Dêrsim de serranê 1937 û 38î de polîtîkayê qirkerdişî yê girdî ameyî domnayîş û netîceyê ci de bi sehezaran merdimî ameyî qetilkerdiş û hendêna zî birîndar bîyî. Reyna bi sehezaran merdimî zî ameyî surginkerdiş. Nê qirkerdişî bi qeraro ke 4ê Gulana 1937î de Meclîs de amebi girewtiş, ameyî kerdiş. Qerarê qirkerdişî 81 serrî verê ewro ame girewtiş û her serre 4ê Gulane de vîrardişî yenî viraştiş. Rêxistinê komelkî yê sîvîlî û partîyê sîyasî do emser zî Rasteyê Seyîd Rizayî de aktîvîteyê vîrardişî bivirazî. Babete ser o Serekê Pêroyî yê Komeleya Elewîyê Demokratîke (DAD) Dursun Demîrtaşî va ‘rijîyayîşê Împaratorîya Osmanîyan ra dima komare ameye awankerdiş’ û wina domna: “Bi awanbîyayîşê komare ra dima sîstemê netewe dewlete reyde hewl dîya tek ziwan, tek nîjad, tek dîn û sewbîna dîzaynêk bêro viraştiş. Qirkerdişê Dêrsimî ra dima Qoçgirî, Agirî û xeylê cayan de bi desan qetlîyamî ameyî viraştiş. Dima ra waştî Dêrsim bêmerdim û sunî bikerî.” Yew mezelê ma zî çin o Demîrtaşî va ‘1937 de qirkerdiş dîya destpêkerdiş û heta serranê 40î domîya’ û wina dewam kerd: “Merdimî keyeyê xo de bi hawayo ganî ameyî veşnayîş. Ewro yew mezelê Seyîd Riza û embazanê ci çin o ke ma înan vîr bîyarî. Dewlete roşn nêkerda û hesab nêdaya. Heta ke dewlete ozrê xo nêwazo û hesab nêdo, do qirkerdişî bidomyî. Xora ma Çorum, Gurgum û Sêwaz de bîyî şahid. Ê se bikerî zî nêşênî biqedênî. Ez veng dana herkesî ke wa beşdarê vîrardişê 4ê Gulane bibî.” MA/DÊRSIM