîtîye pare bikerî
Muhcuyî bale ante xebatanê xo yê Sûrî ser û wina va: “Ma do xebatanê xo bidomnî. Nika munaqeşeyê ma dewam kenî. Bajarêko tarîx û tarîxêk ameyî çinkerdene. Ma wazenî derbazê tarîxî bikerî. Ma wazenî nê donemê tarî dezgeyanê raya pêroyî û ûnîversîteyan de pare bikerî. No het de averşîyayîşê zanayîşî muhîm o. Çimkî dezgeyanê raya pêroyî ra hêvîkerdişê pawitişê bajaran xeyal o. Tena temînatê ci komel û zanayîşê komelkî yo. Ganî herkes her ca de çîyê ke destek danî zanayîşanê komelkîyan nîşan bidî.”
AMED
Sûranê tarîxîyan de şewat vejîya
Sûrê tarîxîyî yê Amedî yê ke Lîsteyê Mîrasê Kulturî yê Dinya yê UNESCO de ca gênê de şewa bîne şewat vejîya. Ame zanayene ke Sûrê tarîxîyî yê ke rîyê xebatanê ‘Baxçeyê Şarî’ ra ameyî texrîbkerdene de şewa bîne şewat vejîya. Kesê ke nasnameyê înan nêno zanayene waşt ke vaşê huşkî yê serê Sûran bivêşnê. Rîyê naye ra hîrê nuqtayan de şewat vejîya. Ekîbanê îtfaîye yê Şaredarîya Bajarê Girdî mudahaleyê ci kerd û şewat girewt binê kontrolî. Derheqê şewatî de tehqîqat ame destpêkerdene.