Gelo wendoxa/ê ma ye erjîyayî; ma ewro ra pey emser qedinenî. Serra di hezar û şîyes hetê kurdane Vakurê Kurdistan û hetê kurdane Rojawan ra xeylek zehmetî vîyert. Ma eşkenê vajî ke serra di hezar û şîyes hetê ma ra yew serra ke sîya bi. Dewlete Tirkîya serra di hezar û pancês ra nat bajaranê Kurdistan de destpekê şerî kerd û emsere zî no şer dewam kerd.
Komelê Heqê Merdiman (IHD) û Weqfa Heqê Merdiman (TIHV) raporê îxlalê emserî, desê kanûne de, yanî roja heqê merdiman de eşkera kerd. Raporê emser xeylek zêdîyer o. Rapor beyntarê yew çele ra heta hîrisê teşrîna peyêne de nûsîyayo. Goreya raporê nê sazgehan rewşa heqê merdimane emser wînaye;
Hetê heqê ciwîyayîş ra; pey guleyê polîsanê Tirk 341 merdim kişîya û 396 merdim zî bî birîndar. Mintiqaya sînorê de 76 merdim kişîya û 160 merdim bî birîndar. Hêrişê çeteyanê DAIŞ ra 184 merdim kişîya û 633 merdim zî bî birîndar. 5 merdim nezarete de 25 merdimî zî hetê kerdoxê nêzanayan ra ame kiştiş. Hepisxaneyan de 20 merdim bi gûmanî cuya xo kerdî vinî. Teqnayişê bombeyan ra zî 13 tûtan (qican/domanan) kome de 17 merdim merdî û 51 merdim zî bi birîndar. Semedo pêkewtene zî 406 leşker, polîs, qorîcî û 605 gerîlayanê PKK û 29 sivîl zî ameye kiştene. Kome pêkewtişê de 1065 tenî kîşîyayî.
Hetê kurdan ra; Beyntarê (mabenê) tarixanê 16 Tebaxe 2015 û 16 Tebaxe 2016 de 321 sîvîlî wextê qedexîye vejîyayîşê teber de hetê dewlete ra amey kiştene. Nê sîvîlan ra 79 tenî tût, 71 tenî cinî û 30 tenî zî kesê extîyar bî. Ey bajaran û qezayan ke qedexîye vejîyayîşê teber rameno, nê cayan de 500 hezar merdim bi zorî caye xo ra bar kerdene. 2016 de humare qorîcîyan xeylek zêdîya. Tehqîqatê KCK û operasyonê HDP/DBP û HDK de 15.000 merdim erzîya nezaret û 5.600 merdim zî tewqîf bî. Pa hemserokanê pêroyî yê HDP Selahattîn Demîrtaş û Fîgen Yuksekdag ra des tenî parlementerê HDP tewqîf bî. 50 tenî hemşaredarê DBP zî erzîyayî hepisxane.
Het azadîyê fikr, bawerî û îfade ra; Hûmare tewqîfkerdîye rojnamegerî 146 o. Serra 2016 de pa OHALê 5 ajansê xeberî, 16 televîzyon, 24 radyo, 62 rojname, 19 kovare, 29 weşanxane kome de zî 155 sazgeh pê Qerarnameyê Hukmê Qanûnî (KHK) ame qefelnayiş.
Hetê derbe û OHALî ra; Têrmîne 5 Temmuze û 10 Teşrîna peyêne de 90 hezar ra zêdîyer merdim erzîyayî nezaret û 6 hezar merdim zî erzîyayî hepisxane, reyna no termîne de 100 ra zêdîyer rojnameger û nuştox hepîsxane de yo. 1061 mekteb, 15 unîversîteyê taybet, 113 hebî pansîyon zî ame qefelnayiş. 1600 ra zêdîyer komel û weqf, 19 sendîka û 35 hebî caye weşîye qefilîya. Partîya DBP ra 50 tenî hemşaredarî erzîyayî hepisxane û cayê înan zî qeyûmanê dewlete girewt. Kome de 177 sazgehê weşanîye qefilyayî û înan ra mîyane kurdan de venge ke muhîm rojnameyane Ozgur Gundem û Azadiya Welat zî qefilîya. Tewr tay 80 hezar pasaportî zî îptal bî.
Het tewqîfkerdîye nêweşan ra; hepisxaneyane Tirkîya de 311 tenî giran kome de 926 nêweşî tewqîfkerdîye estî. Bade derbe zî nê tewqîfkerdîye cayanê xo ra surgun bîyene û weşkerdişê nêy nêweşan zî kewtî zorê.
Hetê azadîye rêxistinbîyayîş ra; îlanê OHAL û vejîyayişê QHQ (KHK) ra pe 16 sendîka, 1600 komel û weqf qefilîya. Mîyane nê komelan de ÇHD, OHD, MHD, Gundem Çocuk, IHAD, Sarmaşik Dernegi, Vakad, Kurdî Der û Komele Rojawa zî estê.
Goreya na raporî aseno ke rewşa heqê merdiman emser zaf xirabîno. Bi taybetî nê îxlalkerdişê heqan tewr zaf hetê kurdan ser de yo. Labelê bawerîya kurdan heqê merdiman, demokrasî û aşitî serde yo. Têkoşînê kurdan se her serra dewam keno û nêheqî qebûl nêkeno. Serra newe seba şaranê bindestan ra yewbîyayiş, xoverdayiş û azadî biyaro. Serra newe şarê Kurdistanî ra pîroz û fîraz bibo. Heta serraya newe bimanî weşîye de.